Maddenin halleri

Maddenin katı, sıvı, gaz ve plazma olmak üzere 4 hâli vardır. Genel olarak madde ya katı ya sıvı ya da gaz hâlinde bulunur. İstenildiğinde ortam şartları elverişli hâle getirilerek bir hâlden diğerine dönüştürülebilir.

Maddenin halleri, katı,
Maddenin üç fiziksel halinden, belirli bir hacim ve belirli bir şekle sahib olduğu hali. Katılar hacim ve şekil elastikliği gösterirler yani hacimlerini ve şekillerini değiştirmeye zorlayan kuvvetlere direnç gösterirler. Gayet belirli yüzeyler ve bütün yüzlerinde ayrık sınırlarla karakterize edilirler.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
sıvı,
Sıvı (İngilizce luid, liquid, plasma). Belli bir kütlesi hacmi ve belli bir şekli olmayan maddelerdir. Maddenin üç ana fazından biridir. İçine konuldukları kabın şeklini alırlar,akışkandırlar. aynı zamanda moleküller arasında daha fazla boşluklar vardır.sıvılar gazlar gibi kolayca sıkıştırılamaz.çünkü gazların arasındaki mölekül uzaklığı sıvılara göre daha fazladır.ve bunun için havayı elimizle daha çabuk skıştırabliriz.ancak bir sıvı maddeyi o kadar kolay sıkıştıramayaz.ama eğerki bir ka
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
gaz ve
Gaz Alm. Gas (n), Fr. Gaz (m), İng. Gas. Maddenin üç halinden biri. Bu haldeyken maddenin yoğunluğu çok az, akışkanlığı ise son derece fazladır. Gaz halindeki maddelerin belirli bir şekli ve hacmi yoktur.

Katı bir madde ısıtıldığı zaman, katı halden sıvı, sıvı halden de gaz haline geçer. Bu duruma faz (safha) değişikliği denir. Sıvıyı meydana getiren tanecikler (atom veya moleküller) birbirlerini çeker. Sıvı ısıtıldığı zaman, tanecikler arasındaki çek
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
plazma olmak üzere dört tanedir. Gündelik hayatta maddeler genel olarak katı, sıvı ya da gaz halinde bulunur, ancak Dünya dışında, evrendeki maddenin %99'u plazma (iyonlaşmış gaz) halindedir.

...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Madde, istenildiğinde ortam şartları elverişli hale getirilerek bir halden diğerine dönüştürülebilir.

Katı

Boşlukta yer kaplayan, kütlesi ve eylemsizliği olan her şey maddedir.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Maddenin katı hali belirli bir
Boşlukta yer kaplayan, kütlesi ve eylemsizliği olan her şey maddedir.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
ve hacme sahiptir. Katı maddeyi oluşturan
Hacim Alm. Volumen (n), Fr. Volume (m), İng. Volume. Bir cismin uzayda kapladığı yer. Geometri ve diğer bilimlerde hacim V ile gösterilir. Uzunluk tek boyuttur. Yüzey veya alan iki boyutlu, hacim ise üç boyutludur. Dolayısıyle cisimler de üç boyutludur: Uzunluk genişlik ve yükseklik. Maddenin üç hali; katı, sıvı ve gazdır. Katıların sabit ve belirli bir hacmi vardır. Sıvılar ise bulundukları kabın şekline uyarak yine sabit bir hacime sahiptirler. Gazlar,
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
atom ve
Antik çağda yetişen pek çok düşünürle birlikte, maddenin yapısı sorgulanmaya başlamıştır. İlk kez Thales evreni anlamanın yolunun maddeyi anlamaktan geçtiğini ifade ederek, materyalist felsefeye ilk adımı atmıştır. Daha sonra Anaximander, evreni oluşturan apeiron denen bitmez, değişmez, görünmez bir maddeden bahsetmiştir.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
moleküller birbirine çok yakındır. Aralarındaki boşluklar çok azdır. Atom ve
Kimyada, bir molekülün genel olarak en az iki atomun değişik durumlarında beraber durmasıyla oluşan, bütün şekline denir.1 Genel olarak bir molekül, saf kimyasal maddenin kendi başına bütün kimyasal bileşimini ve özelliklerini taşiyan en küçük parçasıdır.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
moleküller arasında bir düzenlilik vardır.Hafif bir hareketlilik vardır.

Sıvı

Maddenin

Kimyada, bir molekülün genel olarak en az iki atomun değişik durumlarında beraber durmasıyla oluşan, bütün şekline denir.1 Genel olarak bir molekül, saf kimyasal maddenin kendi başına bütün kimyasal bileşimini ve özelliklerini taşiyan en küçük parçasıdır.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
sıvı hali, belirli bir şekle sahip değildir. Sıvılar
Sıvı (İngilizce luid, liquid, plasma). Belli bir kütlesi hacmi ve belli bir şekli olmayan maddelerdir. Maddenin üç ana fazından biridir. İçine konuldukları kabın şeklini alırlar,akışkandırlar. aynı zamanda moleküller arasında daha fazla boşluklar vardır.sıvılar gazlar gibi kolayca sıkıştırılamaz.çünkü gazların arasındaki mölekül uzaklığı sıvılara göre daha fazladır.ve bunun için havayı elimizle daha çabuk skıştırabliriz.ancak bir sıvı maddeyi o kadar kolay sıkıştıramayaz.ama eğerki bir ka
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
akışkan olduklarından bulundukları kabın şeklini alır. Sıvı halde atom veya moleküller katılardan daha düzensiz olup tanecikler arası boşluklar katılardan daha fazladır. Birazcık düzensiz hareket vardır.

Gaz

Atom veya molekülleri arasında boşlukların çok olduğu durumdur. Gaz tanecikleri düzensiz olarak hareket ederler. Bu hareketleri sırasında gaz molekülleri birbiri ile homojen olarak karışabilirler. Bunların yayılmaları hissedilebilir veya gözle takip edilebilir. Bir odaya damlatılan bir kolonyanın kokusu kısa sürede hissedilirken, bir

Akışkan, sıvıları, gazları, plazmaları ve bazı durumlarda plastik katıları (eriyik) kapsayan, maddenin hallerinin bir altkümesidir.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
sigara
Tütün içeren ve genellikle 85-100 mm uzunluk ve 4-8 mm genişliklerinde üretilen keyif verici madde. Öfori etkisi ile içilen sigara bir süre sonra fiziksel bağımlılık ortaya çıkarır.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
dumanının yayılması da gözle takip edilebilir. Gazların belirli bir şekil ve hacimleri yoktur. Konuldukları kabı dolduracak şekilde genleşerek kabın şeklini ve hacmini alırlar.

Plazma

Gaz halindeki maddeye enerji vermeye devam edersek, atomların dış kabuklarındaki elektronlar atomdan ayrılmaya başlar. Bu durumda madde, artı ve eksi yüklü parçacıklardan oluşan yüksek enerjili bir gaz haline gelir. Artı ve eksi yükler, birbirlerini çekmelerine rağmen, birleşerek nötr bir atom oluşturamazlar çünkü parçacıkların kinetik enerjileri, aralarındaki elektrostatik bağ enerjisinden fazladır. Güneş ve diğer yıldızlar (nötron yıldızları hariç) tamamen plazma halindedir. Plazma haline uzay boşluğunda da bolca rastlanır. Uzaydaki plazma çok daha soğuk olmasına rağmen, çok seyreltik olduğu için birleşerek nötr atomlar oluşturma ihtimali düşüktür.

Su örneği

Bir madde farklı

Duman Alm. Rauch (m), Fr. Fumee (f), İng. Smoke, fume. Yanan maddelerden çıkan siyah veya esmer renkli gaz içindeki katı tanecikler. Duman, katı, sıvı ve gaz olan cisimlerin karışımından meydana gelmiştir. Bu karışımların yapı ve özellikleri hep aynı olmaz. Duman ile sis birbirine çok benzeyen aslında aynı olmayan şeylerdir. Eğer gaz içinde ince sıvı damlacıkları yayılmış ise bu sistir. Duman ise katı, sıvı ve gazların karışımıdır. Bacadan ve vapurdan çı
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
sıcaklık ve
Sıcaklık, bir cismin sıcaklığının ya da soğukluğunun bir ölçüsüdür. Bir sistemin ortalama moleküler kinetik enerjisinin bir ölçüsüdür. Gazlar için kinetik enerji, mutlak sıcaklık dereceleriyle orantılıdır.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
basınç şartlarında üç halde de bulunabilir. Örneğin,
BASINÇ Alm. Druck, Fr. Pression, İng. Pressure. Birim alana dik olarak etki eden kuvvet miktarı. Bu kuvvet, ağırlık, zorlama veya gaz moleküllerinin (hareketli olmalarından dolayı) yüzeye çarpmaları neticesi meydana gelen darbelerin toplamı olabilir. Basınç, yüzeye tesir eden toplam kuvvet miktarının yüzey alanına bölünmesiyle bulunur. (P= F/S) basıncın ölçüsünü ifade etmek için pekçok birim kullanılır. MKS (metre, kilogram, saniye) birim sisteminde bas
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
saf su, H2O ile formüle edilir.

  • Katı halde buz,

  • sıvı halde su,

  • ve gaz halinde su buharı,

    şeklinde bulunur.

    Maddenin bazı özellikleri



    Buhar basıncı

    Bir sıvının
    Laboratuvarlarda kullanılan su; organik ve inorganik maddelerden arındırılmış damıtık (distile)Saf sudur. Hemen her çözelti ve çalışma damıtık su ile yapılır. Çeşme suyu kullanılmışsa bunu belirtmek gereklidir.


    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.

    buharının sıvı yüzeyine yapışmış olduğu basınca sıvı-buhar basıncı denir. Buhar basıncı ile ilgili bazı koşullar şöyledir.

  • BUHAR Alm. Dampf (m.), Fr. Vapeur (f.), İng. Vapor. Bir maddenin, sıvı hâlinden ve bâzı maddelerin ise katı hâlinden sonra geçtikleri gaz hâli. Sıvı hâlinden gaz hâline geçmeye "buharlaşma", katı hâlinden gaz hâline geçmeye ise "süblimleşme" denir. Meselâ karbondioksitin katı hâli olan kuru buz, normal atmosferik şartlarda eriyip sıvı hâline geçmeden hemen gaz hâline geçer.

    Buharlaşma olayı her sıcaklıkta cereyân edebilir. Çünkü sıvı yüzeyinde bulun
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Sıcaklık arttıkça buhar basıncı artar.

  • Aynı ortamda buhar basıncı yüksek olan sıvıların buharlaşması kolay olacağından
    Sıcaklık, bir cismin sıcaklığının ya da soğukluğunun bir ölçüsüdür. Bir sistemin ortalama moleküler kinetik enerjisinin bir ölçüsüdür. Gazlar için kinetik enerji, mutlak sıcaklık dereceleriyle orantılıdır.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    kaynama noktaları düşük olur.

  • Buhar basıncı yüksak olan sıvı
    Kaynama noktası, sıvının buhar basıncının dış basınca eşit olduğu andaki sıcaklığıdır. Kaynama sıcaklığını azaltmak için basıncı düşürmemiz gerekir.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    moleküllerinin moleküller arası çekim kuvveti zayıftır.

  • Bir sıvı içinde katı çözündüğünde buharlaşmayı azaltacağından buhar basıncını da düşürür. Buhar basıncındaki düşme çözünen madde miktarıyla doğru orantılıdır.

    Genleşme

    Kimyada, bir molekülün genel olarak en az iki atomun değişik durumlarında beraber durmasıyla oluşan, bütün şekline denir.1 Genel olarak bir molekül, saf kimyasal maddenin kendi başına bütün kimyasal bileşimini ve özelliklerini taşiyan en küçük parçasıdır.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Isınan maddelerin yüzey veya
    Sıcaklık farkı sonucunda bir cisimden başka bir cisme aktarılan enerji. Sıcak bir cisme soğuk bir cismin yaklaştırılmasıyla sıcak olan soğurken, soğuk olan ısınır.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    hacimlerindeki artışa genleşme denir. Katı ve sıvıların genleşme katsayıları faklı olduğundan bu maddelerin genleşme miktarları ayırt edici özelliktir. Fakat gazların tümünde 1 ºC artışı için genleşme 1/273 kat olduğundan genleşme gazlar için atıredici özellik değildir.

    Esneklik

    Esneklik yalnızca

    Hacim Alm. Volumen (n), Fr. Volume (m), İng. Volume. Bir cismin uzayda kapladığı yer. Geometri ve diğer bilimlerde hacim V ile gösterilir. Uzunluk tek boyuttur. Yüzey veya alan iki boyutlu, hacim ise üç boyutludur. Dolayısıyle cisimler de üç boyutludur: Uzunluk genişlik ve yükseklik. Maddenin üç hali; katı, sıvı ve gazdır. Katıların sabit ve belirli bir hacmi vardır. Sıvılar ise bulundukları kabın şekline uyarak yine sabit bir hacime sahiptirler. Gazlar,
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    katılar için ayırtedici bir özelliktir.
    Maddenin üç fiziksel halinden, belirli bir hacim ve belirli bir şekle sahib olduğu hali. Katılar hacim ve şekil elastikliği gösterirler yani hacimlerini ve şekillerini değiştirmeye zorlayan kuvvetlere direnç gösterirler. Gayet belirli yüzeyler ve bütün yüzlerinde ayrık sınırlarla karakterize edilirler.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Sıvı ve
    Sıvı (İngilizce luid, liquid, plasma). Belli bir kütlesi hacmi ve belli bir şekli olmayan maddelerdir. Maddenin üç ana fazından biridir. İçine konuldukları kabın şeklini alırlar,akışkandırlar. aynı zamanda moleküller arasında daha fazla boşluklar vardır.sıvılar gazlar gibi kolayca sıkıştırılamaz.çünkü gazların arasındaki mölekül uzaklığı sıvılara göre daha fazladır.ve bunun için havayı elimizle daha çabuk skıştırabliriz.ancak bir sıvı maddeyi o kadar kolay sıkıştıramayaz.ama eğerki bir ka
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    gazların esnekliği söz konusu değildir.

    Çözünürlük

    Aynı şartlarda bir çözücünün birim hacminde çözünebilen maddenin maksimum miktarına o maddenin çözünürlüğü denir. Çözünürlük her üç hal için ayırtedici bir özelliktir.

    Hal değişimi

  • Gaz Alm. Gas (n), Fr. Gaz (m), İng. Gas. Maddenin üç halinden biri. Bu haldeyken maddenin yoğunluğu çok az, akışkanlığı ise son derece fazladır. Gaz halindeki maddelerin belirli bir şekli ve hacmi yoktur.

    Katı bir madde ısıtıldığı zaman, katı halden sıvı, sıvı halden de gaz haline geçer. Bu duruma faz (safha) değişikliği denir. Sıvıyı meydana getiren tanecikler (atom veya moleküller) birbirlerini çeker. Sıvı ısıtıldığı zaman, tanecikler arasındaki çek
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Katı
    Maddenin üç fiziksel halinden, belirli bir hacim ve belirli bir şekle sahib olduğu hali. Katılar hacim ve şekil elastikliği gösterirler yani hacimlerini ve şekillerini değiştirmeye zorlayan kuvvetlere direnç gösterirler. Gayet belirli yüzeyler ve bütün yüzlerinde ayrık sınırlarla karakterize edilirler.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    eriyerek sıvıya,
    Alm. Auflösung (f), Fr. Dissolution (f), İng. Melting. Katı maddenin sıvı hâle geçmesi. Bir katı cismin sıcaklığı artırıldığı vakit moleküller arasındaki birbirini çekme kuvveti yavaş yavaş azalır ve belirli bir sıcaklık derecesinden sonra termik (ısı ile ilgili) hareket çekme kuvvetini yener. Katıda bir hal değişikliği başlar. Bu hal değişmesi maddenin kristal (billur) veya amorf oluşuna bağlı olarak değişik şekillerde olur. Amorf bir cisimde erime belli bir sıcaklıkta olmaz. Yâni erimenin başl
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    süblimleşerek gaza dönüşür.Plazmaya dönüşü eklenmeli -->

  • Uçunum veya süblimleşme, katı bir maddenin sıvıya dönüşmeden doğrudan gaz hâline dönüşmesi yani buharlaşmasıdır. Genellikle çok düşük basınç ve ısı birleşimi altında gerçekleşir. Kafur, iyot, naftalin gibi maddeler uçunuma uğrar. Molar buharlaşma ısısı : Süblimleşme noktasındaki bir mol katının doğrudan buhar haline geçmesi için gerekli ısıya denir.


    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.

    Sıvı
    Sıvı (İngilizce luid, liquid, plasma). Belli bir kütlesi hacmi ve belli bir şekli olmayan maddelerdir. Maddenin üç ana fazından biridir. İçine konuldukları kabın şeklini alırlar,akışkandırlar. aynı zamanda moleküller arasında daha fazla boşluklar vardır.sıvılar gazlar gibi kolayca sıkıştırılamaz.çünkü gazların arasındaki mölekül uzaklığı sıvılara göre daha fazladır.ve bunun için havayı elimizle daha çabuk skıştırabliriz.ancak bir sıvı maddeyi o kadar kolay sıkıştıramayaz.ama eğerki bir ka
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    buharlaşarak gaza,
    Bir sıvının gaz haline geçmesi olayına verilen ad. Buharlaşma her sıcaklıkta olur ve buharlaşan sıvı, yüzeyinden moleküller kaybetmek suretiyle, yavaş yavaş buhar haline geçer. Sıvı molekülleri, buharlaşma olayı sırasında devamlı ve düzensiz bir termik hareket halindedirler. Birbirlerine ve bulundukları kabın çeperlerine çarparlar.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    donarak katıya dönüşür.Plazmaya dönüşü eklenmeli -->

  • Alm. Gefrieren Fr. Se geler, se congeler İng. Freeze. Bir cismin sıvı hâlden katı hâle geçmesi. Cismin sıvı hâlden katı hâle geçtiği sıcaklık derecesine, o cismin donma veya katılaşma noktası denir. Bir cismin ergime ve donma noktaları aynıdır. Ergime ve donma süresince cismin sıcaklığı sâbit kalır. Katılaşma noktasında bulunan bir sıvının bir gramının katı hâle geçerken çevreye yaydığı ısı miktarına o cismin katılaşma (donma) ısısı denir. Bir cismin katılaşma ısısı, ergime ısısına eşittir.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Gaz
    Gaz Alm. Gas (n), Fr. Gaz (m), İng. Gas. Maddenin üç halinden biri. Bu haldeyken maddenin yoğunluğu çok az, akışkanlığı ise son derece fazladır. Gaz halindeki maddelerin belirli bir şekli ve hacmi yoktur.

    Katı bir madde ısıtıldığı zaman, katı halden sıvı, sıvı halden de gaz haline geçer. Bu duruma faz (safha) değişikliği denir. Sıvıyı meydana getiren tanecikler (atom veya moleküller) birbirlerini çeker. Sıvı ısıtıldığı zaman, tanecikler arasındaki çek
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    yoğunlaşarak sıvıya, depozisyon ile ise katıya dönüşür.Plazmaya dönüşü eklenmeli -->

  • Plazma ise kinetik enerjisi arttırılarak yani ısıtılarak sırasıyla önce sıvıya ardından da gaza dönüşür. Gaz halinden sonra daha fazla ısıtıldığı takdirde iyonlaşmaya, elektron kaybederek (+) yani pozitif yüklenmeye başlar.

    Ayrıca bakınız

  • Donma

  • Erime

  • Buharlaşma

  • Süblimleşme

  • Depozisyon


    Bu sayfa, online kullanıcı topluluğu tarafından oluşturulan ve düzenlenen özgür ansiklopedi projesi Wikipedia'nın Türkçe versiyonu Vikipedi'deki maddesinden faydalanılarak veya ilgili madde birebir kopyalanarak hazırlanmıştır. Bu makale, GNU Özgür Belgeleme Lisansı ilkeleri kapsamında, Vikipedi sitesindeki ilgili madde kaynak gösterilerek özgürce kullanılabilir.



    Yorumlar - Lütfen konu (Maddenin halleri) ile ilgili faydalı olabilecek bilgilerinizi yazarak internette Türkçe bilginin gelişmesine katkıda bulunun. Teşekkür vb. yorumlar yayınlanmamaktadır. Hata bildirme ve diger mesajlariniz için bu linki kullaniniz.