Azerbaycan

Azerbaycan resmî adıyla Azerbaycan Cumhuriyeti (Azericesi: Azərbaycan Respublikası), Güney Kafkasya'da bir devlet. Kuzeyde Rusya, kuzey batıda Gürcistan, güney batıda Ermenistan, güneyde İran ve güney batıda Türkiye (Nahcivan sınırı) ile komşudur. Doğu sınırını Hazar Denizi çizmektedir. Bir kısmı Avrupa ve bir kısmı Asyadadır. Başkenti Bakü'dür.

Azerbaycan

<p>Azeri bayrağı

Azeri bayrağı

Azerbaycan Cumhuriyeti, Sovyetler Birliği'nin dağılması üzerine

Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birliği (SSCB yada Sovyetler Birliği) 1917 Ekim Devrimi'nin ardından Çarlık Rusyası'nın yıkılması ile kurulan devlet. 1985 yılında Gorbaçov iktidarından sonra başlayan Glastnost ve Perestroyka ile başlayıp 6 yıl süren reformların ardından 1991 yılının sonunda Sovyetler Birliği resmen dağıldı.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Kafkas Dağlarının
Kafkas Dağları Rusya’nın güneyinde bulunan dağ sırası. Batısında, Karadeniz; kuzeyinde, Kuma Ovası; doğusunda, Hazar Denizi; güneyinde, Türkiye ve İran ile çevrilmiştir. 440.000 km2lik bir alanı kaplamaktadır. Kafkas Dağları, Kuzey ve Güney Kafkaslar olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Kuzeyde kalan sıra dağlara Büyük Kafkas, Güney Kafkas Dağlarına ise Küçük Kafkas Dağları denir. Bu iki dağ silsilesini Karadeniz’e dökülen Riyon Nehri ile Hazar Denizine dökülen Kura Nehirleri birbirinden ayır
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Hazar Denizine bakan güneydoğu eteklerinde kurulan ülkelerden biri. Batısında
Hazar Denizi Avrupa ve Asya Kıt’aları arasında dünyanın en büyük iç denizi. Eski adı Casprum veya Hyracnıum Mare’dir.

Hazar Denizinin güney kıyılarının bir kısmı İran’a aittir. Geri kalan kısmı Rusya Federasyonu, Türkistan, Kazakistan, azerbaycan toprakları içerisindedir. Uzunluğu 1200, genişliği 300 kilometredir. Açık denizlerle irtibatı yoktur. Bu yüzden de su seviyesi devamlı değişir. 1930 ile 1957 seneleri arasında denizin seviyesi normalden 26 m alçaldı. Bunun sonucu kapladığı ala
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Ermenistan, kuzeybatısında
Ermenistan (Ermenice: Հայաստան, Hayastan, Hayq), Asya’nın batısında yer alan bir devlet. Kuzeyinde Gürcistan, doğusunda Azerbaycan, batısında Türkiye, güneyinde Nahçıvan ve İran yer alır. Güney Kafkas Dağları ile Karadeniz ve Hazar Denizi arasında kalan bölgede denize kıyısı olmayan bir ülkedir. Başkenti Erivan'dır.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Gürcistan, güneyinde
Gürcistan (Gürcüce: საქართველო/Sakartvelo; Gürcüstan olarak da yazılır), Karadeniz’in doğu kıyısında, Güney Kafkasya’da yer alır. Tam adı Gürcistan Cumuhuriyeti’dir. Eski Sovyet cumhuriyetlerinden biri olan Gürcüstan’ın kuzeyinde Rusya, güneyinde Azerbaycan, Ermenistan ve güneybatısında Türkiye yer alır. Ülkenin batı sınırını Karadeniz belirler.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
İran, doğusunda Hazar Denizi yer alır.

Azerbaycan adının kökeni

Azerbaycan sözcüğünün kökeni konusunda birçok değişik görüş bulunmaktadır. Bunların arasında önde gelen görüşler şunlardır:

1. Eski

İran İslam Cumhuriyeti Asya’nın batısında yer alan bir devlet. Kuzeyinde Ermenistan, Azerbaycan, Türkmenistan ve Hazar Denizi, doğusunda Afganistan ve Pakistan, batısında Türkiye ve Irak, güneyinde Basra ve Umman körfezleri bulunur.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Asların adından kaynaklanır ve “Aser yurdu”, “Aserler yurdu” demektir.

2.


...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Ahameniş İmparatorluğu'nda
Doğu yaylalarında yeni bir fatih, Pers Kralı Kyros (İ.Ö. 559-530 arasında yönetti) belirdi ve yarım yüzyıldan daha kısa bir süre içinde, hemen tüm Ortadoğu'yu egemenliği altında birleştirdi. Ardılları Kambyses (İ.Ö. 530-521 arasında yönetti) ve Darius (İ.Ö. 521-486 arasında yönetti) Mısır'ı ve Kuzeybatı Hindistan'ı, Pers İmparatorluğuna
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Medya bölgesine valilik yapmış ve imparatorluğun
İ. Ö. 1300 yıllarında Med ve Pers aşiretleri Asya’nın kuzeydoğusundan İran’a gelmeye başlamışlardır. Bunlardan Med aşiretleri İran’ın batısındaki Urmiye gölü çevresine yerleşmişlerdir. Med’ler Urmiye gölü çevresinden batıya, Botan bölgesine doğru yayılmışlardır.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Büyük İskender tarafından fethinden sonra görevine devam etmiş Atropat'ın adından kaynaklanır.

3. "Od" anlamındaki “azer” sözcüğünden gelir ve Odlar Yurdu anlamındadır.

Tarihi

</p><p>Keykubad Camisi
Resmi büyült

Keykubad Camisi

Azerbaycan, tarih sahnesinde M.Ö. 6. asırdan itibaren görülmeye başlar. Jeopolitik durumu itibariyle, devamlı istilalara uğramış ve çeşitli devletlerin hakimiyeti altında kalmıştır. Bu bölgede kurulan ilk devlet, Ahameni Komutanı Sahrap Atropates'in temellerini attığı krallıktır. Atropates Krallığının ismi zamanla değişikliklere uğramış, Sasanilerce Azurbeycan, Süryanilerce Azerbaigan olarak isimlendirilmiştir.
İskender veya III. Aleksander (Yunanca: Μέγας Ἀλέξανδρος Megas Aleksandros) 20 Temmuz M.Ö. 356, Pella, Makedonya - 10 Haziran M.Ö. 323, Babil), M.Ö. 336 - M.Ö. 323 yılları arasında Makedonya kralı ve tarihteki en büyük imparatoru. Makedonya kralı II. Filip'in oğlu. Ayrıca Büyük İskender, İskender Rumi, İskender Yunani ve Makedonyalı İskender olarak da bilinir.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Türkler ve
Türk kelimesinin aslı "türümek" fiilinden gelmektedir. Bu fiilden türetilmiş, kişi ve insan anlamında "türük" ve nihayet hece düşmesiyle "Türk" kelimesi ortaya çıkmıştır. Nitekim Anadolu'da bir kısım göçebeler de yürümekten "yürük" adını almışlardır. Türk kelimesi, ayrıca, çeşitli kaynaklarda; "töre sahibi, olgun kimse, güçlü, terk edilmiş, usta demirci ve deniz kıyısında oturan adam" manalarında kullanılmaktadır.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
İranlılar ise bölgeye Azerbaycan ismi vermişlerdir.

Atropetes Krallığından sonra bölgeye sırasıyla Selevkoslular, Ermeniler, Romalılar ve Sasaniler hakim olmuşlardır. Türklerin buraya esaslı yerleşmeleri M.S. 4. ve 5. asırlarda olmuştur. Daha sonra Sasani Hükümdarı Nuşirevan bölgeye İranlıları yerleştirme politikasını takip etmiştir. Yedinci asırdan itibaren büyümeye başlayan İslam devleti Azerbaycan'ı fethe başladı. Bu fetih hareketi, 643'te bölge tamamen Müslümanların hakimiyeti altına geçmesiyle tamamlandı. Daha sonra Abbasiler burayı Türk emirler vasıtasıyla idare ettiler. Abbasi Devletinin yıkılmasıyla, bu topraklarda birtakım yerli hanedanlar beylik kurdular. Yedinci asırdan itibaren Selçuklu Akıncıları Azerbaycan'a girdiler. Fakat burada kesin bir hakimiyet tesis edemediler. 1015-1016'dan sonra buraya Oğuz boyları yerleşmeye başladı. 1043 senesinde Tuğrul Bey, amcası ve amcaoğlunu buraya fethe gönderdiyse de, Bizanslılarla uzun süren çarpışmalardan bir netice alınamadı. Azerbaycan'ın kesin Selçuklu hakimiyeti altına girmesi Sultan Alparslan devrinde olmuştur.

</p><p>Azerbaycan'ın konumu

Azerbaycan'ın konumu

Azerbaycan, 12. ve 13. asırlar arasında Atabegler ve Harezmşahların hakimiyeti altına girdi. Daha sonra Moğollar, bölgeye 1320'de girmeye başladı. Cengiz'in burada hakimiyeti kısa sürdü, Cengiz'in ölümünden sonra Azerbaycan Cuci milletinin istilasına uğradı. Onlardan sonra İranlıların hakimiyetine giren Azerbaycan, bir süre sonra da Altınordu Devletinin hakimiyetine girdi. On altıncı asrın ilk yarısına kadar bu istilalar devam etti. Azerbaycan'a ilk Osmanlı seferi ise 16. asırdan itibaren başladı. Yavuz Sultan Selim Han Safevilerle olan savaşları esnasında, 1514'te Tebriz'i aldıysa da, şehir tekrar Safevilerin eline geçti. 1534'te Kanuni Sultan Süleyman Han Tebriz'i aldı ve ertesi sene bütün Azerbaycan'ı fethetti. 1555'te çıkan karışıklık sonucu Azerbaycan tekrar Safevilere bağlandı. Sultan Üçüncü Murad Han devrinde tekrar Osmanlıların eline geçti.

1539'dan sonra Azerbaycan'da muhtelif hanlıklar kuruldu. Bunlarda kargaşalık; 19. asra kadar devam etti. Bu asırda bazı kalkınma hareketleri başladıysa da, sonuçları ancak 20. asrın başlarında görüldü.

Nihayet, 28 Nisan 1920'de kızılordunun istilası ile Sovyet rejimi ilan edildi. Azerbaycan bugünkü statüye gelene kadar, Gürcüler-Ermeniler ile birlikte Kafkasya federasyonu şeklinde idare edildi.

5 Aralık 1936'da topraklarının bir kısmı Ermenilere bir kısmı da Gürcülere verildi. Böylece Kafkasya'da kalan Azerbaycan toprakları üzerinde Gürcistan, Ermenistan ve Azerbaycan olmak üzere Rusya'ya bağlı üç cumhuriyet kuruldu.

Komünistlerin istilası sırasında, milletin arasına bozuk fikirler yerleşmeye başladı. Bu arada İslamiyeti bozucu, reformist fikirler de gelişti. Millet, bu reformistler ile komünistler arasında şaşırdı ve komünizme karşı yapılan başkaldırmalar başladı. Ancak bunlar her defasında çok kanlı olarak kızılordu tarafından bastırıldı. Komünistlere karşı 56 şiddetli isyan olmuştur. 1989'da Rusya'da başlayan Glasnost ve Prestroika politikası ile Kuzey Azerbaycan'da maddi ve manevi değerlere dönüş başladı. Ermenilere verilen bölgeleri geri almak için ayaklanmalar oldu. 1990'da bağımsızlığını ilan eden Azerbaycan Cumhuriyetine giren Kızılordu, ülkeyi baştan başa kana buladı. Sovyetler Birliği, bir süre bağımsızlığını ilan etmeye çalışan cumhuriyetlerine karşı baskısını sürdürdü ise de, Ağustos 1991'de Azerbaycan, Letonya, Estonya ve Litvanya bağımsızlıklarını ilan ettiler. Bunları diğer Türk devletleri takip etti. Azerbaycan ile Ermenistan arasında Karabağ yüzünden çıkan savaş devam etmektedir. 1992 ortalarında yapılan seçimleri kazanan Halk Cephesi lideri Ebulfeyz Elçibey devlet başkanı oldu.

Azerbaycan Cumhuriyeti


...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Sovyetler Birliği'nin son döneminde
Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birliği (SSCB yada Sovyetler Birliği) 1917 Ekim Devrimi'nin ardından Çarlık Rusyası'nın yıkılması ile kurulan devlet. 1985 yılında Gorbaçov iktidarından sonra başlayan Glastnost ve Perestroyka ile başlayıp 6 yıl süren reformların ardından 1991 yılının sonunda Sovyetler Birliği resmen dağıldı.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Ermenistan Sovyet Cumhuriyeti’nin

...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Azerbaycan Sovyet Cumhuriyeti’ne bağlı

...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Dağlık Karabağ'da hak iddia etmesi etnik çatışmalara yol açtı ve bu karmaşık koşullar altında
Dağlık Karabağ, Azerbaycan sınırları içinde bölge. Sovyetler Birliği döneminde, 1923'ten 1989'a kadar Dağlık Karabağ Sovyet Sosyalist Özerk Bölgesi (oblast) adını taşıyordu. 10 Ekim 1991’de, Rusların desteğini alan bölgedeki Ermeniler tarafından "Dağlık Karabağ Cumhuriyeti" adıyla bağımsızılığı ilan edildi.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
18 Ekim
18 Ekim Gregorian Takvimine göre yılın 291. günüdür. Sonraki sene için 74 (Artık yıllarda 75) gün var.


...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
1991’de Azerbaycan bağımsızlığını ilan etti. Bu dönemde iktidarda olan Azerbaycan Komünist Parti Genel Sekreteri
1991 yılında meydana gelen olaylar, doğumlar ve ölümler.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Ayaz Mutallibov, bağımsiz cumhuriyetin ilk cumhurbaşkanı oldu, ancak Mart 1992’de
Ayaz Niyaz oğlu Mutallibov (d. 1938, Bakü - ), Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin sonuncu ve Azerbaycan Cumhuriyeti'nin 1. Cumhurbaşkanı (1991-1992).
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Dağlık Karabağ’daki
Dağlık Karabağ, Azerbaycan sınırları içinde bölge. Sovyetler Birliği döneminde, 1923'ten 1989'a kadar Dağlık Karabağ Sovyet Sosyalist Özerk Bölgesi (oblast) adını taşıyordu. 10 Ekim 1991’de, Rusların desteğini alan bölgedeki Ermeniler tarafından "Dağlık Karabağ Cumhuriyeti" adıyla bağımsızılığı ilan edildi.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Hocalı Katliamı’ndan sonra istifa vermeye zorlandı.
Hocalı Soykırımı, 25 Şubat 1992'de Azerbaycan'ın Dağlık Karabağ bölgesinde Hocalı kentinde çok sayıda Azeri sivilin öldürülmesi olayı için kullanılan terimdir. Azeri kaynaklarına ve Memorial Human Rights Center, Human Rights Watch ve diğer bazı uluslararası insan hakları kuruluşlarının bildirdiklerine göre katliam Ermeniler tarafından ve bazı güvensiz kaynakların aktardığına göre
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Şuşa ve
Image:Susa-seher.PNG|thumb|350px|Şuşa
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Laçın şehirlerinin

...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Ermeni silahlı kuvvetlerince işgalinden sonra yaşanan derin bir istikrarsızlık sürecinden sonra
Ermeni, Ermenistan'da ve dünyanın çeşitli ülkelerinde yaşayan bir millete verilen genel addır.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
7 Haziran
7 Haziran Gregorian Takvimine göre yılın 158. günüdür. Sonraki sene için 207 (Artık yıllarda 208) gün var
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
1992’de yapılan cumhurbaşkanlığı seçimlerini
1992 yılında meydana gelen olaylar, doğumlar ve ölümler.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Azerbaycan Halk Cephesi'nin lideri

...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Ebulfez Elçibey kazandı. Bu dönemde
çift madde|Ebul Feyz Elçibey
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Ermeniler ve
Ermeniler, çoğunluğu Ermenistan'da olmak üzere başta Rusya ve ABD'de ve dünyanın çeşitli ülkelerinde yaşayan halka verilen ad. Yeryüzünde çeşitli ülkelere dağılmış 7 milyon civarında Ermeni bulunduğu sanılmaktadır. Ermenistan'daki Ermeni nüfusu resmi rakamlara göre 3 milyon civarındadır. Türkiye'deki Ermeni nüfusu çeşitli kaynaklara göre 35.000 ila 50.000 olup hemen hemen hepsi İstanbul ilinde yaşamaktadır.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Azeriler arasında şiddetlen savaş sırasında
Azeriler (Azerice: Azərbaycan Türkləri / آذربایجان تورک لری ya da Azərbaycanlılar / آذربایجانلی‌لار), çoğunluğu Azerbaycan Cumhuriyeti'nde ve İran Azerbaycanı'nda yaşayan halk. Türk halklarından biridir ve dilleri Azericedir.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Kelbecer rayonu işgal oldu. Haziran
Kelbecer Rayonu (Azerice: KÉ™lbÉ™cÉ™r rayonu, KÉ™l=manda, bÉ™cÉ™r=bazar (manda pazarı) anlamında), Azerbaycan'da rayon olarak adlandırılan birinci derece idari bölümlerden birisidir. 8 Ağustos 1930 tarihinde rayon statüsu almıştır. 1992 senesinde Azerbaycan parlamentosunun kararıyla eski Ağdere (Mardakert) rayonunun 20 köyü Kelbecer rayonuna katılmıştır.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
1993’te
1993 yılında meydana gelen olaylar, doğumlar ve ölümler.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Gence şehrinde
İmage:A-Ganja.PNG|thumb|300px|GÉ™ncÉ™
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Süret Hüseynov liderliğinde silahlı isyan çıktı ve Elçibey yardım için
Süret Hüseynov (Azerice: SurÉ™t Hüseynov; d. 12 Şubat 1959, Gence) Karabağ Savaşı'nda önemli bir rol oynamış Azerbaycanlı komutan, Azerbaycan Başbakanı (1993-1994), vatana ihanet suçuyla 1997-2004 arasında hapis cezası almış siyasetçi.


...Tümünü okumak için linke tıklayınız.

Haydar Aliyev’i Nahçıvan’dan Bakü’ye davet etti. Fakat Haydar Aliyev'in Bakü'ye gelince Süret Hüseynov'u desteklemesi ve göstericilerin Bakü’ye yürümesi üzerine, halktan umduğu desteği alamayan Elçibey, doğum yeri olan Nahçivan’ın Keleki köyüne gitmiştir. Bu gelişmeler üzerine, Cumhurbaşkanlığı yetkileri Haydar Aliyev’e devredilir. Ülkedeki siyasi istikrarsızlıktan yararlanan Ermeni silahlı kuvvetleri Azerbaycanın Ağdam, Cebrayıl, Füzuli, Kubadlı, Zengilan rayonlarını işgal etti. Ağustos 1993’te referandum ile Elçibey'in görevi resmen geri alındı ve Ekim ayındaki seçimlerde Haydar Aliyev %99 oyla Cumhurbaşkanı seçildi. Ermeni-Azeri savaşı 1994'te Rusya'nın dayattığı ateşkesle sona erdi.

Daha sonra Haydar Aliyev Süret Hüseynov'dan desteğini çekecek ve vatana ihanetten yargılanan Hüseynov müeebete mahkum olacaktır. 10 yıl hapis yattıktan sonra İlham Aliyev tarafından 2005 yılında Hüseynov'un cezası affedilmiştir.

Coğrafya

Azerbaycan 39° 24' kuzey enlemleri ile 44° 46' doğu boylamları arasındaki coğrafı bölgeye yerleşmiştir. Sınırların uzunluğu 2013 km dir. Azerbaycan'ın İran'la 611 km, Türkiye ile 9 km, Rusya ile 284 km, Gürcistan ile 322 km ve Ermenistan ile 787 km sınırı vardır. Doğusunda ise Hazar Denizi ile çevrilmiştir. Dorukları 5000 metrenin üstünde ve buzul kaplı olan Büyük Kafkaslar, kara yolculuğunu önemli derecede sekteye uğratmaktadır. Azerbaycan'ın yüzölçümü 86.600 km²dir.

Güneyde Ermenistan' ın dağ kütleleri, kuzeyde ise yüksek Kafkas Dağları vardır. Azerbaycan'ın dağları; Büyük Kafkas Sıradağları (4.000-5.000 m.) içinde yeralan Bazardüzü (4.466 m), Şahdağ (4.243 m), (4.126 m), Tufan (4.191 m), (4.116 m), (4.020 m) dağları, Küçük Kafkas Sıradağları içinde yeralan (3.906 m.), (3.829 m), (2.346 m), nda yeralan (3.616 m), Murovdağ silsilesinde yeralan Kamışdağ (3.724 m), Hinal dağı (3.367 m), Kepez (3.066 m), içinde yeralan (3.550 m), Talış Sıradağları silsilesinde yeralan Kömürköy (2.493 m.) ve (2.433 m) dağlardır. Azerbaycan 657 metre deniz seviyesinden yüksektir ve topraklarının çoğunluğu dağlık alanlardır. Azerbaycan'ın en uzun nehri 1.364 km Hazar Denizi'ne dökülen Kura Nehri'dir. Aras Nehri ise 1.072 km'dir.

En büyük doğal gölü 67,0 km² ile 'dür. En büyük ü 605,0 km² ile 'dür.

Çevresinin dağlar ve yüksek tepelerle çevrili olmasına rağmen Azerbaycan'ın büyük bir bölümü ovadır ve topraklarının en verimli yerleri arasında Kura ve Aras nehirlerinin karıştığı deltadır.

Azerbaycanda ılıman bir iklim varıdır fakat Hazar Denizinden içeriye doğru, yüksek dağlarda ve diğer yüksek kesimlerde sert bir iklimle karşı karşıya kalınır. Yüksek kesimlerde kışlar uzun, soğuk ve kar yağışlı, yazlar ise serin geçer. Ovalarda ise kışlar serin ve yağmurlu ve bazen karlı, yazlar sıcak ve kurak geçer.

Azerbaycan ülkesi ovalarda genellikle bozkırdır, %25 ise bir bölümü dağlarda olmak üzere ormanlarlarla kaplıdır. Kuzey ve güney kesimlerinde dağların 2000 metre yüksekliğine kadar ormanlar görülür. Azerbaycan'ın doğal hayatında çoğunlukla bulunan hayvanlar, kızıl geyik, alageyik, karaca, dağ keçisi, , bizon, yaban domuzu, pars, Avrasya vaşağı, yaban kedisi, boz ayı, kurt, kızıl tilki, , sincap, Kafkas köstebeği Kafkas sivriburunlu faresi.

Azerbaycan iklimi dünyadaki 11 iklim çeşidinden 9'una sahiptir. Yıllık ortalama sıcaklığı 10 °C'ın üzerindedir.

Fiziki Yapı

Azerbaycan'ın topraklarının % 40'ında fazla bölümü verimli ovalardan meydana gelir. Bu alanların yarıdan fazlası 400-1500 m yüksekliktedir. Topraklarının kuzeyi yer yer 3000 metreyi aşan Kafkas Dağları ile kaplıdır. Bu dağlar aynı zamanda ülkenin kuzey sınırını meydana getirir. Azerbaycan topraklarının en yüksek noktası Banardüz Tepesidir (4480 m). Güneybatı kesiminde ise Küçük Kafkaslar yer alır.

Hazar denizine ulaşan Kızılören, Urmiye Gölüne uulaşan Acıçay ve Cıgatu gibi akarsular, dağlık kütleleri derin vadilerle yararak bölgeye çarpıcı bir görünüş kazandırmıştır. Güneybatıda 1566 m yükseklikte yer alan Urmiye Gölü, Küçük Kafkas Dağları arasında kalır. Dünyanın en büyük gölü olan Hazar Denizinin bir bölümü Azerbaycan sınırları içinde kalır.

Azerbaycanın'ın idari bölgeleri

</p><p>İdari bölgeleri
Resmi büyült

İdari bölgeleri

Azerbaycan Cumhuriyeti üniter devlettir. Rayon adı verilen, il ve ilçelere karşılık gelen idari bölgelere ayrılmıştır. Bir Özerk Cumhuriyet (Nahçıvan), 66 rayon, 13 şehir rayonu, 70 şehir (11 büyükşehir) mevcuttur.

Her rayon Azerbaycan Cumhuriyetinin Cumhurbaşkanı tarafından atanan Rayon İcra Hakimiyyetinin Başçısı (rayon başkanı) tarafından idare edilmektedir.

Dağlık Karabağ

Dağlık Karabağ

  • Yüzölçümü: 4.388 km²

  • Nüfusu: 187.769 (1989 nüfus sayımı; 145.403 kişi Ermeni + 40.316 kişi Türk + 2050 kişi diğer milletler olmakla )

    De jure olarak Azerbaycan'ın toprağı sayılan Dağlık Karabağ, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararlarına rağmen de facto Dağlık Karabağ Cumhuriyeti tarafından yönetmektedir. Yaklaşık 800.000 Azerbaycanlı bölgeden göç ettirilmiştir. Bu nedenle Dağlık Karabağ'da artık hemen hemen hiç Azerbaycanlı yaşayamamaktadır.

    İklim

    Azerbaycan'ın, kuzeyindeki Kafkas Dağlarının rüzgarlarını kesmesi sebebiyle ılık bir iklimi vardır. Ilık iklim güneybatıda Lankeran bölgesine kadar devam eder. Güneyde ise sert yayla iklimi görülür. Yağmurlar genellikle ilkbaharda yağar.

    Tabii Kaynaklar

    Azerbaycan topraklarında yer alan dağların hepsinin yamaçları kayın, meşe ve çam ormanları ile kaplıdır. Güneyi ise bozkır görünümündedir.

    Ormanlık bölgelerde Kafkas geyiği, karaca, Avrupa vizonu, kırkeçisi, yabandomuzu, keklik, orman tavuğu, vaşak, ayı, pars gibi hayvanlara çok bol rastlanır. Ayrıca Flamingo, kuğu, pelikan, şahin, balıkçıl gibi çok çeşitli kuş türleri kışlarının ılıman olması sebebiyle Hazar Denizi kıyılarında konaklarlar.

    Nüfus ve Sosyal Hayat

    Azerbaycan'da yaşayan yaklaşık 9.000.000 (2010) nüfusun % 67.'sini Azeriler, % 12'sini Ermeniler % 13'ünü Ruslar, % 8'ini ise diğer karışık ırklar meydana getirmektedir. Başkent Bakü'nün dışında önemli şehirleri Gence, Lenkeran, Sumgayt ve Mingeçaur'dur. Azerbaycan'da yaşayan Müslümanların % 70'i şiidir. Rusya'nın esaretinden kurtulan Azerbaycan'da kapatılan camiler 1990 senesinden sonra hızla ibadete açık hale getirildi. Bakü'de dört yıllık bir İslam Akademisi kuruldu.

    Azerbaycan'ın eğitim düzeyi çok yüksektir. Önde gelen kültür ve eğitim merkezi olan Bakü'de bir üniversite ile sekiz yüksek öğretim kurumu vardır.

    Ulus çoğunluğunu Türk halkı olan Azeriler oluşturuyor. Azerilerin son 50 yıl da arttığını göstermektedir ve diğer etnik grupların sayı ve oran olarak azaldığını göstermektedir.

    Rusların sayısında son 30 yılda bir düşüş vardır. 1979 yılında 475,300 ve 1989 yılında 330.000 civarında olan Rus nüfusunun sayısı 1999 yılında 141.700 seviyelerine kadar gerilemiştir. Özellikle 20 Ocak 1990 Olayından (Qara Yanvar; "Kara Ocak") sonra Rusların göçü yoğunlaşmıştır.

    Ermeniler özellikle Dağlık Karabağ Savaşı yüzünden ya ayrılmıştır veya kaçmıştır. Daha Dağlık Karabağ yüzünden oluşan gergilik ve savaştan önce de 1979 yılında 475,500 civarında olan Ermeni nüfusunun sayısı 1989 yılına gelindiğinde 390.500 seviyelerine kadar gerilemişti. Ermeni nüfusunun sayısı 1999 yılında 120.700 seviyelerine kadar gerilemiştir ve Ermeniler tarafından işgal edilmiş Dağlık Karabağ'da yaşayanları kapsar.

    Artık Azerbaycan'da Dağlık Karabağ dışında hemen hemen hiç Ermeni kalmamıştır.

    Toplam nüfus büyüme oranı %0,89'dur.

    Yaş grubu - Toplam nüfustaki payı

  • 0-14 - 33.0

  • 15-29 - 28.9

  • 30-44 - 17.7

  • 45-59 - 12.0

  • 60 + - 8.4

    Azerbaycan nüfusunun %54 e yakın kısmı kentlerde, %46 ya yakın kısmıda köylerde yaşamaktadır. Şehirleşme hızı son dönemlerde oldukça yavaş seyretmekte olup, kentlere fazla hızlı olmasa bile göç almakta, ancak kırsal kesimde nüfus artışı daha yüksek olduğu için denge sürmektedir.

    Toplam nüfusun %60 a yakın kısmı 30 yaşın altındadır.

    Din

    Azerbaycan Cumhuriyeti laik devlettir. Halkın %96'sı Müslüman (çoğunluğu Şii Caferi), %3-4'ü Hıristiyandır (çoğunluğu Rus Ortodoks Kilisesi, Gürcü Ortodoks Kilisesi ve Malakan). Çok küçük bir bölümü ise Yahudidir. Fakat Azerbaycan'da dinsel bağlılık nominal olduğu için, pratikteki taraftar oranları çok daha düşüktür.

    Azerbaycan'da nüfusun büyük bir bölümünü oluşturan Azeriler, Müslümandırlar. Ancak yaklaşık 70 yıllık komünist yönetim tarafından yapılan yoğun ateizm propagandası ile İran İslam Cumhuriyeti'nden kaynaklanan köktendinci İslami propagandaya karşı oluşan tepki sebebiyle, dinsel yönelişler, İslami bir nitelik kazanmaktan ziyade bir kültürel renk biçiminde bulunmaktadır. Ancak bu, radikal köktendinci hareketlerin Azerbaycan'da bulunmadığı anlamına gelmemektedir.

    Cumhurbaşkanları

    </p><p>Cumhurbaşkanı İlham Aliyev

    Cumhurbaşkanı İlham Aliyev

    1. Ayaz Mutallibov - 1991-1992

    2. Ebulfez Elçibey - 1992-1993

    3. Haydar Aliyev - 1993-1998, 1998-2003

    4. İlham Aliyev - 2003-2008, 2008-?

    Siyasal ve sosyal yapılanmalar

    Azerbaycan'da 53 parti adını kaydettirmiştir.(2008)

    Faaliyetini sürdüren partilerin bazıları:

    # Yeni Azerbaycan Partisi (İktidâr)

    # Müsavat Partisi

    # Azerbaycan Halk Cephesi Partisi

    #

    # Demokratik Islahatlar Partisi

    # Ümit Partisi

    Ekonomi

    Topraklarının % 7'si tarıma elverişli olan Azerbaycan'ın ekonomisi petrole dayalıdır. Dünyanın belli başlı petrol üreticisi ülkeler arasında yer alır. Petrol kuyularının büyük kısmı Apşeron Yarımadasında toplanmıştır. Çıkarılan petrol borularla işlenmek üzere Bakü yakınlarındaki Çernagorod'a nakledilir. Ayrıca Bakü 890 kilometrelik bir boru hattı ile Batum'a bağlanır. Petrolden sonra en önemli gelir kaynağı doğal gazdır.

    Büyük bir çeşitlilik gösteren Azerbaycan sanayisinin temelini enerji, imalat ve kimya sanayi meydana getirir. Gübre, tarım ilaçları, yakıt, sanayi yağları, sun'i kauçuk ve plastik sanayii gelişmiştir.

    Dışarıya ihraç ettiği en önemli ürünlerden biri de petrol arama ve çıkartma makinalarıdır. Termik santrallerden elde ettiği elektriğin bir kısmını satar.

    Önemli sanayi merkezleri Hazar Denizi kıyısındaki Apşeron'da toplanmıştır. Sungait kimya ve demir-çelik sanayiinin merkezidir. Şirvan'da ise tarıma dayalı sanayi gelişmiş olup, çok sayıda çırçır fabrikalarıyla pamukçuluğun merkezi durumundadır.

    Dünyaca meşhur ve Rus havyarı olarak ün kazanmış olan mersin balığı havyarı sadece Azerbaycan'da üretilir. Elde edilen ürünün büyük kısmı ihraç edilir.

    1991'de bağımsızlığını kazandıktan sonra, özellikle geçiş döneminin ilk yıllarında ekonomik alanda düşüşler olmuş ve para birimi olarak Manat'a bağlı kalmıştır. Ancak Azerbaycan, verimli tarım arazileri ve doğal gaz, petrol ve demir cevheri bakımından zengin kaynaklara sahip bulunmaktadır. Ham petrol üretimi 2006'da günlük 600,000 varile ulaşmıştır.

    Doğal gaz üretimi ise 1991'de 11 milyar m³ tür. Toplam doğal gaz rezervi 2 trilyon m³, petrol rezervlerin de 8 milyar varil{fact} olduğu savunulmaktadır. Ayrıca, petrokimya, yiyecek, giyim gibi hafif sanayi de vardır.

  • Turizm potansiyeli yüksek bir ülkedir.

  • Bankacılık ve sigortacılık gelişme süreci göstermektedir.

  • En önemli ihracatı petroldur.

  • İlk teleferik 2007 yılında Balaken'de hizmete açılmıştır.

    Tarım ve Hayvancılık

    Azerbaycan'ın yüzde 7'si tarıma elverişli topraklara sahiptir. Bu tarım topraklarının büyük bölümü de Kura ve Aras nehirleri çevresindedir ve ülkede, tarım büyük ölçüde sulamaya dayanmaktadır. Yetiştirilen başlıca ürünler tahıl, meyve, pamuk, çay, tütün ve üzümdür. Ayrıca, dut ağacından yılda 5.000 ton ipek kozası elde edilmektedir.

    Azerbaycan tarımında ve ekonomisinde hayvancılığın da önemli yeri bulunmaktadır. En son verilere göre Azerbaycan'da 1,5 milyon sığır, 5 milyon koyun, 30 milyon kümes hayvanı bulunmaktadır. Arıcılık gelişmiştir.

    Sanayi

    Azerbaycan'da sanayi sektörü, net maddi üretimin % 48,3'ünü oluşturmaktadır.(1992 tahmini)

  • Ağır Sanayi: Enerji, metalurji, makina, imalat, kimya, orman ürünleridir.

  • Hafif Sanayi: Dokuma, dikiş, deri, kürk, kunduradır.

    Ulaşım

    Azerbaycan gelişmiş bir ulaştırma sistemine sahiptir.

  • Demiryolu: 2.090 km.

  • Kara Ulaştırması: Karayolu 30.400 km.

  • Deniz Ulaştırması: Hazar Denizi yoluyla yapılır.

  • Hava ulaştırması: Bakü hava limanından yapılmakta olup Ankara, İstanbul, Londra, Paris, Moskova, Taşkent, Astana, Bişkek, Pekin, Dubai, Milano, Kiev gibi dünyanın diğer bölgeleriyle bağlantılıdır.

    Eğitim

    Azerbaycan'da eğitimin tüm diğer Türk devlet ve topluluklarına göre çok ileri düzeyde olduğu görülür. 1991 istatistiksel verilere göre 4.775 okulda 1.503.000 öğrenci okumaktadır. Bugün okul sayısı 5.000'e, öğrenci sayısı 1.600.000'e ulaşmıştır.

    Azerbaycan'da 6.500 kültür tesisi, 4.605 kütüphane, 125 müze, 125 müzik okulu, 43 halk tiyatro salonu, 3.680 kültür evi bulunmaktadır. Okuma yazma oranı %99,5'tir.

    Bakü-Azerbaycan Devlet Üniversitesi ve bağlı enstitüleri bütün Uygulamalı Matematik ve , Kimya, Jeoloji, Biyoloji, Tarih, Filoloji, İlahiyat, Coğrafya, Gazetecilik, Hukuk, Mekanik ve Matematik, Fizik, , Kütüphane Çalışmaları, Uygulamalı Matematik Bilimsel Araştırma Enstitüsü, Doğu Çalışmaları, kollarında eğitim-öğretim yapmaktadır.

    Özel ve devlet olmak üzere toplam 49 tane kanuni üniversite mevcuttur ve bu üniversiteler birçok türk ve yabancı öğrenciye eğitim vermekte, doğu bloğu ülkeler arasında kaliteli eğitim veren ülkeler arasında sayılmaktadır.

    Sağlık

    Azerbaycan'da sağlık hizmetleri verilirken üçlü bir sistem uygulanmaktadır.

    # İlk müdahale sağlık memurlarıyla yapılmakta,

    # Bunların yetersiz kalması halinde hastalar, hastahanelere gönderilmekte,

    # Hastahanelerin yetersizliği durumunda ise hastalar üniversitelerdeki araştırma hastahanelerine yollanmaktadır.

    Sosyal Güvenlik

    Azerbaycan'da sosyal güvenlik ağı maliyetleri oldukça yüksek olup, GSMH % 18'ini tutmaktadır. Emeklilik yaşı olarak kadınlarda 55 yaş, erkeklerde ise 60 yaş koşulu aranmaktadır.

    Bugün Azerbaycan Cumhuriyeti ekonomik bağımsızlık kavramını benimsemiş ve 1991'den sonrada serbest piyasa ekonomisine geçerek dünyayla bütünleşmek istemiştir.

    Ayrıca, özel mülkiyete izin verilmiş, borsa yasası çıkarılmış, devlet tahvilleri hazırlanmış, toprak kanunu ile topraksız çiftçiler topraklandırılmıştır. Kendi merkez bankasını kurmuş, düzenli bir vergilendirmeyi getirmiş ve ülkeye yabancı sermaye akışını sağlamıştır.

    Birleşmiş Milletler, AGİT, IMF gibi kuruluşların da üyesidir.

    Karabağ sorunu

    1988 Ocak ayında, Ermenistan Azerbaycan'a karşı baskısını arttırdı. 6 Mayıs 1989 tarihli Sovyetler Birliği Bakanlar Kurulunun kararı ile Dağlık Karabağ yönetiminde görevli olan bütün Azeriler bölgeden çıkarıldı. 30 Kasım 1989'da Еrmenistan Meclisi SSCB’nin onayı ile Karabağ'ı kendi topraklarına katma kararı aldı. 20 Ocak 1990’da Sovyet yönetimi aldığı kararla Sovyet ordu birlikleri kanlı bir olayla Bakü'ye girdi. 8 Ağustos 1991'de Еrmenistan’da bulunan son Türk köyü olan de boşaltıldı.

    Azerbaycan Türkiye ilişkileri

    Atatürk: "Azerbaycan'ın sevinci bizim sevincimiz, kederi bizim kederimizdir."

    Haydar Aliyev: "Biz bir millet, iki devletiz."

    Ebulfez Elçibey: "İki kardeşin yan yana ayrı devletler kurduğu nerede görülmüştür. Azerbaycan ve Türkiye olarak en kısa zamanda birleşmeliyiz."

    Devlet adamlarının bu sözleri ülkeler arasındaki bağın derinliğini anlatmışlardır.

    Önemli Günleri

  • 1 Ocak - Yeni Yıl Bayramı

  • 20 Ocak - Şehitleri Anma Günü

  • 26 Şubat - Hocalı Soykırımı’nı Anma Günü

  • 8 Mart - Kadınlar Günü

  • 20-21 Mart - Nevruz Bayramı

  • 31 Mart - Azerbaycanlıların Soykırım Günü

  • 9 Mayıs - Zafer Günü

  • 28 Mayıs - Cumhuriyet Günü

  • 15 Haziran - Milli Kurtuluş Günü

  • 26 Haziran - Silahlı Kuvvetler Günü

  • 31 Aralık - Dünya Azerbaycanlıların Hemreylik(Dayanışma) Günü

    Kaynak

    http://tr.wikipedia.org/wiki/Azerbaycan

    Rehber Ansiklopedisi

    Ayrıca bakınız

  • BTC

  • BTAK

  • Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri

  • Manat

    Azerbaycan Resimleri


    • Azerbaycan Dostluk Parkı, Bursa, Türkiye

    • Cumhurbaşkanlığı

    • Petrol Azerbaycan ekonomisinde önemli bir yere sahiptir

    • Şimdiki Cumhurbaşkanı İlham Aliyev

    • 14. yüzyıldan kalma Keykubad Camisi

    • Haçmaz Rayonunda bir kız ve köpeği.

    • Azeri kızlar.

    • Ulusal giysileriyle Azeriler.

    • Bakü

    • Azerbaycan'ın yağış ve sıcaklık grafiği

    • Azerbaycanın idari bölümleri

    • Azerbaycan Milli Meclisi



    Yorumlar - Lütfen konu (Azerbaycan) ile ilgili faydalı olabilecek bilgilerinizi yazarak internette Türkçe bilginin gelişmesine katkıda bulunun. Teşekkür vb. yorumlar yayınlanmamaktadır. Hata bildirme ve diger mesajlariniz için bu linki kullaniniz.

    TÜRK ve AZERİLER: Türkler Ve Azeriler Gerçekten 1 millet 2 devletiz. ben Türk olmaktan çok gurur duyuyorum ama Azerilere çok ama çok saygı duyuyorum... - 3 yıl, 6 ay önce yazıldı.
    ığdır'lı azeRi: ben ığdırlıyım yorumları okudum anlayamadığım bişey var bir arkadaş yazmış ben azeriyim türklere saygım var yanlış anlaşılma olmasın biz azeriler has be has türküz zaten!!!!!kafkas türküdür azeriler..buda demektir ki azeriler türkün kafkas boyudur lütfen bilgisi olmayanlar saçma yorum yazmasın azeri-türk farklıymış gibi lanse edilmesin,,, - 3 yıl, 8 ay önce yazıldı.
    AZERBAYCAN-TURKIYE : BENDE AZERIYIM VE AZERI OLDUGUM UCUN COK MUTLUYUM BENIM TURKLERE KARSI COK SAYGIM VAR BIZ BIR MILLET IKI DEVLETIZ. - 3 yıl, 9 ay önce yazıldı.
    okan isik: oncelikle sayin cumhur baskani aliyevin dedigi gibi bizler yani azeriler ve turkler ayni dili konusan dinimiz musluman olan iki devlet tek miletiz umarim bu hep boyle devam eder onlarda bizim turk kardesimiz dir ler azeri halkini saygiyla selam liyorum allaha emanet olsunlar saygilar - 3 yıl, 9 ay önce yazıldı.
    Misafir: bence de azerbaycan karabag siz olamaz.ben makedonya turku olarak azerbaycan ve turkiyenin her zaman birlik beraberlik durumunda olmasini istiyorum...makedonya dan azerbaycana ve turkiyeye sebgiler......... - 3 yıl, 10 ay önce yazıldı.
    kenan efendizade: Ben AZERBAYCANLIYIM ve bununla gurur duyuyorum ve türkiyede üniversite okuyorum türiye bizim kardesimiz gerek dostlugu gerek arkamızda durması her zaman bizi gururlandırmıstır ne demişler türkün türkten baska dostu yoktur... - 3 yıl, 10 ay önce yazıldı.
    xDprenses: benimde annem azeri azerbaycan çok güzel bir ülke.gerek insanları olsun gerekse havasıyla insanı büyülüyor.insanlarının sıcak kanlılığı çokk dikkat çekiyor.bu kadar güzel bir ülkeye bu insanların böyle yapması çok yalnış.hem ermenistan türkiye ermenilere soykırım yaptı diye ortalıklarda geziniyo hemde türkiyeyi kullanıyor.türklerin onlara yaptığı sözde soykırımsa onların azerilere yaptığı ne acaba?biz türklerinde azerbaycann kadar iyi bir dost bulacağını sanmıyorum. - 3 yıl, 0 ay önce yazıldı.
    Mayor: Allah sız insan karabagsiz Azerbaycan olmaz.BENDE AZERİYİM ve ole oldugum için cok cok cok ama cok mutluyummm Türkler yenilmez:D - 3 yıl, 0 ay önce yazıldı.
    Misafir: herne pahasına olursa olsun KARABAG alınmalı karabagsız azerbaycan olnmaz - 4 yıl, 7 ay önce yazıldı.