Abdal Musa, Hacı Bektaş'ın önde gelen ardıllarındandır (Alevilikte: halifelerinden). Söylenceler O'nu Anadolu'nun gözcüsü olarak gösterirler. Bektaşi meydanındaki oniki posttan onbirincisi olan “ayakçı postu” O'nundur ve “Abdal Musa Postu” olarak adlandırılır.

Abdal Musa hakkında bilgiler

Abdal Musa, Hacı Bektaş'ın önde gelen ardıllarındandır (Alevilikte: halifelerinden). Söylenceler O'nu Anadolu'nun gözcüsü olarak gösterirler. Bektaşi meydanındaki oniki posttan onbirincisi olan “ayakçı postu” O'nundur ve “Abdal Musa Postu” olarak adlandırılır.

Bektaşi söylencelerinde Abdal Musa, Ahmet Yesevi'nin halifelerinden gösterilir. Soyunun Ortaasya'dan gelmesi nedeniyle “Horasan Erenleri”nden sayılır. Azerbaycan'a bağlı Hoy'dan olduğu söylense de Anadolu'ya Horasan'dan gelmiştir. Bektaşiler, peygamber soyundan geldiğini, yani “seyyid” olduğunu düşünürler. Babası Hasan Gazi'dir. Dedesi Haydar Ata ise Hacı Bektaş'ın amcasıdır. Hacı Bektaş'la yakın akrabalığı vardır. Annesi Ana Sultan, kız kardeşi ise Hüsniye Bacı'dır. Annesi ile kız kardeşinin mezarları Elmalı'nın Tekke köyünde, Abdal Musa Tekkesi'ndedir.

Aşıkpaşaoğlu Tarihi'nde Abdal Musa'ya ilişkin bilgiler vardır. Aşıkpaşaoğlu, Abdal Musa'yı Hacı Bektaş'ın “müridi”, Hatun Ana(Kadıncık Ana)'nınsa “muhibi” olarak gösterir. Abdal Musa Sulucakarahöyük'te Hacı Bektaş'ın yatırının başında bir süre kalmış, büyük bir olasılıkla Hacı Bektaş Degahı'nı Kadıncık Ana ile birlikte o kurmuş, Orhan Bey döneminde savaşlara katılmış, özellikle Bursa'nın alınmasında(1326) bulunmuş, bir asker üsküfünü başına koyarak geri geldiğinden Bektaşiler'in “Elifi tac”ı böylece onunla gelenekleşmiştir.

Abdal Musa, XIII. y. yılın son yarısıyla XIV. y. yılın ilk yarısı içerisinde yaşamış olmalıdır. Kaynaklar ve söylenceler O'nun Orhan Bey döneminde yaşadığını ve Bursa'nın alınmasına katıldığını vurguyla belirtirler. Eğer böyleyse Hacı Bektaş'ın son dönemine kavuşmuştur. Bursa ve Orhan Bey zamanına rastlayan dömemiyse O'nun oldukça olgunluk ve yaşlılık dönemi olmalıdır. Yeniçeriliğin kuruluşuna(1363) ya kalmamış olmalı, ya da Yeniçeri dönemi savaşlara katılmamış olmalıdır. Bu nedenle “Elifi tac” Yeniçeriler'le katıldığı savaşlardan değil de, daha önceki akınlara katılışı sırasıyla ilgili bir söylenceye bağlanabilir.

Abdal Musa uzun zaman Bursa'da kaldığından ve Orhan Bey döneminde yararlı hizmetlerde bulunduğundan, kendisine Bursa'da bir makam verilmiştir. O ise daha sonraları heterodoks Türkmenler'in yoğunlukta olduğu yöreleri tercih etmiş, önce Aydın bölgesine, sonraysa Kızılbaşlık-Aleviliğin merkezi Teke bölgesine göçmüştür. Antalya dolaylarını ve Toros dağları eteklerini tercih ederek Elmalı'ya yerleşmiştir.Bektaşilik inancında merkez dergahtan sonra en önemli bir Bektaşi dergahı olarak bilinen Elmalı Tekkesi'ni kurmuştur. Mezarı oradadır. Elmalı aynı zamanda Tahtacı Alevileri'nin yaşadığı önemli bir merkezdir. Hasluck bura tarikat üyelerinin mali durumlarının iyi olduğunu belirtir.

Bektaşi eşik(asitane) ve dergahlarının en büyüklerinden ikisinin Abdal Musa ve O'nun halifesi olan Kaygusuz Abdal adına kurulmuş olması, Abdal Musa'nın Bektaşilik içerisindeki yerinin önemini gösterir. Zaten, Abdal Musa'nın da Alevi-Bektaşiler içerisinde önemli bir yeri vardır. Alevi yolunun kurallarını Abdal Musa netleştirmiştir. Aleviler, Balım Sultan'dan çok, Abdal Musa'ya önem verir, adına özel Cemler düzenler ve kurban keserler. Abdal Musa bu yönüyle kimi kez Hacı Bektaş'tan bile öne çıkarılır.

Arşiv belgelerine göre, Abdal Musa'nın Fenike köylerinde vakıf arazileri vardır. Hatta O'na bağlı Bektaşi tekkeleri de kurulmuştur. Manisa'nın Adala bucağında Abdal Musa adına vakfedilmiş çiftlikler vardır. Abdal Musa Tekkesi'ni XVII. y. yılda gezen Evliya Çelebi tekkenin varlıklı olduğunu belirtir. Bektaşilik, Abdal Musa yoluyla Doğu Anadolu'da, Batı Anadolu'da, Balkanlar'da, Rodos ve Girit'te tutunur ve tanınır. Zile- Emirören köyünde bir mezar, Abdal Musa mezarı olarak bilinir. Divriği'nin Timisi köyünde Abdal Musa koruluğu vardır. Divriği'ye bağlı Hergün tuzlasındaki 80 dikili taş “Abdal Musa'nın askerleri” olarak adlandırılır. “Abdal Musa'nın askerleri” miti Doğu Anadolu'nun Alevi çevrelerinin tümünde yaygındır. Anadolu Alevileri Muharrem ayında Abdal Musa çorbası(aşuresi) dağıtırlar. Bosna'nın Sarajova bölgesi, aşure çorbasına Abdal Musa çorbası derler. Bosna'dan Azerbaycan'a kadar Alevi- Bektaşiler Abdal Musa kurbanı keserler. Araştırmacı W. Bauer'e göre Bektaşiliğin batı ve güney batıya yayılması ve özellikle Likya'da tutunması Abdal Musa yoluyla olmuştur.

Kaygusuz Abdal, Kafi Baba, Budala Sultan, Sevündük Dede, Kilerci Baba, Baltası Gedik, Mesten Dede, Keramet Baba, Hasan Baba, Oturak Dede'ler ise Abdal Musa'ya, ya da zaman içerisinde tekkesine bağlanmış Bektaşi babalarıdır. Kafi Baba, Abdal Musa'nın mürididir. Kaygusuz Abdal'sa halifesidir ve Mısır'a görevlendirmiştir.

Linkler





Kaynak

Bu sayfa, online kullanıcı topluluğu tarafından oluşturulan ve düzenlenen özgür ansiklopedi projesi Wikipedia'nın Türkçe versiyonu Vikipedi'deki Abdal Musa maddesinden faydalanılarak veya ilgili madde birebir kopyalanarak hazırlanmıştır. Bu makale, GNU Özgür Belgeleme Lisansı ilkeleri kapsamında, Vikipedi sitesi kaynak gösterilerek özgürce kullanılabilir.

Şarkı Sözleri

Osman Oztunc tarafından söylenen Abdal Musa adlı şarkının sözleri.

şol gökleri kaldıranın, donatarak dolduranın
ol deyince olduranın doksan dokuz adı ile

akdeniz yakası, aydın illeri
kuşlar gider bizim abdal musa'ya
cemalin görünce yürüdü dağlar,
taşlar gider bizim abdal musa'ya

katardan ayrılan turna sürüler
her andıkça ümüklerim sızılar
irili, ufaklı embik kuzular,
koçlar gider bizim abdal musa'ya

babam musa�mızdan almış tedbili
gördün mü kaygusuz, zulmün vaktini
padişahlar tacın ile tahtını toplar,
gider bizim abdal musa'ya

Kaygusuz Abdal tarafından söylenen Abdal Musa adlı şarkının sözleri.

beylerimiz elvan gülün üstüne
ağlar gelir şahım abdal musa'ya
urum abdalları postun eğrine
bağlar gelir şahım abdal musa'ya

urum abdalları gelir dost deyü
eğnimizde aba hırka post deyü
hasteleri gelir derman isteyü
sağlar gelir şahım abdal musa'ya

hind'den bazerganlar gelir yayınır
pişer lokmaları açlar doyunur
bunda aşıkları gelir soyunur
erler gelir şahım abdal musa'ya

meydanında dara durmuş gerçekler
çalınır koç kurbanlara bıçaklar
döğünür kudüm açılır sancaklar
tuğlar gelir şahım abdal musa'ya

her matem ayında kanlar saçarlar
uyandırıp hak çerağın yakarlar
demine hu deyip gülbang çekerler
nurlar gelir şahım abdal musa'ya

ikrarıdır koç yiğidin yuları
muannidi çeksem gelmez ileri
akpınar'ın yeşilgöl'ün suları
çağlar gelir şahım abdal musa'ya

ali'm almış zülfekarın destine
sallar durmaz yezitlerin kasdına
tümen - tümen gene ali'nin üstüne
sırlar gelir şahım abdal musa'ya

benim bir isteğim vardır kerim'den
münkir bilmez evliyanın sırrından
kaygusuz'am ayrı düştüm pirimden
erler gelir şahım abdal musa'ya

Cengiz Özkan tarafından söylenen Abdal Musa adlı şarkının sözleri.

beylerimiz elvan gülün üstüne
ağlar gelir şahım abdal musa'ya
urum abdalları postun eğrine
bağlar gelir şahım abdal musa'ya
urum abdalları gelir dost deyü
eğnimizde aba hırka post deyü
hasteleri gelir derman isteyü
sağlar gelir şahım abdal musa'ya
hind'den bazerganlar gelir yayınır
pişer lokmaları açlar doyunur
bunda aşıkları gelir soyunur
erler gelir şahım abdal musa'ya
meydanında dara durmuş gerçekler
çalınır koç kurbanlara bıçaklar
döğünür kudüm açılır sancaklar
tuğlar gelir şahım abdal musa'ya
her matem ayında kanlar saçarlar
uyandırıp hak çerağın yakarlar
demine hu deyip gülbang çekerler
nurlar gelir şahım abdal musa'ya
ikrarıdır koç yiğidin yuları
muannidi çeksem gelmez ileri
akpınar'ın yeşilgöl'ün suları
çağlar gelir şahım abdal musa'ya
ali'm almış zülfekarın destine
sallar durmaz yezitlerin kasdına
tümen – tümen gene ali'nin üstüne
sırlar gelir şahım abdal musa'ya
benim bir isteğim vardır kerim'den
münkir bilmez evliyanın sırrından
kaygusuz'am ayrı düştüm pirimden
erler gelir şahım abdal musa'ya
İlgili Konu Başlıkları Tümü

Abdal Musa Sultan

Anadolu'nun ünlü erenlerinden ve ermişlerinden olan Abdal Musa Sultan, aynı zamanda ünlü bir ozan ve düşünürdür. Aslen Horasan'lı dır. Azerbaycan'ın Hoy kasabasına gelmiş ve bir süre orada yaşamış olduğundan, "Hoylu'' olarak tanınmıştır. Hacı Bektaş Veli'nin amcası ...

Kaygusuz Abdal

Alanya sancağı Beyi Hüsameddin Mahmud'un oğlu olduğu söylenir. Bektaşi büyüğü Abdal Musa'ya bağlanarak tasavvuf yoluna girdi. Mısır'a giderek Bektaşiliği yaymaya çalıştı ve orada vefat etti. Didaktik türdeki eserlerinde açık ve yalın bir dil kullandı. Nükteli ve iğneli ...

Abdal

Abdal, Türk tasavvufunun daha radikal formlarında karşılaşılan en üst mânevî mertebenin bir adıdır.

Yeniçeri Ocağı

Yeniçeri, Osmanlı Devletinde, Hıristiyan çocuklarından devşirme yöntemi ile yetiştirilen askerdir. I. Murat'ın veziri Çandar Hayrettin Paşa'nın yardımıyla kurduğu bu sistem de, devlet kendi Hırıstiyan tebasından ve bazen eline düşen harp esirlerinden bazı çocuklara el ...

Türkleştirme

Türkleşme ya da Türkleştirme, gönüllü veya gönülsüz olarak, Türk olmayan bazı kimselerin ya da toplulukların kültürel değişim süreci için kullanılmış bir terimdir. Farklı etnik kökenlerden Orta Asya, Kafkasya, İran, Anadolu, Orta Doğu ve Balkanlar ile bağlantılı ...

Kızılbaşlık

Şii mezhebinin bir kolundan olanlara verilen ad. Kızılbaş'ların bulunduğu yerler: Trakya'da Dobruca, Deliorman, Edirne ve Kırklareli; Anadolu'da Eskişehir çevresi, Balıkesir, Narlıdere (İzmir), Sivas, Çorum, Mecitözü, Sungurlu, İskilip, Divriği, Tunceli, Malatya, Erzincan, ...

Alevilikte Ayin Ve Merasimler

Ayin ve Merasimler (Muharrem, Hızır Orucu, Cemler) Her toplumun önemli anma ve toplanma günleri bulunmaktadır. Alevilerin de böyle kutsal ibadet ve bayram günleri vardır. Cemler düzenli olarak yapılan ibadetlerdir. Cemlerin yanısıra Sultan Nevruz, Muharrem Orucu, Hızır Orucu, ...

Baba Haydar

Baba Haydar (Haydar Gazi veya Haydar Sultan da denir), Yesevi dervişlerinden ve Abdal Musa`nın atalarındandır. Mezarı, Elmalı, Antalya`dadır. Mezarının bulunduğu yerde tekkesi kurulmuştur. Bu tekke 1826`da devletçe yıktırılan Bektaşi tekkelerindendir.

Kemah, Erzincan

Kemah Erzincan`ın ilçesidir.Hıdır Abdal Musa Türbesi bu ilçede bulunmaktadır. Ayrıca Sultan Melih Şah ın türbesi de bu ilçemizde bulunmaktadır. 4 bir yanı kale ile çevrilmiş olan ilçemiz şehir merkezine 50 km uzaklıktadır. İlçe merkezi ile bağlantı karayolu ve demiryolu ile ...

Süleymanobası

Süleymanobası, Manisa ili Akhisar ilçesi Palamut Bucağına bağlı bir köydür. İlçeye Uzaklığı 24 Km dir. Şimdiki adı Süleyman köy`dür.

Tasavvuf Edebiyatı

,Halk edebiyatının "tasavvufi halk edebiyatı" ya da "tekke edebiyatı" denilen türü 12`nci yüzyılda Ahmed Yesevi ile başladı. Ama Anadolu`nun bu alandaki ilk ve en büyük şairi Yunus Emre`dir. Anadolu`da 19`uncu yüzyıla değin çeşitli tarikatlarla gelişen bu ...

Yatağan Baba Tekkesi

Söylenceye göre, Yatağan Baba Hacı Bektaş`ın halifesi ve Abdal Musa`nın piridir. Yatağan Baba`nın mezarı ve tekkesi Muğla`dadır. Zengin ve önemli bir tekkedir. Paul Lukas XVIII. y. yılın başlarında bu tekkeyi gezmiştir. Tekke, 1826`da devletçe yıkılan Bektaşi tekkelerindendir. ...

Karacaköy, Hozat

Karacaköy, Tunceli ilinin Hozat ilçesine bağlı bir köydür.