Şampiyonlar Ligi

UEFA Şampiyonlar Ligi, eski ismi Şampiyon Kulüpler Kupası olan, 1992/1993 sezonunda ismi Şampiyonlar Ligi olarak değiştirilen UEFA tarafından düzenlenen Avrupa'nın kulüpler bazındaki en büyük futbol turnuvası.

ANSİKLOPEDİ

Şampiyonlar Ligi logosu

Avrupa Şampiyonlar Ligi UEFA'nın en prestijli kulüpler arası organizasyonudur. Eski adı Avrupa Şampiyon Kulüpler Kupası (Kupa 1) olan kupanın adı

Avrupa Futbol Federasyonları Birliği'ni temsil eden kısaltma. ( İngilizce:Union of European Football Associations) kelimelerinin baş harflerinden oluşmuştur. Kurumun üyeleri tüm Avrupa Devletleri ve ek olarak ; Rusya, İsrail, Kazakistan, Ermenistan, Gürcistan ve Azerbaycan'dır.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.

1992-93 sezonunda bugünkü şekline ve adına kavuştu.

Fransız spor gazetesi L’Equipe’in önerisiyle başlayan bu futbol şölenininde ilk final

1992 yılında meydana gelen olaylar, doğumlar ve ölümler.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.

13 Haziran

13 Haziran Gregorian Takvimine göre yılın 164. günüdür. Sonraki sene için 201 (Artık yıllarda 202) gün var
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.

1956’da

1956 yılında meydana gelen olaylar, doğumlar ve ölümler.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.

Real Madrid ile Stade Reims (Fransa) arasında oynandı ve Real Madrid 4-3 lük bir skorla kupanın ilk sahibi oldu. Real Madrid ilk beş sezon kupayı kazanarak

FIFA tarafından da 20. YY'ın en iyi klubü olduğu kabul edilmiş İspanyol futbol klubü.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.

Avrupa futboluna damga vurdu. Ancak aradan geçen yarım yüzyılda Şampiyon Kulüpler Kupası’nın çehresi çok değişti. Güney Avrupa takımlarının üstünlüğünü önce

Avrasya olarak bilinen eski dünya kıtasının batısındaki büyük yarımada olan Avrupa, Sami dillerde Erep (yahut Irib) Güneşin Battığı taraf anlamına gelir. Fenikelilerden Yunanlılara geçen bu ad, Yunanca'da Europa olmuş ve Ege Denizi'ne göre batıda bulunan ülkelere bu ad verilmiştir. Avrupa, Afrika'nın kuzeyinde, Asya'nın batısında ve Atlas Okyanusu'nun doğusundadır ve bir yarımadadır.

...Tümünü okumak için linke tıklayınız.

İngilizler sonra

İngiliz, İngiltere kökenli bir ulus ve etnik gruba verilen isimdir. Çoğunluğu Birleşik Krallık'ta yaşamakta olup resmi dilleri İngilizce'dir.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.

Hollandalılar kırdı. İngiliz takımlarının

Hollanda ya da Hollanda Krallığı (Hollandaca: Nederland), Hollanda, Aruba ve Hollanda Antillerinden oluşur. Hollanda, kuzey ve batıda Kuzey Denizi, güneyde Belçika, doğuda ise Almanya ile komşudur. Ülke topraklarının çoğunluğu deniz seviyesinin altındadır. Hollanda, Belçika ve Lüksemburg ile birlikte Benelüks ülkelerinden bir tanesini oluşturur. Hollanda'nın Rotterdam kenti, Avrupa'nın en büyük limanlarından biridir.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.

1985’e kadar süren hakimiyeti ise

1985 yılında meydana gelen olaylar, doğumlar ve ölümler.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.

Heysel faciasıyla kesildi.

29 Mayıs 1985 günü Brüksel de oynanacak olan Juventus ile Liverpool arasındaki Avrupa Şampiyon Kulüpler Kupası Final maçının başlamasından önce Liverpool taraftarlarının İtalyanlara saldırması ve çıkan panik sonucu bir duvar çökmesi ile 38 İtalyan taraftar ve 1 Belçikalının öldüğü olaylara verilen isim.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.

1992’den sonra Avrupa’nın bir numaralı kupası tamamen nitelik değiştirdi: Şampiyonlar Ligi ismini aldı ve prestijin yanı sıra her yıl sponsorlardan ve yayıncılardan elde edilen 750 milyon İsviçre Franklık (yaklaşık 600 milyon dolar(2005 yılı neticesindeki görünüş)) bir gelirle en çok para kazandıran futbol turnuvasına dönüştü. Şampiyonlar Ligi finali sadece birinci sınıf stadyumlarda oynanıyor ve tüm dünyanın izleyeceği bir gösteri gibi organize ediliyor.

Avrupa futbolu, İngiliz takımı Wolverhampton Wanderers’ın iki galibiyetiyle çalkalanıyordu. 1954’ün aralık ayında İngiliz şampiyonu Doğu Avrupa futbolunun iki güçlü temsilcisini, Macar Honved’i 3-2 ve Rus Spartak’ı 4-0 yenerek büyük sükse yapmıştı. İngiliz gazetesi Daily Mail, ‘Wolverhampton is the world champion of clubs’ yani Wolverhampton dünya kulüpler şampiyonu başlığını atmakta bir sakınca görmemişti. Öyle ya, zaten İngiltere şampiyonu böyle iki güçlü takımı yendiyse başka kim karşısında durabilirdi ki!

Tabii İngilizlerin bu böbürlenmesi Avrupa futbol kamuoyunda hemen tepki çekti. Bir yandan Latin futbolunun temsilcileri

1992 yılında meydana gelen olaylar, doğumlar ve ölümler.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.

Real Madrid,

FIFA tarafından da 20. YY'ın en iyi klubü olduğu kabul edilmiş İspanyol futbol klubü.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.

Milan ve

A.C. Milan (Spor Klubü)

...Tümünü okumak için linke tıklayınız.

Barcelona bu galibiyetlere dudak bükerek bakıyor, diğer yandan

Barselona, İspanya'nın Katalonya özerk bölgesinin başkentidir. Ayrıca Gaudi'nin başını çektiği modernizm akımıyla planlanmış, 1900'lerden kalma çok güzel ızgara planlı modern bölümü ilgi çekmektedir. Yaygın dil Katalancadır.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.

İsveç,

İsveç Finlandiya ile Norveç arasında yer alan kuzey Avrupa ülkesidir. Yaklaşık 9 milyonluk bir nüfusa sahiptir. Yüzölçümü: 449,964 km²'dir. Para Birimi İsveç Kronu'dur. Resmi dili bulunmamasına karşın de facto olarak İsveççe konuşulmaktadır. Fransızca, Almanca ve Fince de okutulmaktadır. Ancak küreselleşmenin etkisiyle İngilizce çok yaygın bir biçimde konuşulmaktadır. Başkenti Stockholm'dür. Toplam nüfusu 9,060,430 (84.)
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.

Avusturya, Alman takımları kendilerinin yok sayılmasına kızıyordu. Tüm bu tartışmalar arasında Fransız Spor Gazetesi L’Equipe’in futbol bölümü şefi Gabriel Hanot ortaya bir fikir attı: Avrupa’nın önde gelen futbol ülkelerinin kulüp takımları her hafta içi lig usülü karşılaşacaktı. Böylece sezon sonunda Avrupa futbolunun en büyüğü belli olacaktı. Bu fikir hemen taraftar buldu: Örneğin Real Madrid’in başkanı Kont Santiago Bernabeu, ‘Bizde 100 bin kişilik stadyumlar var. Bu maçları oynamaya zaten hazırız.’ diyerek bir Avrupa Kulüpler Kupası fikrine sıkı sıkı sarıldı. İngilizler ise maç takvimini sıkıştırır diye öneriye çekimser yaklaştılar.

Bu ilk tekliften sonra böyle bir turnuvanın lig usülü değil eleme usülü oynanmasının daha uygun olacağı görüşü ağır bastı. Hanot’nun yardımcısı Jacques Ferran, turnuvanın esaslarını kağıda döktükten sonra Avrupa futbolunun önemli isimleri bir masa etrafında biraraya geldi. 1955’in başında kupaya davet edilecek 16 takım belirlendi. Lig şampiyonu yerine ülke futbolunu en iyi temsil edecek takımın kupaya katılmasına karar verildi. İlk turda karşılaşacak takımlar, birbirleriyle kura çekilmeksizin eşleştirildi (ilk ve son kez). Şampiyon Kulüpler Kupası adı verilen bu turnuvanın organizasyonunu da henüz kurulan Avrupa Futbol Birliği UEFA üstlendi.

İlk kupa Real Madrid'in

Bu kupanın sonraki 50 yılda ne kadar önemli hale geleceğini belki en iyi Kont Bernabeu anlamıştı. Ona göre bu kupayı kazanan takım Avrupa’nın en büyüğü unvanını kazanacaktıı. Madrid’deki 100 bin kişilik Chamartin Stadyumu, ilk maçtan itibaren adeta bir kaleye dönüştü. Real Madrid, Gento ve Di Stefano gibi yıldızlarla dolu kadrosuyla rakipleri Servette, Partizan ve Milan’ı eleyip 13 Haziran 1956’da Paris’teki finalde Fransız temsilcisi Stade de Reims’in karşısına çıktı. Beyaz şimşekler 1-3 geriye düştükleri finali 4-3 kazanarak kupanın ilk şampiyonu oldular.

Kupa

Bu ilk sezondan itibaren tüm kulüpler Avrupa’nın en büyüğü olmak için kadro kurmaya başladı. O zaman seyrek uçak yolculukları ve zorlu deplasman maçları sabırsızlıkla beklenir hale geldi. Bu deplasmanların birinden, Belgrad’dan dönerken

Avusturya Cumhuriyeti ya da kısaca Avusturya, Orta Avrupa'da denize kıyısı olmayan, dokuz eyaletten oluşan bir federasyondur. Batıda Liechtenstein ve İsviçre, güneyde İtalya ve Slovenya, doğuda Macaristan ve Slovakya, kuzeyde ise Almanya ve Çek Cumhuriyeti ile komşudur.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.

1958’in Mart ayında İngiliz

1958 yılında meydana gelen olaylar, doğumlar ve ölümler.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.

Manchester United takımının uçağı düştü. Finalist adayı futbolcuların büyük bir kısmı öldü. Bu kaza Avrupa Kupası’yla birlikta anılan ilk büyük felaketti.

...Tümünü okumak için linke tıklayınız.

1957’de

1957 yılında meydana gelen olaylar, doğumlar ve ölümler.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.

Fiorentina’yı ve 1958’de Milan’ı yenerek kupaları üçledi Real. Ama Bernabeu durmak niyetinde değildi. Zaten güçlü kadrosuna Fransız yıldız Kopa ve Macar virtüoz

bkz. ACF Fiorentina

...Tümünü okumak için linke tıklayınız.

Puskas’ı ekleyerek adeta bir rüya takım oluşturdu. Amacı kupayı yıllarca

Ferenc Puskás (2 Nisan 1927 – 17 Kasım 2006) (doğumu Ferenc Purczeld), aynı zamanda Puskás Ferenc olarak da anılır (Macarcada soyadı önce söylenir) ya da Puskás Öcsi (Macarca adı) ya da Ferenc Puskas Biro (İspanyolca adı), Macar futbol oyuncusu ve teknik direktörüdür. Tüm zamanların en iyi futbolcularından...
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.

Madrid’de tutabilmekti.

İspanya'nın başkenti.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.

1959’da bir kez daha Reims’i yenerek kupayı 4. kez kazandılar.

Real asıl büyük gösterisini ise bundan bir yıl sonra

1959 yılında meydana gelen olaylar, doğumlar ve ölümler.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.

1960’ta yaptı.

1960 yılında meydana gelen olaylar, doğumlar ve ölümler.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.

İskoçya’nın Glasgow kentinde 136 bin seyirci önünde Alman Frankfurt karşısına çıktılar. Maçın başında 1-0 yenik duruma düşmelerine karşın öyle bir oyun oynadılar ki, Frankfurtlular direnemedi bile. Puskas’ın dört ve Di Stefano’nun üç golüyle maçı 7-3 kazandılar. Daha kimse ne olduğunu anlamadan Real Madrid ilk beş kupayı kazanıp bir rekortmene dönüşmüştü.

Güney Avrupa Üstünlüğü

Real Madrid’ni hakimiyeti 1960-61’de çeyrek finalde Barselona’ya yenilince sona erdi. Ama Güney Avrupa takımlarının üstünlüğü

İskoçya (Scotland; Alba), Britanya'da Birleşik Krallık'a bağlı ülke. Britanya'nın İskoçya bölgesinde yaşayan halka mensup kişilere ise İskoç denir. Başkenti Edinburgh'dur. Birleşik Krallık’ı oluşturan 4 ülkeden biridir.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.

1967’ye kadar sürdü. Önce Portekiz takımı Benfica iki kez kupayı kazandı, ardından Milan ve Inter kupayı İtalya’ya taşıdı.

1967 yılında meydana gelen olaylar, doğumlar ve ölümler.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.

1963’te Milan adına kupayı havaya kaldıran

1963 yılında meydana gelen olaylar, doğumlar ve ölümler.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.

Cesare Maldini, halen Milan’ın kaptanı

Cesare Maldini (d. 5 Şubat 1932, Trieste, İtalya) eski İtalyan futbolcu. Oğlu Paolo Maldini de İtalyan futbolunun en değerli oyuncularından biridir.

...Tümünü okumak için linke tıklayınız.

Paolo Maldini’nin babasından başkası değildi.

Real Madrid’in

Paolo Maldini (d. 26 Haziran 1968), AC Milan ve İtalya Milli Futbol Takımı'nın efsaneleşmiş futbolcusu. AC Milan Paolo Maldini'nin 3 numaralı formasını müzesine kaldırmıştır. Bir diğer adı 'Tozlu Raf'tır. Dünyanın gelmiş geçmiş en iyi stoperlerinden biridir. AC Milan
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.

1966’daki altıncı şampiyonluğuyla birlikte kaptan Francisco Gento altıncı kez bu gümüş kupayı kaldırma başarısını gösteriyordu. Bu tarihten sonra Avrupa’da güç dengesi yavaş yavaş kuzeye doğru kaymaya başladı. Önce 1967’de İskoç

1966 yılında meydana gelen olaylar, doğumlar ve ölümler.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.

Celtic, ardından İngiliz Manchester United kupayı Britanya’ya taşıdı.

bkz. Celtic F.C.

...Tümünü okumak için linke tıklayınız.

1970’lere gelindiğinde patlama sırası bu sefer

1970 yılında meydana gelen olaylar, doğumlar ve ölümler.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.

Hollanda futbolundaydı. Genç Ajax takımı yavaş yavaş Avrupa’ya korku salmaya başlamıştı. Ama ondan önce, kupayı müzesine götüren ilk Hollanda takımı 1970’te Feyenoord oldu.

Johann Cruyff’un liderliğindeki Ajax, 1970-71’de öyle bir futbol ortaya koyuyordu ki, final maçından aylar önce şampiyonluğun favorisiydi.

Londra’nın Wembley Stadyumu’ndaki finalde sürpriz bir rakip buldular: Armatör Onassis’in finanse ettiği Panatinaykos. Ancak finale kadar şaibeli hakem kararlarıyla bu noktaya gelen Yunan takımı, Cruyff ve arkadaşlarının futboluna fazla direnemedi ve 2-0 yenildi. Ajax bu başarısını sonraki iki sezon da tekrarladı. Ancak, önce teknik direktör Rinus Michels’in ayrılması, ardından 1974 sonbaharında Cruyff’un Barselona’ya transferi bu hakimiyete son verdi. Bayrağı Alman Bayern Münih devraldı. Beckenbauer, Müller ve Maier gibi önemli kozlara sahip Bayern üç sezon üstüste zafere ulaştı.

İngiliz takımları sahnede

1977’den itibaren İngiliz takımları kupaya tam anlamıyla damga vurdu. Başta Liverpool, hemen her İngiliz takımı inatçı stiliyle galibiyeti son dakikaya kadar kovalıyor, sağlam savunmasıyla rakiplere geçit vermiyordu. Üstelik her deplasmana binlerce seyirciyle giderek ortalığı birbirine katıyorlardı. İngiliz takımları sekiz yıl içinde tem yedi kez Şampiyon Kulüpler Kupası’nı kazandı. Örneğin sadece tek lig şampiyonluğuna sahip Nottingham Forest iki yıl ardarda Şampiyon Kulüpler Kupası’nı kazandı. Aston Villa, 1982’de üstelik yedek kalecisiyle şampiyonluğa ulaştı. İngilizlerin bu üstünlüğü 1985’te bir felaketle sona erdi. O yıl Brüksel’in Heysel Stadyumu’ndaki finalden önce Juventuslu taraftarlara saldıran Liverpoollular 40 kişinin ölümüne yol açtı. Ezilerek yaşamını yitiren İtalyanların görüntüleri yıllarca hafızalardan silinmedi. Bu olay üzerine UEFA tüm İngiliz takımlarını beş yıl süreyle Avrupa kupalarından men etti. Liverpool ise 2001-02’ye kadar bir daha Şampiyonlar Ligi’nin yüzünü göremedi.

Bu geçiş dönemiyle İtalyan takımları devreye girdi. İşadamı ve müstakbel başbakan Silvio Berlusconi Milan’ı satın aldığında, takımı Avrupa’nın en iyilerinden biri yapmak istiyordu. Bunun için üç Hollandalı Van Basten, Gullit ve Rijkaard’ı kadrosuna kattı. Milan, 1989 ve 1990’da iki kez şampiyonluğa ulaşırken oynadığı futbolla da gönüllerde taht kurdu. 1989’daki finalde 100 bine yakın seyircinin desteğiyle Rumen Steaua’ya 50 dakikada dört gol attılar.

Özel televizyonların futbola girmesiyle Şampiyon Kulüpler Kupası, 1991’den sonra isim ve nitelik değiştirdi. UEFA, gelirleri yükseltmek için maç sayısını artırdı. Bu amaçla çeyrek finalden itibaren lig sistemini devreye soktu. Barselona’nın ilk şampiyonluğu kazandığı bu format o kadar başarılıydı ki, ertesi sezon UEFA kupanın ismini Şampiyonlar Ligi haline getirdi. Artık, yayın hakları sezon başında satılıyor, takımlara oynadıkları maç ve aldıkları galibiyet sayısına göre ödeme yapılıyordu.

1994’ten itibaren Şampiyonlar Ligi’ne katılan takım sayısı sürekli arttı. Özellikle İtalya, İspanya, İngiltere, Almanya ve Fransa’yı kollayacak şekilde sadece lig şampiyonlarının değil de ikinci, üçüncü ve hatta dördüncülerin katılımı için de kapılar açıldı. 32 takımla oynanan Şampiyonlar Ligi için tüm para muslukları açıldı. Her yıl sponsorlardan ve yayıncılardan elde edilen 750 milyon İsviçre Franklık (yaklaşık 600 milyon dolar) gelirin paylaşımı kupayı kazanmaktan daha önemli hale geldi.

Bu mali mücadele içinde Avrupa’nın büyük takımları da cazibesini kat be kat artıran şampiyonların mücadelesine daha çok ağırlık verip tıpkı eski yıllarda olduğu gibi kupayı kendi müzelerine götürmeye başladılar. Real Madrid 32 yıl sonra, Manchester United 31 yıl sonra ve Bayern Münih 25 yıl sonra Avrupa’nın en büyüğü unvanını bir kez daha yakaladılar. Hele 1999’daki final unutulacak gibi değildi. Bütün maçı 1-0 önde götüren Bayern Münih kupayı kazandığını zannederken duraklama dakikalarında iki gol yiyerek yıkıldı. Manchester United oyuncuları bu mucize galibiyetle havalara sıçrarken iki dakika içinde iki golü engelleyemeyen Bayernliler çimlere gömülmüş hüngür hüngür ağlıyordu. Geçen yılki 49. finalde ise iki sürpriz takım vardı. Dev bütçeli takımların arasından sıyrılan Fransız Monaco ve Portekizli Porto. Almanya’da oynana maçta, Jose Mourinho’nun bir makine düzeninde tasarladığı Porto, 3-0’lık sonuçla kupayı kaldırıp son şampiyon oldu.