Karakalpakça

Dil

Karakalpakça hakkında ansiklopedik bilgi

Dil |Dilin adı=Karakalpakça |Kendili dilindeki adı=Қарақалпақ тили veya latin Qaraqalpaq tili |ülkeler= Özbekistan |kişi sayısı=412 000 |sıra=? |dil ailesi= Altay dil ailesi (tartışmalı) : Türk dilleri :: Kıpçak grubu :::Karakalpakça |resmi= Karakalpakistan |kurum=- |Alfabe= Kiril ve Latin alfabesi |iso1=-|iso2=kaa|sil=kaa Karakalpakça bir Türk Lehçelerinin Kıpçak grubuna ait bir lehçe. Bazı araştırmacılar tarafından Kazakça'nın bir ağzı olarak görülür. Çünkü Kazakça'ya oldukça benzemektedir. Alfabe, Kazak Kiriline çok benzemektedir. Özbekistan'ın kuzeyinde konuşulur. Karakalpakça'yı bir Kazak ağzı olarak gören Türkologlar Karakalpakça'ya Güney Kazakçası da derler. Karakalpakça için Özbek-Latin alfabesi de kullanılır.

Alfabe

{| !Kiril!!Latin!!IPA!!   !!Kiril!!Latin!!IPA!!   !!Kiril!!Latin!!IPA |- |Аа||Aa||IPA|a||   ||ÒšÒ›||Qq||IPA|q||   ||Фф||Ff||IPA|f |- |Ó˜Ó™||A'a'||IPA|í¦||   ||Лл||Ll||IPA|l||   ||Хх||Xx||IPA|x |- |Бб||Bb||IPA|b||   ||Мм||Mm||IPA|m||   ||Ò²Ò³||Hh||IPA|h |- |Вв||Vv||IPA|v||   ||Нн||Nn||IPA|n||   ||Цц
  • ||ts||IPA|ʦ |- |Гг||Gg||IPA|g||   ||Ò¢Ò£||N'n'||IPA|Å‹||   ||Чч
  • ||sh||IPA|ʧ |- |Ò’Ò“||G'g'||IPA|É£||   ||Оо||Oo||IPA|o||   ||Шш||SHsh||IPA|ʃ |- |Дд||Dd||IPA|d||   ||Ó¨Ó©||O'o'||IPA|Å“||   ||Щщ
  • ||sh||IPA|ʃ |- |Ее||Ee||IPA|e||   ||ĞŸĞ¿||Pp||IPA|p||   ||Ъъ
  • || ||  |- |Ёё
  • ||yo||IPA|jo||   ||Рр||Rr||IPA|r||   ||Ğ«Ñ‹||Iı||IPA|ɯ |- |Жж||Jj||IPA|Ê’||   ||Сс||Ss||IPA|s||   ||Ьь
  • || ||  |- |Ğ—Ğ·||Zz||IPA|z||   ||Тт||Tt||IPA|t||   ||Ээ||Ee||IPA|e |- |Ии||İi||IPA|i||   ||Уу||Uu||IPA|u||   ||Юю
  • ||yu||IPA|ju |- |Йй||Yy||IPA|j||   ||Ò®Ò¯||U'u'||IPA|y||   ||Яя||ya||IPA|ja |- |Кк||Kk||IPA|k||   ||Ўў||Ww||IPA|w||   || || ||  |}

    Kazak Alfabesiyle farkları

    Kazak alfabesinde bulunan "Ii" harfi Karakalpak Kirilinde görünmemektedir. Ayrıca Karakalpaklar'ın Özbek latinine geçme eğilimleri vardır. Karakalpakça'da "Ii" yerine "Ии" vardır.

    Özellikler

  • y>j (c) olayı bu lehçede de görülebilir. жазыўшы (jazıwşı)- yazar, yazıcı
  • Eski Türkçe'deki " ğ"'lerin y'ye dönüştüğü söylenebilir. Mesela eski Türkçe mastar eki olan "-ığ" Karakalpakça'da "-ıw" şeklindedir.
  • Özbekçe'den Arapça- Farsça kelime haznesi bakımından etkilenmiştir.
  • Çoğul eklerinde Kazakça'daki gibi -lar, -ler'in dışında -dar, -der, -tar, -ter şekilleri yoktur. Yani Karakalpakça'da bu ek sadece -lar, -ler şeklindedir. Örneğin Kazakça'da "kendilerinin" anlamındaki "өздерінің (özderinií±)" Karakalpakça'da "өзлериниң (özlerinií±)" şeklindedir.
  • Bazı değişmeler Kazakça'dan farklı olarak olmamıştır. Mesela Kazakça'da "söylesetin" "konuşan" şeklindeki bir anlamdadır. Bu kelimedeki -tin kısmı Eski Türkçe'deki -tuğın şeklindeki ekten gelir. Karakalpakça'daysa bu ek değişmemiştir ve tek şekillidir: "söylesetuğın"
  • Karakalpakça'da ş>s değişmesi de vardır: söyleş->söyles- gibi...
  • Karakalpakça'da ç>ş değişmesi de görülür: qança>qanşa...

    Linkler

  • http://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/kaa Karakalpak vikipedi denemesi dil-taslak Türk dilleri
    Bu sayfa, online kullanıcı topluluğu tarafından oluşturulan ve düzenlenen özgür ansiklopedi projesi Wikipedia'nın Türkçe versiyonu Vikipedi'deki Karakalpakça maddesinden faydalanılarak veya ilgili madde birebir kopyalanarak hazırlanmıştır. Bu makale, GNU Özgür Belgeleme Lisansı ilkeleri kapsamında, Vikipedi sitesi kaynak gösterilerek özgürce kullanılabilir.


    Yorumlar - Lütfen konu (Karakalpakça) ile ilgili faydalı olabilecek bilgilerinizi yazarak internette Türkçe bilginin gelişmesine katkıda bulunun. Teşekkür vb. yorumlar yayınlanmamaktadır. Hata bildirme ve diger mesajlariniz için bu linki kullaniniz.