Kapgan Kağan

Çin kaynaklarında Mo-ço olarak geçen Kapgan'ın adı, bugünkü Türkçe'de fethetmek anlamına gelen kap- (al-) eyleminden türemiş olup fatih anlamına gelmektedir. Asıl okunuşu Kapağan olmalıdır. Çünkü adın geçtiği Orhun Yazıtları'nda bu hükümdarın adı sessiz harflerle k, p, g, n biçiminde yazılmıştır.

Ç in kaynaklarında Mo-ço olarak geçen Kapgan'ın adı, bugünkü Türkçe'de "fethetmek" anlamına gelen "kap- (al-)" eyleminden türemiş olup "fatih" anlamına gelmektedir. Asıl okunuşu "Kapağan" olmalıdır. Çünkü adın geçtiği
Türkçe, diğer Türk dilleriyle birlikte Altay dil ailesinin bir kolunu oluşturur. Bu ailenin diğer üyeleri Moğolca, Mançu-Tunguzca ve Korecedir. Japoncanın Altay dil ailesinin bir üyesi olup olmadığı konusu tartışılmaktadır.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Orhun Yazıtları'nda bu hükümdarın adı sessiz harflerle k, p, g, n biçiminde yazılmıştır. Türkçe'de -gan yapım eki, sonunda sert ünsüz harf bulunan sözcüklerle birleştiğinde -kan haline gelmektedir. Yazılışa bakıldığında g sesinin varlığı bu adın Kapağan şeklinde olması gerektiğini göstermektedir. Fakat bilimsel eserlerde Kapgan adı yeğlenmiştir.

Hükümdarlığı

Göktürk Devletinden kalma, 7 ve 8. asra ait en eski taş kitabeler. Üzerinde, Türk Edebiyatının ilk örnekleri bulunan “bengü taşları”dır. Moğalistan’ın kuzey-doğusunda, eski Orhun Nehri yatağına dikilmiş oldukları için bu kitabelere Orhun Âbideleri, Göktürk Devletine ait oldukları için de Göktürk Kitabeleri denmiştir. Âbidelerde adı geçen Ötüken Ormanı, Türklerin Birinci İstiklal Savaşını kazanan Kutluk Kağan tarafından, yeni Türk devletine idare merkezi olarak seçilen yerdir. Orhun civarında Orh
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
İlteriş Kağan'ın ölümünden sonra
İlteriş Kağan (Eski Türkçe: 10px10px10px10px10px10px10px10px, İlteriş (il-devlet kuran) Kağan, 頡跌利施可汗/颉跌利施可汗, soyadı ve ad: Ashina Kutluk, 阿史那骨篤祿/阿史那骨笃禄, āshǐnà gǔdǔlù, a-shih-na ku-tu-lu), İkinci Doğu Göktürk Kağanlığı'nın kurucusu. Bilge Kağan ve Kül Tigin'in babaları. M.S. 681-693 yılları arasında hakanlık yapmıştır.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Gök Türk kağanlığına inisi (küçük kardeşi) Kapgan geçti.

Çin kaynaklarının genç, haşin ve ihtiraslı olarak betimlediği Kapgan Kağan'ın tüm politikası üç hedef etrafında toplanmaktadır:

#. En tehlikeli rakip olarak gördüğü ve tarımsal ürün haracı alabileceği Çin'i baskı altında tutmak

#. Çin egemenliğinde yaşamakta olan Türkleri ana yurda geri çekmek

#. Asya kıtasındaki bütün Türkleri Gök Türk siyasal çatısı altında toplamak.

Bu amaçlarla harekete geçen Kapgan,

...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Çin ile
Çin Halk Cumhuriyeti, yüzölçümü itibariyle dünyanın üçüncü, nüfus itibariyle en büyük ülke. Güney Doğu Asya'da yer alır. Yüzölçüm 'dir. Başkenti Pekin olan ülkenin resmi dili Çince, para birimi Yuan'dır. Doğusunda Güney Kore, kuzeydoğusunda ve kuzeybatısında Rusya, kuzeyde Moğolistan, güneybatıda Afganistan ve Pakistan, güneyde Hindistan, Nepal, Butan, Birmanya Laos ve Kuzey Vietnam, doğusunda ise Büyük Okyanus ile çevrilidir.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Moğol kökenli
Moğollar, günümüzde Moğolistan'ın yerli halkıdır. Doğu Asya kavimlerindendir. Asıl yurtları Moğolistan’dır.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
ların mücadelesinde Çin'i destekledi. Ki-tanları büyük bir yenilgiye uğratan Kapgan bunun karşılığında Çin'den büyük miktarda tarım aleti, tohum, demir ile 50 yıllık esaret döneminde Çin'e sığınmış olan Türklerin iadesini istedi.

Bu durumda Çin imparatorluğu Türk kökenli (Eski batı Gök Türk budunu) ve Kırgız kağanları ile bağlaşma yoluna gitti. Bu bağlaşmayı zamanında fark eden Kapgan, baş danışman

Topluluklar

  • Kırgızlar: Kırgızistan Cumhuriyeti'nde yaşayan Türk kökenli olan ve bu soydan gelen halk

    Coğrafya

  • Kırgız Dağı: Eskişehir ilinin Seyitgazi ilçesinde bir dağ adıdır.
  • Kırgız sokak, Balıkesir şehrinin Altıeylül Mahallesi'ne bağlı bir sokaktır.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
  • Tonyukuk'un da katıldığı seferde 696/697 kışında Kırgızları kendi yurtları
    Bilge Tonyukuk Adı bilinen ilk Türk yazar, tarihçi ve büyük devlet adamı. Milattan sonra 8. asırda Göktürkler devrinde yaşamış İlteriş (Kutluk) Kağan, Kapagan Kağan, Bögü Han ile Bilge Kağana baş vezirlik yapmış, bazı savaşlarda başkomutan olarak vazife görmüştür.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Yenisey Irmağı kıyısında ani bir baskınla yenilgiye uğrattı. Kağanları öldürülen Kırgızlar, Gök Türk egemenliğine alındı. Ardından ağır koşullar ile ezilen Çin üzerine sefere çıkıldı. 698 yılında 100 bin çerilik ordusuyla Çin kentleri tahrip edildi.

    Kendisi doğuda yani merkezde kalan Kapgan batının düzenlenmesi görevini
    {| class="infobox" style="width: 300px; font-size: 90%;"


    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.

    Tonyukuk vesayetinde oğlu
    Bilge Tonyukuk Adı bilinen ilk Türk yazar, tarihçi ve büyük devlet adamı. Milattan sonra 8. asırda Göktürkler devrinde yaşamış İlteriş (Kutluk) Kağan, Kapagan Kağan, Bögü Han ile Bilge Kağana baş vezirlik yapmış, bazı savaşlarda başkomutan olarak vazife görmüştür.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    İnal ve yeğeni Bilge'ye (İlteriş'in oğlu

    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Bilge Kağan) devretti. Çin'in 30 akınla vurulduğu 698 yılında Tonyukuk, Bilge Şad ve İnal Kağan (Küçük kağan ilan edilmişti)
    Bilge Kağan, 683 yılında doğdu. Babası Göktürk Devleti'ni yeniden kuran İlteriş Kutlug Kağan, annesi İlbilge Hatun'dur. 8 yaşında babasını yitiren Bilge, 24 yıl boyunca Göktürk Devleti kağanlığı yapan amcası Kapağan Kağan'ın elinde büyüdü.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Altay dağlarını ilk kez aşarak
    ALTAY DAĞLARI Orta Asya’da, Sibirya’nın güneyinde Moğolistan ile sınır teşkil edecek şekilde uzanan büyük bir sıradağ. Moğol lisanında altın anlamına gelir. 48°-50° arası kuzey arz enleminde, 81°-90° arası doğu boylamında bulunur. Genel olarak pekçok kırık ve bükülmeler arasında aşınmış ve düzlenmiş alanların sivrilmesi ile meydana gelmiş oldukça yüksek dağlardır. Rusya'daki Beluha Doruğu 4.506 m ile Altay Dağlarının en yüksek noktasıdır.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    'nda (kitabelerde Yarış) 'da Türk bodunu (boyu) olduğu belirtilen ve Türgiş boyunun idaresinde bulunan

    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    ordusu ezildi. Yaklaşık üç yıl süren ve 701 yılında tamamlanan akınla devletin sınırları İstemi Kağan zamanında olduğu gibi
    İstemi Kağan Göktürk Devleti hükümdârı. Göktürk Devletinin (552-745) kurucusu olan Bumin (Bumın) Kağan’ın kardeşidir. Bumin Kağan (552-553), Avarlara isyân ettiğinde İstemi, on boyun başında olarak ona yardım etti. Göktürk Devleti kurulunca Bumin, Doğu Göktürk Hakanı, İstemi de Batı Göktürk Yabgusu oldu. Bumin’in 553 yılında ölümüyle İstemi Büyük Göktürk Kağanı seçildi. 576 târihinde ölümüne kadar kağanlık yaptı.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    'e dayandırıldı. tekrar Gök Türk hâkimiyetine alındılar. Asya'daki bütün Türk boyları 100 yıl sonra Gök Türk hakimiyetinde birleştirilmişti. 702 yılında bu kez
    Dünyanın en büyük kıtası. Avrupanın doğusunda, Büyük Okyanus'un batısında, Okyanusya'nın kuzeyinde ve Arktik Okyanus'un güneyinde bulunan kıta. Doğuda Pasifik Okyanusu, kuzeyde Kuzey Buz Denizi, güneyde Hint Okyanusu, batıda Avrupa kıtası ile çevrilidir. Avrupa kıtası ile olan sınırı kesin tespit edilmiş değildir. Eskiden Don Nehri, Asya ile Avrupa arasında sınır olarak kabul edilirdi. Daha sonra Ural Dağları sınır olarak kabul edilmeye başlandı.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    'den gelerek Çin'in kuzeyinde koloniler kurmuş olan üzerine sefer yapıldı. Yazıtlarda olarak adlandırılan koloniler ele geçirildi. Karşı çıkan Çin ordusu dağıtıldı.

    Sert metodlarla , Az,

    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Dokuz Oğuz,
    Dokuz Oğuz, (Eski Türkçe: 10px10px10px 10px10px10px10px, Toquz Oγuz, Çince: 鐵勒九姓 / 铁勒九姓, tielè jiǔxìng), Tielenin dokuz boyu.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    gibi Türk boy ve bodunları egemenlik altına alındı. Fakat Kapgan'ın aşırı sertliği ve Çin politikaları sonucunda pek çok boy ayaklanmaları görüldü. Bunların en önemlisi Dokuz Oğuzların başlattığı isyandır. Bu ayaklanmayı da sertlikle bastıran Kapgan,
    Dokuz Oğuz, (Eski Türkçe: Toquz Oγuz, Çince: 鐵勒九姓 / 铁勒九姓, tielè jiǔxìng), Tielenin dokuz boyu.Çin kaynaklarında, (九姓; Jiuxing) "dokuz boy, halk", Çin'deki Tabgaç hanedanı sırasında Uygurlar Gao Chu adıyla anılmışlardır.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Ötügen'e dönüşte Oğuz boylarından
    Ötügen eski Türklerin (Moğol, Göktürk vb.) geleneksel inancı Tengricilikte Toprak Ana'ya verilen isimlerden biridir. Moğollarda Etugen, Itügen ya da Odigan gibi şekillerine de rastlanır.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    ın ani pususunda 716 yılında öldürüldü.

    Kaynaklar

  • Vikipedi



    Yorumlar - Lütfen konu (Kapgan Kağan) ile ilgili faydalı olabilecek bilgilerinizi yazarak internette Türkçe bilginin gelişmesine katkıda bulunun. Teşekkür vb. yorumlar yayınlanmamaktadır. Hata bildirme ve diger mesajlariniz için bu linki kullaniniz.