Coğrafi keşifler

Coğrafi Keşifler konusu, 15. ve 16. yüzyıllarda Avrupalılar tarafından yeni ticaret yollarının, okyanusların ve kıtaların bulunmasına denir. Önceleri dini ve ilmi amaçlarla başlayan dünyaya yayılma hareketleri 15. yüzyılın ikinci yarısında açık bir şekilde ekonomik amaçlara yönelmiştir.

Coğrafi keşiflerFra Mauro haritası (1459, Venedik)
</p><p>Kolomb'un Yeni Dünya'ya ayak basması
Resmi büyült

Kolomb'un Yeni Dünya'ya ayak basması

Coğrafi Keşifler 15. yüzyıl ve
15. yüzyıl olayları, ölümler, doğumlar ve diğer önemli gelişmeler
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
16. yüzyıllarda Avrupalılar tarafından yeni ticaret yollarının,
16. yüzyıl, miladi takvime göre 1 Ocak 1501 ile 31 Aralık 1600 günleri arasındaki zaman dilimi olarak kabul edilir. 16. yüzyıl olayları, ölümler, doğumlar ve diğer önemli gelişmeler
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
okyanusların ve
Dünya üzerindeki okyanuslar:
  • Arktik Okyanus
  • Atlas Okyanusu
  • Büyük Okyanus
  • Güney Okyanusu
  • Hint OkyanusuOkyanuslar hakkında detaylı bilgi için okyanus maddesini inceleyebilirsiniz.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
  • kıtaların bulunmasına denmiştir. Önceleri dini ve bilimsel amaçlarla başlayan dünyaya yayılma hareketleri 15. yüzyılın ikinci yarısında açık bir şekilde ekonomik amaçlara yönelmiştir. İlk keşif denemeleri,
    Kıtalar Yeryüzünün önemli bir bölümünü kaplayan, büyük kara kütleleri. Kıtalar, büyüklüklerine göre: Asya, Afrika, Kuzey Amerika, Güney Amerika, Antarktika, Avrupa ve Avustralya olarak dizilirler. Avrupa, Asya’nın geniş bir yarımadası durumunda olduğundan ikisine birlikte Avrasya denir. Avustralya kıtası, 8.000.000 km2lik yüzölçümü ile en küçük kıta; Grönland 2.175.600 km2lik yüzölçümü ile en büyük adadır.

    Birbirine bitişik olan Avrupa ve Asya
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Atlantik Okyanusu ve
    Atlas Okyanusu veye Atlantik, Pasifik 'den sonraki en büyük ikinci okyanusdur. Bir zamanlar tek parça olan ata kıtanın bölünmesiyle oluşmuş olup, Avrupa ve Afrika 'yı Amerika Kıtası 'ndan ayırır. Yan denizleri ile birlikte (Akdeniz, Kuzey Denizi ve Baltık Denizi) 106,2 Mil. km² alana sahip olup, yeryüzünün beşte bir alanını kaplar. 3314 metre ortalama derinliği bulunan okyanusun en derin noktası Porto Riko Çukuru dur.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Afrika kıyılarına doğru, 14. yüzyılın başlarında Fransız ve
    Afrika, Avrupa'nın güneyinde, Atlantik Okyanusu'nun doğusunda, Hint Okyanusu'nun batısında ve Antarktika'nın kuzeyinde bulunan kıta. Eski dünya karalarından birisi olan Afrika, 30 218 000 km² yüz ölçümü ile kıtalar arasında Asya ve Amerika'nın ardından üçüncü sırada gelir. Afrika adı, Kartaca'ya ilk defa ayak basan Romalılarca "Afri" veya "Africani" denilen oymakların adından esinlenerek verilmiştir. Afrika adı bu ülkeye Pön savaşları sırasında verilmiştir.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Cenevizli gemiciler tarafından yapılmıştır.
    Ceneviz Alm. Genua, Fr. Gene, İng. Genoa. 1815 senesine kadar devam eden Cenova Cumhûriyetine Osmanlılar tarafından verilen isim. Cenova, Ligurua’nın liman şehridir. Denizcilik yoluyla gelişen Cenovalılar, doğuda birçok imtiyazlar elde etmişler, deniz kuvvetlerinin güçlü olması sebebiyle de birçok devleti hâkimiyetleri altına almışlardır. Akdeniz’de târih boyunca en büyük rakipleri olan Venedikle devamlı harb etmişlerdir. Bizans İmparatoru Mihael VII’ye
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Kanarya Adaları ve
    Kanarya Adaları Kuzey Atlantik Okyanusunda ve Afrika’nın kuzeybatı sahilleri açığında yer alan bir takımada. Fas-İspanyol sahrası sınırının 113 km batısında bulunan takımadalar 480 km uzunluğunda bir kemer meydana getiren yedi büyük ve altı küçük adadan müteşekkildir.

    Tarihi

    Romalılar adalara köpeklerin adaları manasına gelen Insular Canaries demişlerdir. Bunun sebebi o zaman adalarda çok sayıda bulunan köpeklerdir. Daha sonraları kanarya kuşu ismini, adalar civarında bu cins kuştan
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Azor Adaları keşfedilmesi, bu girişimlerin sonucudur.

    Azorlar (Portekizce: Açores), Portekiz'e bağlı olan Atlas Okyanusu'nun ortasındaki takımadalar topluluğudur. Lizbon'a yaklaşık 1500 km uzaklıkta bulunan adalar, Kuzey Amerika'nın doğu sahilinden de yaklaşık 3900 km uzakta yer alır. 2300 km²; 260.699 nüfus.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Yeniçağ Avrupası'nda ticaretin gelişmesi, paranın esası olan değerli madenlere ihtiyacı arttırmıştır. Avrupalılar, değerli madenlere ulaşabilmek için

    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Asya ve
    Dünyanın en büyük kıtası. Avrupanın doğusunda, Büyük Okyanus'un batısında, Okyanusya'nın kuzeyinde ve Arktik Okyanus'un güneyinde bulunan kıta. Doğuda Pasifik Okyanusu, kuzeyde Kuzey Buz Denizi, güneyde Hint Okyanusu, batıda Avrupa kıtası ile çevrilidir. Avrupa kıtası ile olan sınırı kesin tespit edilmiş değildir. Eskiden Don Nehri, Asya ile Avrupa arasında sınır olarak kabul edilirdi. Daha sonra Ural Dağları sınır olarak kabul edilmeye başlandı.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Avrupa'ya seferler düzenlemişlerdir.

    Coğrafi Keşiflerin Nedenleri

      </p><p>Santa María gemisi (Andries van Eertvelt, 1628), Kristof Kolomb bu gemiyle Batı Hint adlarına ulaşmıştı.
      Resmi büyült

      Santa María gemisi (Andries van Eertvelt, 1628), Kristof Kolomb bu gemiyle Batı Hint adlarına ulaşmıştı.

      Doğudan başlayan ticaret yolları yüzyıllarca Avrupa'nın çeşitli ihtiyaçlarını karşılamada can damarı olmuştur. Özellikle bunlardan en önemlileri olan İpek ve Baharat yollarının Osmanlı Devleti'nin eline geçmesi, Avrupalıları yeni yollar aramaya sevk etti. Orta Çağ'ın sonuna kadar dünyanın pek çok yeri bilinmiyordu. İşte bu yeni yollar arama girişimleri sırasında pek çok yer ilk kez keşfedildi ve yeni ticaret yollan bulundu.
      Avrasya olarak bilinen eski dünya kıtasının batısındaki büyük yarımada olan Avrupa, Sami dillerde Erep (yahut Irib) Güneşin Battığı taraf anlamına gelir. Fenikelilerden Yunanlılara geçen bu ad, Yunanca'da Europa olmuş ve Ege Denizi'ne göre batıda bulunan ülkelere bu ad verilmiştir. Avrupa, Afrika'nın kuzeyinde, Asya'nın batısında ve Atlas Okyanusu'nun doğusundadır ve bir yarımadadır.


      ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.

      Yeni Çağ'ın başlarında meydana gelen bu keşif olaylarına "Coğrafî Keşifler" adı verilir.

      Yeni Çağ, Tarih Çağlarının üçüncüsüdür.
      ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
      Çin'den başlayan İpek Yolu,
      Çin Halk Cumhuriyeti, yüzölçümü itibariyle dünyanın üçüncü, nüfus itibariyle en büyük ülke. Güney Doğu Asya'da yer alır. Yüzölçüm 'dir. Başkenti Pekin olan ülkenin resmi dili Çince, para birimi Yuan'dır. Doğusunda Güney Kore, kuzeydoğusunda ve kuzeybatısında Rusya, kuzeyde Moğolistan, güneybatıda Afganistan ve Pakistan, güneyde Hindistan, Nepal, Butan, Birmanya Laos ve Kuzey Vietnam, doğusunda ise Büyük Okyanus ile çevrilidir.
      ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
      Hazar Denizi'nde iki kola ayrılıyor, kuzey kolu
      Hazar Denizi Avrupa ve Asya Kıt’aları arasında dünyanın en büyük iç denizi. Eski adı Casprum veya Hyracnıum Mare’dir.

      Hazar Denizinin güney kıyılarının bir kısmı İran’a aittir. Geri kalan kısmı Rusya Federasyonu, Türkistan, Kazakistan, azerbaycan toprakları içerisindedir. Uzunluğu 1200, genişliği 300 kilometredir. Açık denizlerle irtibatı yoktur. Bu yüzden de su seviyesi devamlı değişir. 1930 ile 1957 seneleri arasında denizin seviyesi normalden 26 m alçaldı. Bunun sonucu kapladığı ala
      ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
      Kırım limanlarında son bulurken güney kolu
      Karadeniz'ın kuzeyinde yarımada. Kırım Tatarlarının anavatanı.
      ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
      Karadeniz kıyılarından
      Karadeniz (Bulgarca: Черно море Çerno more; Rumence: Marea Neagră; Rusça: Чёрное море Çyornoye more; Ukraynaca: Чорне море Çorne more), güneydoğu Avrupa ile Anadolu yarımadası arasında yeralan kuzeyinde Ukrayna, kuzeydoğusunda Rusya, doğuda Abhazya ve Gürcistan; güneyde Türkiye
      ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
      İstanbul'a ulaşıyordu. Diğer önemli bir yol olan Baharat Yolu ise Hindistan'dan başlıyor ve kuzeyde Suriye limanlarında, güneyde ise
      İstanbul, Marmara Bölgesi'nde il ve Türkiye'nin en büyük kenti. Tarih boyunca çeşitli imparatorluklara başkentlik yapan şehir, 133 milyar dolarlık yıllık üretimiyle Dünyada 34. sırada yer alır. Türkiye'nin kültür ve finans merkezidir. İstanbul, 41° K, 29° D koordinatlarında yer alır. Marmara kıyısı ve İstanbul Boğazı (Boğaziçi) boyunca, Haliç'i de çevreleyecek şekilde Türkiye'nin kuzeybatısında kurulmuştur.
      ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
      İskenderiye'de son buluyordu. Özellikle denizci İtalyan devletleri bu limanlardan aldıkları malları Avrupa'ya satıyorlardı. Bu yolların tamamının Osmanlı denetimine girmesi ve bir kaç el değiştiren malların pahalıya mal olması Avrupalıları yeni yollar aramaya sevketmiştir.

      Orta Çağ'da Avrupalıların dünya hakkındaki bilgileri çok azdı. Avrupalılar, dünyayı tepsi gibi düz zannediyorlardı. Ortasında Kudüs'ün bulunduğuna inandıkları dünyanın kuzeyi buzlarla, güneyi ise kaynar sularla kaplıydı. Batıda sonsuz bir deniz, doğuda da Kaf dağları (Kafkas dağları) nın bulunduğuna ve onun ötesinde cinlerin yaşadığına inanırlardı. Özellikle Haçlı Seferleri ve daha sonraki ilişkiler ve seyyahların gezi notlarının incelenmesi sonrasında, Avrupalıların dünya hakkındaki bilgileri artmış, boş inançlar yıkılmıştır. Özellikle Venedikli seyyah
      Amatör dalgıçların yıllardır bildikleri, sık sık dalış yaptıkları bir bölgeydi... Limanın birkaç kilometre açığında ve sadece 8 metre derinlikte gördüklerine de bir isim takmışlardı: "Kaya Ormanı"... Binlerce dev granit taştan, sütun parçalarından, sfenks heykellerinden ve mini dikilitaşlardan söz ediyorlardı, ama kimse onları ciddiye almıyordu. Ta ki, 1962 yılında, içlerinde birkaç arkeologun da bulunduğu bir grup profesyonelin dalışına kadar...
      ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
      Marco Polo doğu üzerine Çin'e kadar büyük bir seyehat yaptı (1271 - 1295). Bu seyahati sırasında yazdığı, doğu ülkelerinin hem zenginliklerini, hem de coğrafyasını anlattığı "
      Marco Polo (d. 1254, Venedik - ö. 1324), İtalyan gezgin.
      ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
      " adlı eseri, Avrupalılar üzerinde büyük etkiler meydana getirmiştir.

      İlk kez Çinliler tarafından icat edilen pusula, Haçlı Seferleri sırasında Avrupa'ya geçmiştir. Kristof Kolomb'un pusulanın sapma açısını düzeltmesiyle artık yönlerini kaybetme korkusundan kurtulan Avrupalılar, okyanuslara daha rahat ve korkusuzca açılmaya başladılar.

      Eskiden kullanılan kadırgaların geliştirilerek 30 metre uzunluğunda, üç direkli beş yelkenli ve okyanuslara daha dayanıklı Karavel tipi gemilerin yapılması okyanuslara açılmada insanların cesaretini artırdı.

      Orta Çağ'da Avrupalılar, Atlas Okyanusunun içinde gemileri çeken çok büyük girdapların olduğu ve bu sularda dolaşan gemicilerin zenciye dönüşecekleri gibi hurafelere inanırlardı. Ancak doğu ile olan ilişkiler ve coğrafya bilgisinin ilerlemesi bu gibi inançların yıkılmasına neden olmuştur.

    • Avrupalıların pusulayı öğrenmeleri, gemicilik ve coğrafya bilgilerinin artması.
    • Avrupalıların, doğu ülkelerinin zenginliklerine ulaşabilmek amacıyla yeni ticaret yolları aramaları.
    • Pusula kelimesi İtalyanca bussola kelimesinden gelir. Pusula, yön gösteren, kerteriz alıp mevki bulmaya yardım eden mıknatıslı veya cayro ile çalışan seyir aletidir.
      ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
      İstanbul'un fethinden sonra
      İstanbul'un fethi, 29 Mayıs 1453, Salı günü geçekleşmiştir. Fatih Sultan Mehmed padişah, olduktan sonra ilk iş olarak, devamlı ayaklanma çıkaran Karamanoğlu Beyliğine karşı sefere çıktı. Karamanoğlu İbrahim Bey af diledi. Fatih İstanbul'un fethini düşündüğü için onu bağışladı.
      ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
      Türklerin, doğu ticaret yollarına hakim olmaları ve Avrupalıların açık denizlere çıkma ihtiyacı hissetmeleri.
    • Avrupa'da değerli madenlerin az bulunmasından dolayı kralların (İspanyol-Portekiz) gemicileri desteklemesi.
    • Avrupalıların,
      Türk kelimesinin aslı "türümek" fiilinden gelmektedir. Bu fiilden türetilmiş, kişi ve insan anlamında "türük" ve nihayet hece düşmesiyle "Türk" kelimesi ortaya çıkmıştır. Nitekim Anadolu'da bir kısım göçebeler de yürümekten "yürük" adını almışlardır. Türk kelimesi, ayrıca, çeşitli kaynaklarda; "töre sahibi, olgun kimse, güçlü, terk edilmiş, usta demirci ve deniz kıyısında oturan adam" manalarında kullanılmaktadır.
      ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
      Hıristiyanlık dinini yaymak istemeleri.
    • Avrupalıların dünyayı tanımak istemeleri.


    Keşifler

    İpek Yolu

    Çin'den başlayarak Orta Asya üzerinden, Hazar Denizi'nin güneyinden ve kuzeyinden geçerek

    "Hıristos" da denen (Yunanca "khristos", kutsanmış'tan) İsa Peygamber'e inananların ve öğretisini benimseyenlerin dinidir. Hz. İsa, Roma imparatoru Augustus zamanında Yahudiye'de (bugünkü Filistin), Beytüllahm'da Hz. Meryem'den doğdu. 30 yıl kadar sonra, Kudüs'te İmparator Tiberius'un saltanatı döneminde çarmıha gerilerek öldürüldü.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Trabzon ve
    Trabzon Karadeniz bölgesinin doğusunda yer alan il. İl toprakları 40° 33’ ve 41° 07’ kuzey enlemleriyle 37° 07’ ve 40° 30’ doğu boylamları arasında yer alır. Batıdan Giresun, güneyden Gümüşhane ve Bayburt, doğudan Rize illeri, kuzeyden ise Karadeniz ile çevrilidir. Trafik numarası (61)dir
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Kırım Limanlarına gelen malların buralardan Avrupa'ya ulaştığı yoldur.

    Baharat Yolu

    </p><p>Keşifler
    Resmi büyült

    Keşifler

    Hindistan'dan başlayarak İran Körfezi ve Irak üzerinden Suriye Limanlarına veya
    Karadeniz'ın kuzeyinde yarımada. Kırım Tatarlarının anavatanı.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Kızıldeniz yoluyla Süveyş ve
    Kızıldeniz Afrika ile Asya (Arap Yarımadası) arasında yer alan, Hint Okyanusu'na bağlı bir denizdir. Uzunluğu 2000 km. civarı olup, bazı kaynaklarda 1900 km. veya 2350 km. diye geçmektedir. Kuzeyde Mısır'daki Süveyş Kanalı ile doğal olmayan yoldan Akdeniz'e bağlanmıştır; güneyde ise Arap Yarımadası ucunda Bab el Mendeb Boğazı ile Hint Okyanusu'na bağlanır.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Akabe'ye, oradan da kara yoluyla İskenderiye'ye ulaşan yoldur. Uzak Doğu ile yapılan ticaret,

    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Venedik ve
    Venedik, Kuzey İtalya'nın doğusunda Adriyatik denizi kıyılarında karaya 4 kilometre uzunluğunda kara ve demiryolu köprüsü ile bağlanan, yaklaşık 118 adacık üzerine kurulu bir ada şehirdir. Venedik'te adacıkları birbirinden ayıran 170 kanal ve birbirine bağlayan 400 köprü bulunur.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Mısırlıların elinde bulunuyordu. Bu devletler, diğer devletlerin

    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Baharat Yolu'ndan faydalanmasını engellemeye çalışmışlardır.

    İlk keşif seyahatleri,
    (Buhur yolu da denir), kervanların geçtiği en eski yollardan biri. Bu yol Hadramut şehrinin Baharat ormanlarında başlar, Sibve nehrini geçer, Katban'dan Moarab ve Moin'e vararak oradan Kızıldeniz’e paralel Neptîlerin başşehri olan Petra'ya ve aynı zamanda Mekke'ye varırdı. Burada üç kola ayrılırdı: birincisi Filistin ve Finike limanlarına, Sayda ve Şam şehirlerine; ikincisi Beyn-ül-Nehreyn'den, Ninova'ya; üçüncüsü de Sina yarımadasından Mısır'a ulaşırdı.

    Görünüşte bu yolun can daman Had
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Atlantik Okyanusu ve Afrika Sahillerinde
    Atlas Okyanusu veye Atlantik, Pasifik 'den sonraki en büyük ikinci okyanusdur. Bir zamanlar tek parça olan ata kıtanın bölünmesiyle oluşmuş olup, Avrupa ve Afrika 'yı Amerika Kıtası 'ndan ayırır. Yan denizleri ile birlikte (Akdeniz, Kuzey Denizi ve Baltık Denizi) 106,2 Mil. km² alana sahip olup, yeryüzünün beşte bir alanını kaplar. 3314 metre ortalama derinliği bulunan okyanusun en derin noktası Porto Riko Çukuru dur.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    14. yüzyılın başlarında Fransız ve
    14. yüzyıl olayları, ölümler, doğumlar ve diğer önemli gelişmeler
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Cenevizli gemiciler tarafından yapılmıştır. Bu seyahatler sonucunda Kanarya Adaları ve Azor Adaları keşfedildi.

    Kristof Kolomb, 1492'de Amerika Kıtası'na ulaştı. Portekizli gemici Bartelmi Diyaz'ın Ümit Burnu'nu bulmasından sonra Vasko dö Gama, Ümit Burnu'nu dolaşarak Hint Okyanusu ve Hindistan'a ulaştı. Portekizli Macellan ve Del Kano, dünyayı dolaşarak yuvarlaklığını kanıtlamışlardır.

    Keşiflerin Sonuçları

  • Keşifler, dünya tarihinde önemli sosyal, siyasal, ekonomik ve dini değişikliklere neden olmuştur. Bu durum, keşiflerin evrensel yönünü ortaya koymaktadır.
  • Eski ticaret yolları değişti. Akdeniz, doğu -batı ticaretindeki önemini kaybetti. Baharat Yolu ve İpek Yolu önemini kaybetti. Bu durum Atlas Okyanusu Limanlarının önem kazanmasına neden olmuştur.
  • Avrupalılar, yeni keşfedilen yerlerde sömürge imparatorlukları kurdular. Bu durum, keşfedilen ülkelerden Avrupa'ya altın ve gümüş başta olmak üzere bol miktarda hammadde götürülmesine neden olmuştur. Bu gelişmeler Avrupa'nın zenginleşmesini, hayat standartlarının yükselmesini ve Rönesans hareketlerinin gerçekleştirilmesini sağlamıştır.
  • Ticaretle uğraşan burjuva sınıfı zenginleşmiş ve Avrupa ürünleri yeni pazarlar bulmuştur. Böylece daha sonraki yıllarda gerçekleşecek olan Sanayi Devrimi'ne ortam hazırlanmıştır.
  • Keşfedilen yerlere Avrupa'dan göçler olmuş, bu durum Avrupa kültür ve medeniyetinin yayılmasını sağlamıştır.
  • Hıristiyanlık, yeni ülkelere yayılmıştır. Ancak bazi bilimsel gerçeklerin ortaya çıkması sonucunda Hıristiyanların dini inançları zayıflamış, Kilise'ye güven sarsılmıştır.
  • Dünyanın bazı yerleri, Avrupalılar tarafından tanınmış, yeni kültürler, canlılar ve ırklar ortaya çıkmıştır.


  • Coğrafi Keşiflerin Türk Dünyası Üzerindeki Etkileri

    </p><p>Ümit Burnu
    Resmi büyült

    Ümit Burnu

    Coğrafi Keşifler, bütün insanlığı etkilemiştir. Bu yönüyle evrensel bir özelliğe sahiptir. Akdeniz Limanları, Coğrafya Keşifler sonucunda önemini kaybetti. Ancak 1869'da Süveyş Kanalı'nın Fransızlar tarafından açılmasıyla bu limanlar yeniden önem kazanmıştır.

    Coğrafi Keşifler, Müslüman ülkeler açısından büyük zararlara neden olmuştur. İslam ülkeleri yoksullaşmış, Türkistan Hanlıkları giderek zayıflamış ve Ruslar karşısında gerilemiştir. Osmanlı İmparatorluğu, İpek ve Baharat Yollarına hakim olmasına rağmen yolların değişmesinden dolayı umduklarına ulaşamamıştır. Osmanlı İmparatorluğu, ticaret faaliyetlerini yeniden geliştirebilmek için Avrupalı devletlere kapitülasyonlar vermek zorunda kaldı.

    Ayrıca Osmanlı topraklarında kervan yolları boyunca faaliyet gösteren halk ve zanaatkârlar işsiz kaldı. Bu durum, Osmanlı Devleti'nde ekonomik sıkıntılara ve Celali İsyanları'na zemin hazırlamıştır.

    Osmanlı Devleti, Hint ticaret yolunun hakimiyeti için Portekizlilerle, Akdeniz hakimiyeti için de İspanyollarla mücadele etti. Endonezya'da savunma ve koruma savaşları yapan Osmanlı Devleti, Hıristiyan Avrupa karşısında Doğu Kalkanı haline gelmiştir.

    Keşifler ve Türk tarihi

    Dünyanın en eski uygarlık bölgelerinden birinde yaşayan ve çevrelerindeki öteki kültür alanlarıyla sıkı ilişkilerde bulunan eski Türk boylarının da, özellikle hareketleri ve yayıldıkların alanın genişliği nedeniyle oldukça zengin bir coğrafi bilgi dağarcığına sahip oldukları varsayılabilir. İslamiyet’ten sonra Antikçağ’ın Yunanca klasik coğrafya yanıtlarının Arapça çevirileriyle de tanışan bazı Türk bilginleri gerek genel coğrafya gerekse ülkeler coğrafyasına önemli katkılarda bulunmuşlar, hatta yerbilimleri ancak 19. yy. sonlarında ortaya konan ve benimsenen bazı temel ilkelerini daha o zamanlarda biraz değişik tarzda olmakla beraber, ifade etmişlerdir. Bunların arasında özellikle Biruni ve çağdaş İbn-i Sina’yı saymak gerekir. Hive doğumlu bir Türk olduğu halde, o dönemde bilim dili sayılması nedeniyle Arapça yazan çok yönlü bir bilgin olan Biruni, dünyanın ekseni çevresinde döndüğünü belirtmiş, birçok yer için sağlıklı enlem ve boylam ölçmeleri yapmış ve bu arada İndus vadisinin eskiden denizle kaplı bir havza olduğu gibi, zamanın çok ilerisinde görüşler ifade etmiştir.

    Anadolu’ya yerleşen Türkler, bu ülkelerin Antikçağ’da bilimsel coğrafyayı kuran ve yapıtlar verenlerin yurdu olmasına karşın, genelde bu eski kaynaklardan ancak dolaylı ve çok sınırlı ölçüde yararlanmışlardır. Osmanlılar döneminde ise, asıl anlamlarıyla coğrafya özellikle hükümdarların tutumuna bağlı olarak ancak zaman zaman parlak dönemler yaşamıştır. Bunlardan biri, coğrafyaya ve haritalara da ilgi duyan Fatih Sultan Mehmet dönemidir. Bu dönemde Ptolemaios’un Coğrafya’sı Bizans’ta saklanmış yunanca bir kopyadan Türkçeye çevrilmiş bu yapıtın İtalyanca manzum çevirisi de, çevirmen tarafından Fatih’e ithaf edilmiştir. Fatih ayrıca İstanbul’un bir haritasını da hazırlatmıştır.

    16. yüzyılda Deniz coğrafyacıları ile parlak bir dönem yaşanmıştır. İmparatorluğun en geniş sınırlarına ulaştığı bu dönemde Piri Reis (1465-1554) Atlas Okyanusu’nun iki kıyısındaki ülkeleri gösteren ve tasvir eden ünlü haritasını, 1513’te Selim I’e, 1521’de yazdığı ve 1525’te genişlettiği Kitab-ı bahriye’sini de Kanuni Sultan Süleyman’a sunmuştur. Genel coğrafya bilgileri ile başlayıp ülke tasvirleri ile devam eden ve haritalarda içeren bu yapıt, günümüzde güvenilir eski bir kaynak olarak değer taşır. Katip Çelebi’nin coğrafya bakımından önemli bir başka yapıtı, Ortelius’tan alınma haritalar da içeren Atlas minör çevresidir. 17. yy. Türk coğrafyasının çok daha farklı olmakla birlikte ikinci büyük adı Evliya Çelebi’dir. Pek çok ülke dolaşan Evliya Çelebi gördüklerini ve duyduklarını bazen biraz abartarak ünlü Seyahatname’sinde yazmıştır. 17. yy. son yarısında Türk coğrafyasına katkıları olan bir bilim adamı da Coğrafya kebir ya da Tercüme-i Atlas major adıyla bilinen Atlas majör’un bazı eklerle çevirisini gerçekleştiren Ebu Bahir bin Behram-üd Cihannüma’dir. Bu dönemde Cihannüma coğrafyaya meraklı olan ve hatta bu nedenle kendine “İbrahim-ül coğrafi” diyen İbrahim Müteferrika tarafından özenle ve bazı haritalar da eklenerek yeniden basılmıştır. Aynı dönemin bazı coğrafi konulara da değinen tanınmış bir başka yapıtı da, Erzurumlu İbrahim Hakkı’nın Marifetname’sidir. Gene aynı Dönemde Varenuis’un ünlü Geografia Generalis’i (1650’de)çok geç de olsa Türkçeye çevirmiştir. O tarihlerde yabancıların yurt içindeki bilimsel araştırmaları bile Türkçeye çevrilerek değerlendirilmemiştir. Bu durum, İstanbul Darülfünunu Edebiyat Fakültesi’nde bir coğrafya bölümünün ve araştırmaya yönelik Coğrafya Darülmesai Müdürlüğü’ne Alman coğrafyacı E. Obst’un atanması ve bölüm kadrosunda dış ülkelerde çoğrafya eğitimi görmüş kişilerin görev almasıyla, Türkiye’de çağdaş coğrafyanın temelleri atılmıştır. Cumhuriyet döneminde Türk coğrafyasında, 1924 yılında İbrahim Hakkı’nın (Akyol), Fransa’dan çağrılan Lefebvre’in, onun ardından Chaput’un nihayet 1933 üniversite reformundan sonra, yurt dışında eğitim görmüş genç elemanların coğrafya bölümünde öğretime katılmalarıyla hızla gelişmeler başlamıştır. Bu gelişme, 1935’te Ankara’da Dil ve Tarih–Coğrafya Fakültesi’nde alman coğrafyacı H. Louis’in başkanlığında ikinci bir coğrafya bölümü açılması, 1941'‘de Türk Coğrafya Kurumu’nun kurulması, araştıma çalışmalarını duyuran Türkçe ve yabancı dilde coğrafya dergilerinin yayımlamaya başlaması, ayrıca Atatürk, İzmir ve Fırat üniversitelerinde coğrafya bölümünün açılması, İstanbul’da Deniz Bilimleri ve Coğrafya Enstitüsü’nün kurulması, çok sayıda temel ders kitabı ve araştırmanın yayımlanması ile giderek daha da hızlanmış ve böylece Türk coğrafyası günümüz düzeyine ulaşmıştır.

    Coğrafi keşiflerin kronolojisi

    Keşif yılı, keşfedilen yer ve kaşifleri:

    860'a doğru - İzlanda - Naddod

    875'e doğru - Beyaz Deniz - Ottar

    982'ye doğru - Grönland - Kızıl Erik

    1246 - Tataristan - Giovanni, Dal Piano Dei Carpini

    1253 - Moğolistan - Rubroek

    1271-1275 - Çin - Marco Polo

    1431 - Asor adaları - Gonçalvo Velho Cabral

    1441 - - Nuno Tristao

    1445 - Senegal - Lançarote Peçanha

    1471 - Gine Körfezi - Joao de Santarem

    1482 - Kongo - Diego Cam

    1487 - Ümit Burnu - Bartolomeu Dias

    1492 - Amerika (San Salvador) - Kristof Kolomb

    1492 - Haiti - Kristof Kolomb

    1497 - Newfoundland - G. Caboto, S. Caboto

    1497-1499 - Afrika ve Hindistan kıyıları - Vasco de Gama

    1498 - Labrador - Giovanni Caboto

    1499 - Venezuela - Ojeda, Amerigo Vespucci

    1500 - Amazon - Pinzon

    1500 - Brezilya -

    1502 - Orta Amerika - Kristof Kolomb

    1505 - Seylan - Almeida

    1508 - Malakka - Siqueira

    1511 - Sunda Adaları - A. d'Abreu

    1513 - Florida - Juan Ponce de León

    1513 - Panama - Nunez de Balboa

    1515'e doğru - Bermuda Adaları - Juan Bermudez

    1516 - Rio de la Plata - Diaz de Solis

    1518 - Meksika -

    1519 - Tenochtitlan ( Meksika) - Cortes

    1520 - Ateş Ülkesi - Ferdinand Magellan

    1521 - Filipin Adaları - Ferdinand Magellan

    1524 - Nouvelle France (Yeni Fransa) - Versazano

    1532-1534 - Peru'nun fethi - F. Pizarro

    1534 - Kanada - Jacques Cartier

    1535 - Kaliforniya - Cortes

    1535 - Şili - D. de Almagro

    1540 - Colorado - F. Alarcon

    1542 - Japonya - Mendes Pinto

    1568 - Salomon Adaları - Mendana

    1576 - Baffin Adası - Frobisher

    1577 - Virginia - W. Raleigh

    1581-1584 - Sibirya - Yermak

    1585 - Davis Boğazı - J. Davis

    1594 - Novaya Zemlya - Barents

    1595 - - Mendana

    1605 - Yeni Hollanda ( Avustralya) - Willem Janszoon

    1606 - Yeni Hebrides Adaları - Queiros

    1610 - Hudson Körfezi - Henry Hudson

    1615 - Horn Burnu - J. Lemaire

    1642 - Tasmanya - A. Tasman

    1642 - Yeni Zelanda - A. Tasman

    1697 - Kamçatka - Atlasov

    1700 - New Britain - Dampier

    1722 - - Roggeveen

    1739 - Bering Boğazı - Bering

    1741 - Aleut Adaları - Bering ve Delisle

    1767 - Tahiti - Wallis

    1768 - Lousiade Takımadaları - Bougainville

    1772 - Kerguelen Adaları - Kerguelen

    1774 - Yeni Kaledonya - Cook

    1788 - Mackenzie Irmağı - Mackenzie

    1791 - Vancouver Adası - Vancouver

    1840 - Adélie toprağı - Dumont d'Urville

    1839-1842 - Victoria toprağı - J. C. Rose

    1878-1879 - Kuzeydoğu Geçidi - E. Nordenskjöld

    1903-1906 - Kuzeybatı Geçidi - R. Amundsen

    1908-1909 - Magnetik Güney Kutbu - E. Schackleton

    1909 - Kuzey Kutbu - Peary

    1911 - Güney Kutbu - R. Amundsen

    1926 - Güney Kutbu - R. Amundsen ve Nobile

    İlgili başlıklar

  • Coğrafi keşifler listesi

  • Coğrafi keşiflerin Osmanlı'ya etkileri

  • Coğrafi keşiflerin sebepleri

  • Coğrafi keşiflerin sonuçları

    Coğrafi keşifler Resimleri


    • Yeni kıyılarda Kolomb

    • Demirleyen Santa María gemisi (Andries van Eertvelt, 1628), Kristof Kolomb bu gemiyle Batı Hint adalarına ulaşmıştı.

    • Fra Mauro haritası (1459, Venedik)



    Yorumlar - Lütfen konu (Coğrafi keşifler) ile ilgili faydalı olabilecek bilgilerinizi yazarak internette Türkçe bilginin gelişmesine katkıda bulunun. Teşekkür vb. yorumlar yayınlanmamaktadır. Hata bildirme ve diger mesajlariniz için bu linki kullaniniz.

    billkoliq: arkadaşlar tek kelimeyle harika olmuş ne desem bilmiyorum yani ama performans ödevim buradandır haberiniz olsun bence çok yararlı bilgiler de içermektedir ;) - 4 yıl, 9 ay önce yazıldı.