İbn-i Nefis

13. yüzyılın ünlü hekimlerinden İbn Nefis, önce Şam'da Nureddin Zengî Hastahanesi'nde ve daha sonra Kahire'de Kalavun Hastahanesi'nde doktor olarak çalışmıştır. İbn Sinâ'nın Kanun'unun Anatomi Kısmı İçin Açıklama başlıklı bir eser kaleme almış ve burada Galenos'un kan dolaşımına ilişkin görüşlerine itiraz etmiştir.

İbn-i Nefis hakkında ansiklopedik bilgi

13. yüzyılın ünlü hekimlerinden İbn Nefis, önce Şam'da Nureddin Zengî Hastahanesi'nde ve daha sonra Kahire'de Kalavun Hastahanesi'nde doktor olarak çalışmıştır. İbn Sinâ'nın Kanun'unun Anatomi Kısmı İçin Açıklama başlıklı bir eser kaleme almış ve burada Galenos'un kan dolaşımına ilişkin görüşlerine itiraz etmiştir. Galenos, kalbin sağ ve sol karıncığı arasındaki duvarda deliklerin bulunduğunu ve kanın bu deliklerden kalbin sağ tarafından sol tarafına geçtiğini düşünüyordu. İbn Nefis yapmış olduğu incelemeler sonucunda, kalbin sağ ve sol karıncığı arasındaki duvarda gözle görülen veya görülmeyen her hangi bir deliğin bulunmadığını belirlemiştir; öyleyse kalbin sağ tarafına gelen kanın akciğerlere gidip temizlendikten sonra, kalbin sol karıncığına gelmesi gerekiyordu ki bugün buna küçük kan dolaşımı adını veriyoruz.

İbn Nefis'in söz konusu eseri İslâm Dünyası'nda ve Osmanlılarda biliniyordu, ama önemli bir buluş yaptığı farkedilmemişti. Sonraları, 16. yüzyılda küçük kan dolaşımı Micheal Servetus (1511-1553) ve Realdo Colombus (1516-1559) tarafından yeniden keşfedilmişti.

Arapça ve Latince bilen Servetus, Hıristiyanlığın Yeniden Düzenlenmesi adlı dinî eserinde yayımlamış olduğu küçük kan dolaşımına ilişkin bilgisini, muhtemelen İbn Nefis'in Avrupa'da Arapça ve Latince olarak basılmış olan eserinden öğrenmişti.

Colombus ise Padua'da tıp dersleri veriyordu; İbn Nefis'in eserinin Latince nüshası İtalya'da Latince olarak basıldığına (1547) göre, küçük kan dolaşımını bu eserden öğrenmiş olmalıydı.

İbn Nefis, yukarıdaki buluşundan da anlaşılacağı gibi, iyi bir gözlemciydi; özellikle bulaşıcı hastalıklarla ilgilenmiş ve o güne kadar belirlenememiş bazı hastalıkların teşhis ve tedavileriyle ilgili tatminkâr açıklamalar vermişti. Bunlar arasında vitiligo (deride pigment kaybı dolayısıyla görülen beyaz lekeler) ve bazı deri hastalıkları da bulunuyordu.



Yorumlar - Lütfen konu (İbn-i Nefis) ile ilgili faydalı olabilecek bilgilerinizi yazarak internette Türkçe bilginin gelişmesine katkıda bulunun. Teşekkür vb. yorumlar yayınlanmamaktadır. Hata bildirme ve diger mesajlariniz için bu linki kullaniniz.