Anadolu Beylikleri

Anadolu Beylikleri

Anadolu Beylikleri, Türklerin 1071’deki Malazgirt Savaşı’ndan sonra Anadolu’da kurdukları devletlerdir. Bu savaşın hemen ardından, özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da kurulan devletlere Birinci Dönem Anadolu Beylikleri denir. Aynı dönemde kurulan Anadolu Selçuklu Devleti’nin zayıflaması ve yıkılmasından sonra kurulan devletler ise İkinci Dönem Anadolu Beylikleri olarak anılır.

Anadolu Beylikleri, Türklerin 1071’deki Malazgirt Savaşı’ndan sonra Anadolu’da kurdukları devletlerdir. Bu savaşın hemen ardından, özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da kurulan devletlere Birinci Dönem Anadolu Beylikleri denir. Aynı dönemde kurulan Anadolu Selçuklu Devleti’nin zayıflaması ve yıkılmasından sonra kurulan devletler ise İkinci Dönem Anadolu Beylikleri olarak anılır.


Anadolu beylikleri haritası
Anadolu beylikleri haritası
Büyük Selçuklu Devleti kurulmadan önce, Tuğrul Bey ve Çağrı Bey'lerin idaresinde bulunan Türkmenler, Maveraünnehir'de Karahanlı Devleti ve Gazneli devletinin siddetli baskilari altinda bulunuyorlardi. Bu kardesler kendilerine daha elverisli topraklar bulmak için bir kesif seferi yapmaya karar verdiler. Bu düsünce ile Çagri Bey, üçbin kisilik bir süvari kuvvetiyle batiya, Anadolu'ya dogru hareket etti. Çagri Bey'in 1015 yilinda baslattigi bu ilk kesif seferinden sonra Anadolu'ya yönelik Türk akinlari artarak devam etti. Selçuklular 1040 yilinda yapilan Dandanakan savasindan sonra bagimsiz bir devlet haline gelince, Anadolu gazalarina daha çok önem verdiler ve bu yarimadayi sistemli bir sekilde fethe basladilar.
Tugrul Bey zamaninda kalabalik Türkmen gruplari Van ve Erzurum'a kadar ilerlediler. Bu sirada bir baska Oguz grubu da Diyarakır yönünde ilerleyerek Meyyafarikîn (Silvan), Mardin ve Cizre'ye kadar ulasti. Selçuklular 1046'da Gence'de ve 1048'de Hasankale'de Bizanslilari agir yenilgilere ugrattilar. Tugrul Bey 1054 yilinda Erzurum'a kadar ilerleyerek bu bölgeleri itaat altina aldi. Ayni yil Malazgirt kalesini de muhasara eden Tugrul Bey, kisin yaklasmasi üzerine buradan ayrilmak zorunda kaldi. Daha sonra burasini ele geçirdiler ve imparator Konstantinos Dukas'in gönderdigi Bizans kuvvetlerini bozguna ugrattilar.
Tugrul Bey'in ölümünden sonra Selçuklu sultani olan Alp Arslan, Anadolu'nun fethine daha çok önem verdi. Ani ve Kars'i fetheden Alp Arslan zamaninda Selçuklu emîrlerinden Gümüstegin, Afsin, Ahmetsah ve Salar-i Horasan Malatya, Ergani, Ahlat, Siverek, Âmid (Diyârbekir), Meyyafa-rikîn (Silvan), Urfa, Adıyaman, Harran, Nizip ve Antakya taraflarina akinlar yaptilar.
Alp Arslan'in Bizans imparatoru Romenos Diogenes'in kalabalik ordusuna karsi kazandigi Malazgirt Savaşı (26 Agustos 1071) ise, Anadolu'nun Türklesmesi ve Islâmlasmasinda bir dönüm noktasi oldu. Sultan Alp Arslan, Islâm aleminde büyük bir sevinç meydana getiren bu sefer ile Anadolu'nun kapilarini Türklere açmis oldu. Nitekim bu tarihten sonra akin akin Anadolu'ya gelen Türk gruplari burayi kendilerine ikinci anayurt yaptilar. Alp Arslan Malazgirt zaferinden sonra emîrlerini Anadolu'nun fethi için görevlendirdi. Malazgirt zaferini takiben Anadolu'nun büyük bir bölümü Türklerin eline geçti ve burada irili-ufakli birçok Türk devleti kurulmaya basladi.
Malazgirt Zaferinden Sonra Kurulan Beylikler
Beyliğin Adı__________Merkezi____________Kuruluş-Yıkılış Tarihi Ahlatşahlar___________Ahlat______________1100-1207 Artuklular____________Mardin-Amit-Harput_1102-1408 Danişmendliler________Sivas-Malatya______1071-1177 Mengücükler___________Erzincan___________1080-1277 Saltuklular___________Erzurum____________1080-1201 Dilmaçoğulları________Bitlis-Erzen_______1085-1192 İnaloğulları__________Amid_______________1098-1183
Türkiye Selçukluları Devletinin Yıkılmasından Sonra Kurulan Anadolu Beylikleri
Beyliğin Adı__________Merkezi_______________Kuruluş-Yıkılış Tarihi Aydınoğulları_________Birgi_________________1299-1403 Candaroğulları________Kastamonu-Sinop_______1291-1461 Dulkadiroğulları______Elbistan-Maraş________1339-1521 Eretna Beyliği________Kayseri_______________1335-1381 Eşrefoğulları_________Beyşehir______________1288-1326 Germiyanoğulları______Kütahya_______________1300-1429 Hamidoğulları_________Bolu-Eğridir-Antalya__1300-1392 Çobanoğulları_________Kastamonu_____________1203-1320 İnançoğulları_________Ladik-Denizli_________1277-1368 Karamanoğulları_______Karaman_______________1256-1483 Karesioğulları________Balıkesir_____________1300-1336 Menteşeoğulları_______Balat-Beçin___________1300-1425 Osmanoğulları_________Bilecik-Bursa_________1299-1922 Ramazanoğulları_______Adana_________________1378-1608 Sahib Ataoğulları_____Afyonkarahisar________1285-1349 Saruhanoğulları_______Manisa________________1302-1410 Taceddinoğulları______Niksar________________1348-1428 Alaiye Beyliği________Alaiye _______________1293-1471 Kadı Burhaneddin Devleti__________Sivas_____1381-1398 Pervaneoğulları_______Sinop_________________1277-1322
Önceki Paylaşımlar