Osmanlı Devleti Kurumları

A

  • Acemi Ocağı
  • Birinci Murat döneminde Osmanlı ordusunun asker gereksinimlerini karşılamak için kurulmuş (1362) örgüt. Pençik usülüne göre, savaşlarda alınan tutsakların beşte birinin devlet hesabına yetiştirilmesi için önce Gelibolu'da kurulan Acemi Ocağı'na ayrılanlara acemi oğlanı denir, hem Türkçe'yi iyi konuşmaları hem de İslam geleneklerine göre eğitilmelerini sağlamak için, Türk köylerine çiftçilerin yanlarına verilirlerdi.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Ahilik
  • Ahilik, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde Anadolu’da yaşayan halkın sanat, ticaret, ekonomi gibi çeşitli meslek alanlarında yetişmelerini sağlayan, onları ahlaki yönden yetiştiren, çalışma yaşamını iyi insan meziyetlerini esas alarak düzenleyen bir örgütlenmedir. Kendi kural ve kurulları vardır. Günümüzün esnaf odalarına
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Akıncılar
  • Akıncılar, Osmanlı Devleti'nin askeri teşkilâtında, sınır bölgelerinde, düşman memleketlerine ani baskınlar tertipleyerek yıpratma harekâtında bulunan hafif süvâri topluluklarına verilen isimdir.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Anadolu Eyaleti
  • Anadolu Eyaleti Osmanlı Devletinin iki önemli taşra teşkilatından biri. Daima vezir rütbesinde Beylerbeyi tarafından idare edilirdi. Protokolde; Mısır, Budin ve Rumeli eyaletlerinden sonra dördüncü sırada yer almaktaydı. Rumeli eyaletinin 1362 senesinde kurulmasından sonra, 1393’te de Anadolu eyaleti kuruldu. Eyaletin merkezi önceleri Ankara idi.Yıldırım Bayezid Han 1393’te Kara Timurtaş Paşayı Ankara’ya Anadolu valisi olarak tayin etti. Fatih Sultan Mehmed Han,
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Asakir-i Mansure-i Muhammediye
  • Osmanlı İmparatorluğu'nda Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması üzerine, Sultan İkinci Mahmut'un emriyle kurulan ordu. Yeni eğitim kurallarıyla yetiştirilen, askerlik kurumuna verilen addır. Bu yapının başına ilk olarak "Serasker" unvanıyla eski Yeniçeri ağalarından Ağa Hüseyin Paşa getirildi.

    Asakir-i Mansure-i Muhammediye Tertip adı verilen sekizer birlikten meydana gelir. Her tertibin başında "binbaşı" adında bir komutan bulunurdu. Bu binbaşılar "baş binbaşı" ya bağlıydı. Her tertip
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Asesler
  • Osmanlı Devletinde şehirlerde geceleri dolaşan güvenlik kuvveti. Ases teşkilatı İlhanlılardan Selçuklulara oradan da Osmanlılara geçti. Bu teşkilata İlhanlılar Devletinde “emaret-i ases” denirdi. Osmanlılarda Fatih Sultan Mehmed döneminde kurulan aseslik teşkilatının başında, yeniçeri ocağını meydana getiren ortalardan yirmi sekizinci ortanın çorbacısı bulunurdu. Bu çorbacıya asesbaşı denirdi. Bugünkü manada emniyet müdürüne karşılık gelmektedir.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Aşiret Mektebi
  • Aşiret Mektebi İkinci Abdülhamid tarafından 1892’de aşiret çocuklarının eğitimi için İstanbul’da açılan mektep.18. ve 19.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Ayan Meclisi
  • Ayan Meclisi (Heyet-i Ayan)

    Osmanlı İmparatorluğunda, Mebusan heyeti ile birlikte Meclisi Umumi'yi meydana getiren ve 23 aralık 1876'daki Kanunu Esasiye göre kurulan teşrii heyet.

    Ayan meclisi üyelerini hükümdar seçerdi ve sayıları, mebusların üçte birini geçmezdi. Ayanın başkan ve üyeleri güvenilir, şerefli ve 40 yaşını geçmiş kimseler olurdu. Ayrıca Kanunu Esasinin 62. maddesine göre, nazır, vali, ordu kumandanı, kazasker, elçi, patrik, hahambaşı, kara ve deniz ferikleri, ger
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.

    Azaplar

    B

  • Azaplar Anadolu beyliklerinde, donanma hizmetinde kullanılan asker. Osmanlı teşkilatında hafif yaya askeri. Azab, Arapça'da evli olmayan, bekâr erkek demektir.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Babıali
  • Babıali (Bâbıâlî) Osmanlı Devletinin son döneminde sadrazamlık makamına ve hükümete verilen ad. Babıali "yüce kapı" manasına gelmektedir. Osmanlılarda "kapı" kelimesinin yanısıra aynı anlama gelen Farsça "der" ve Arapça "bab" kelimeleri "padişah ve sadrazam sarayı, devlet ve hükümet dairesi" manasında kullanılmıştır.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Baltacılar
  • Baltacılar (Zülüflü Baltacılar) Osmanlı devlet teşkilatında, sarayların muhafız kıt’alarına verilen isim. “Teberdaran” ismi de verilen bu teşkilata devşirmelerden seçilen kimseler alınırdı. Osmanlı Devletinin klasik döneminde baltacılar, Zülüflü Baltacılar (Topkapı Sarayındaki Baltacılara mahsus isim), Eski Saray, Galata Sarayı İbrahimpaşa Sarayı ve Edirne Sarayı olmak üzere beş ocak halinde teşkilatlanmışlardı.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Baruthane
  • Baruthane Osmanlı ordusunun ve donanmasının ihtiyacı olan barutun üretildiği yerlere verilen ad.İlk baruthane, Sultan İkinci Bayezid devrinde İstanbul'da Atmeydanı'nda kuruldu. 17.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Beylerbeyi
  • İstanbul'daki Beylerbeyi semti için bkz. Beylerbeyi (semt)

    Beylerbeyi Osmanlı devlet teşkilatında eyayet idaresinden mesul askeri ve mülki yetkiler taşıyan en yüksek görevli. 14. yüzyıl boyunca beylerbeyi, Osmanlı Devletinde taşra kuvvetlerinin kumandanı ve çeşitli sancaklara dağılmış beylerin topluca amiri durumundaydı. Dolayısıyla belli bir bölge ile doğrudan doğruya münasebeti yoktu. İlk defa olarak Sultan I. Murad zamanında Lala Şahin Paşa Rumeli Beylerbeyi olarak t
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Bostancı Ocağı

    C, Ç

  • Bostancı Ocağı Osmanlı sarayları ile saray çevresinin ve iskelelerin asayişinden sorumlu hizmetlilerin bağlı bulunduğu ocak.Bostancılar ocağına, devşirme suretiyle toplanan acemi oğlanları arasından, kabiliyetli olanları seçilirdi. Bu ocağa seçilenlerin eğitimleri, İstanbul ve Edirne'deki saray bahçelerinde yapılırdı.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Cebeci Ocağı
  • Cebeci Ocağı Osmanlı askerî teşkilâtında, silâhların tedariki, muhafazası ve sefer zamanında cepheye götürülmesiyle vazifeli kapıkulu ocağı. Ocağın mensuplarına, "Cebeciler" denilmektedir.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
  • Cerrahhane-i Amire
  • Cerrahhane-i Amire Osmanlı Devletinde, orduda vazîfelendirilmek üzere, cerrah yetiştiren müessese.Sultan İkinci Mahmud devrinde, Behced Efendinin hekimbaşılığı zamanında, 1832 yılında açıldı. İstanbul Şehzadebaşı’ndaki binanın alt katı Cerrahhâne'ye, üst katı ise yine aynı tarihte faaliyete başlayan Tıbhâne-i Âmire'ye ayrılmıştı.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Cuma Divanı
  • Cuma Divanı (Dîvânı) Osmanlı Devletinde, Cuma günleri olmak üzere, sadrazamın başkanlığında kurulan dîvân. “Huzur Mürâfaası” da denir.Fatih Kanunnamesi’ne göre, şer’î ve örfî davalara, padişahın mutlak vekili olan sadrazamın huzurunda bakılır ve bu tür davalar, bu dîvânda karara bağlanırdı.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Çarşamba Divanı

    D

  • Çarşamba Dîvânı Osmanlı Devletinde her çarşamba günü İstanbul’un meselelerini görüşmek üzere sadrâzamın başkanlığında toplanan dîvân. Çarşamba Dîvânı’na İstanbul ve bilâd-ı selâse (üç belde: Eyüp, Galata, Üsküdar) kadıları katılırdı. Dîvân-ı Hümâyûn çavuşları ve tezkireciler de Dîvân’da vazîfeliydiler.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Darphane-i Amire
  • Darphane (Darphâne-i Âmire) Darphânenin tarihi eskilere dayanmaktadır. İlk darphânenin, basit usulde, M.Ö.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Darülaceze
  • Kadin-erkek, yoksul, sakat ve kimsesiz çocuklari korumak için sultan Ikinci Abdulhamid Han devrinde yaptiralarak hizmete giren acizler yani düskünler yurdu.

    Sultan İkinci Abdulhamid, yoksul ve sakat kimseler yaninda, Istanbul'da basibos gezen çocuklarin da bir araya toplanarak, san'at sahibi olmalarini saglamak, ihtihar ve kimsesizlerin son yillarini huzur içinde geçirmelerini te'min etmek maksadiyla, sadrazam Halil Rifat Pasa'ya bir darülaceze (düskünlar evi) kurulmasi emrini verdi. Hali
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Darülbedayi
  • Darülbedayi İstanbul Sehir Tiyatrosu'nun ilk sekli ve adi. Türk tiyatro tarihinde, tiyatronun kurulus ve gelismesinde Dârülbedayi toplulugu öncülük etmistir. Teskilatin ilk adi Dârülbedayii Osmani'dir. Türkiye'de ilk düzenli bir tiyatro kurulmasi ve sahne sanatçilarinin yetistirilmesi fikri 1914 yilinda Sehremini, Operatör Cemil Topuzlu tarafindan ortaya atilmistir. Bu fikrin gayesi, Türk halkina tiyatroyu sevdirmekti.

    Meşrutiyet devri öncesi yurdumuzda, sahne hayati ve sa
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Darüleytam
  • Darüleytam (Dârüleytâm) 1914’te, yetim ve öksüz kalan çocukları korumak amacıyla açılan yurtlar.Birinci Dünya Harbi sırasında bilhassa doğu, güneydoğu ve batıda birçok bölgemiz; Rus, İtalyan, Yunan ve Fransız işgal kuvvetlerinin kıyımına uğradı. Bu mezâlim sırasında açıkta kalan binlerce çocuk, İstanbul ve düşman işgaline uğramayan bazı vilayetlerimize getirildi.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Darülfünun
  • Fen ilimleri evi, üniversite. Osmanli Devleti'nde medrese disinda bir darülfünun açilmasi fikri, ilk defa Abdülmecîd Han zamaninda 1845'de Geçici egitim meclisi (Meclis-i muvakkat-i maâ-rif) tarafindan tanzim edilen egitim programinda yer aldi.

    Böyle müessesenin çalismaya baslamasi için; bina, ögrenci, ögretmen ve kitap gibi dört ana unsurun saglanmasi gerekliydi.

    Bina için taninmis italyan mîmâr Fossati getirilip projeler yaptirildi. 1846 yili Ekim ayinda Ayasofya Camii yakinindaki bir ar
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Darülhadis
  • Dârülhadîs Hadis ilminin öğretildiği medreselere verilen isim.

    İlk defa, Selçuklu atabegi Nûreddin tarafından, Şam’da açıldı. Böylelikle hadis öğrenimi, camilerden medreselere geçmeye başladı. Sonradan Dârülhadîs medreselerinde, Kur’ân-ı kerîme ait ilimler de okutulmaya başlandığından, bu medreselere Dârül Kur’an ve’l-Hadîs ismi verildi.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Darülmuallimat
  • Darülmuallimat 1870 yılında Osmanlı Devletinde ilk ve orta öğretim kız mekteplerine kadın öğretmen yetiştirmek için açılan okul. Osmanlı Devletinde kızlar için ilk iptidaiye (ilkokul) ve rüştiye (ortaokul) mektepleri 1858 yılında açıldı. 1869 Maarif-i Umumiyye Nizamnamesi’nde bu okullara öğretmen yetiştirmek amacıyla bir kız öğretmen okulunun açılması öngörüldü. Nitekim bu maksatla 26 Nisan 1870’te Darülmualimat adıyla İstanbul’da Sultanahmed semtinde bir konakta açılan okulda eğitime
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Darülmuallimin
  • Darülmuallimin Sultan Abdülmecid döneminde rüştiyelere (ortaokul) erkek öğretmen yetiştirmek üzere açılan okul (1847). Daha sonra okulun programında yapılan düzenlemelerle iptidailere (ilkokul) ve idadilere (lise) de öğretmen yetiştirilmesine başlandı. Böylece Darülmuallimin iptidai, rüştiye ve idadi olmak üzere üç bölümden meydana geldi. Medrese öğrencilerinin alındığı okulun iptidaiye kısmı iki, rüştiye ve idadi kısımlarının ise öğretim süreleri üç yıldı. Talebelerine maaş bağlandı. Oku
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Darüssaade Ağası
  • Darüssaade (Dârüssaâde) Ağası, Kızlar ağası olarak da bilinen ve Osmanlı sarayında bütün enderûn ve harem ağalarının en büyüğüne verilen isim.Teşrifâttaki mevkii, kapı ağası ve sonradan rütbesi yükselen silâhdar ağadan yüksekti. Derecesi sadrâzam ve şeyhülislâmdan sonraydı.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Darüşşafaka
  • Dârüşşafaka İstanbul’da öksüz ve yetim çocukların eğitimini sağlamak maksadıyla açılan ilk parasız yatılı okul.1865 senesinde, Müslüman fakir çocukların öğrenim imkânına kavuşmaları için, “Cemiyet-i Tedrisiyye-i İslâmiyye” adında bir cemiyet kuruldu. Cemiyeti kuranların başında, Maliye Nâzırı Yusuf Ziya Paşa, Gâzi Ahmed Muhtar Paşa, Vidinli Mareşal Tevfik Paşa geliyordu.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Defterdar
  • Defterdarlık görevlerinin yapılmasından ve yürütülmesinden il taşra örgütünün başında bulunan sorumlu ve yetkili kişi olup, emrindeki tüm görevlilerin amiridir. Defterdar, 2996 sayılı Maliye Bakanlığı Teşkilat ve Vazifesi Hakkında Kanun�a göre, bulunduğu ilde Maliye Bakanlığı�nın en yüksek memurudur.


    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Derbend Teşkilatı
  • Derbend (Derbent) Teşkilatı Anadolu ve Rumeli’nin dağlık bölgelerindeki geçit ve yolları korumak ve yolcuların güvenliğini sağlamakla görevli teşkilât. Bu teşkilâtta görevli olanlara derbendci denirdi.Kervanları ve yolları korumak için kurulan İlhanlı Tutkavul sisteminden geliştirilen Derbend teşkilâtı, Osmanlı Devleti'nde 14.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Müslüman Türk Devletlerinde Divan
  • Müslüman Türk Devletlerinde DîvânBüyük Selçuklu Devletinde merkezde veya hükümdârların bulundukları yerlerde umûmî devlet işlerini yürüten ve Dîvân-ı Sultân adı verilen büyük bir dîvân vardı. Bundan başka, merkezde devletin mâlî, askerî, adlî, muharrerât gibi işlerini yürüten ikinci derecede dîvânlar vardı.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Divan-ı Hümayun
  • Dîvân-ı Hümâyûn (Divan-ı Hümayun) önemli devlet işlerinin görüşüldüğü ve karara bağlandığı yüksek merci. Dîvân-ı Hümâyûn, bugünkü Bakanlar Kuruluna benzetilebilir.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Donanma-yı Hümayun
  • Donanma-yı Hümâyûn (Osmanlı Donanması)Osmanlı deniz kuvvetleri.Medeniyet dünyasına eski ve tarihi hayatiyetini veren Akdeniz�e hakimiyet; cihangirlik davasının başlıca unsurlarından biriydi. Roma�nın bu denize hakimiyeti, onun cihangirlik vasıflarındandı.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Düyun-u Umumiye

    E

  • Emniyet Teşkilatı
  • Encümen-i Daniş
  • Enderun
  • Eyalet

    F, G

  • Fener Rum Patrikhanesi
  • Garb Ocakları
  • Gelibolu Acemi Ocağı

    H

  • Hamidiye Alayları
  • Harem
  • Hasoda
  • Hazine-i Evrak
  • Hazine-i Hassa
  • Hekimbaşı
  • Hilal-i Ahmer
  • Humbaracı Ocağı

    İ

  • İdadi
  • İhtisab
  • İmaret
  • Islahhane
  • Islahiye Teşkilatı
  • İttihat ve Terakki

    K, L

  • Kadı
  • Kapıkulu Ocakları
  • Kapıkulu Süvarileri
  • Kaptan-ı Derya
  • Kaptanpaşa Eyaleti
  • Kara Kuvvetleri
  • Kazasker
  • Kervansaray
  • Kubbealtı
  • Lağımcı Ocağı
  • Lonca

    M

  • Mabeyn
  • Maliye Nezareti
  • Matbah-ı Amire
  • Meclis-i Mebusan
  • Meclis-i Vükela
  • Mekteb-i Osmani
  • Miskinhane
  • Mühendishane
  • Mülkiye
  • Müslüman Türklerde Medrese

    N, O

  • Nişancı
  • R

  • Redif Teşkilatı
  • Reisülküttap
  • Rumeli Eyaleti

    S

  • Sadaret Kaymakamı
  • Sadaret Kethüdası
  • Sadrazam
  • Şehremini
  • Sekbanlar
  • Şeyhülislam
  • Şirket-i Hayriye
  • Solaklar
  • Subaşı

    T

  • Teşrifatçılık
  • Timar
  • Timarlı Sipahi
  • Top Arabacıları Ocağı
  • Topçu Ocağı
  • Topkapı Sarayı
  • Tulumbacılar
  • Türk Ocakları
  • Türk Ordusu

    V,Y,Z

  • Vakıf
  • Vezir
  • Voynuk Teşkilatı
  • Yıldız Mahkemesi
  • Zaptiye



    Yorumlar - Lütfen konu (Osmanlı Devleti Kurumları) ile ilgili faydalı olabilecek bilgilerinizi yazarak internette Türkçe bilginin gelişmesine katkıda bulunun. Teşekkür vb. yorumlar yayınlanmamaktadır. Hata bildirme ve diger mesajlariniz için bu linki kullaniniz.