Pençik Sistemi

Pençik sistemi, Abbasiler, Gazneliler, Samanoğulları ve son olarak Osmanlı Devleti gibi Türk-İslam devletlerinde görülen savaş esirlerinden asker yetiştirme ve ordu kurma işlemine denir. Osmanlı'daki sistem diğer devletlerdekinden farklılıklar arzetmektedir.

Pençik Sistemi hakkında ansiklopedik bilgi

Pençik sistemi, Abbasiler, Gazneliler, Samanoğulları ve son olarak Osmanlı Devleti gibi Türk-İslam devletlerinde görülen "savaş esirlerinden asker yetiştirme ve ordu kurma işlemine denir. Osmanlı'daki sistem diğer devletlerdekinden farklılıklar arzetmektedir. Zira Osmanlı Pençik sisteminde esirler, Türk ailelerin yanında uzun zaman eğitime tabi tutuluyordu. Bu sistem bir süre yaşadıktan sonra yerini, daha teşkilatlı ve köklü bir ordu kurma imkanı veren "devşirme sistemi"ne bırakmıştır.

Sözlük manasıyla beşte bir demek olan "Pençik" harplerde ele geçirilen esirlerden, askerlikte kullanılmak üzere beşte birinin alınması demektir. İslâm hukukunun ganimetlerle ilgili vaz' etmiş olduğu prensiplerinden doğmuş olan "Pençik", Osmanlı Devleti'nin ilk kuruluş yıllarında uygulanmıyordu. Harpler sonunda ele geçen diğer ganimetler gibi esirler de gazilere taksim ediliyordu. Gaziler, hisselerine düşen esirleri, İslâm hukuku gereğince istedikleri şekilde istihdam edebiliyor, istihdam yeri olmayan da onları satabiliyordu.

Osmanlılarda Acemi Oğlanı iki şekilde alınırdı. Bunlardan biri savaşlarda elde edilen erkek esirlerin beşte birinden (Pençik), diğeri de Osmanlı vatandaşı olan Hristiyan çocuklardandı. Savaşlarda elde edilen esirlerin asker olarak alınmasıyla ilgili "Pençik Kanunu" tertib edilmişti. Buna göre alınan esir oğlanlara "Pençik Oğlanı" adı verilmişti. Elde edilen bu esirler, "Pençikçi" denilen memur tarafindan tesbit edilir, bunlardan on ila on yedi yaşları arasında olan erkek esirlerden vücutça kusursuz ve sağlam olanlar devletçe üçyüz akçe karşılığı, satın alınırdı. Böylece Acemi ocağina ilk efrad, Pençik kanunu ile toplanmıştır. Bu sistemin gelişmesinde büyük ölçüde rolü bulunan Kara Rüstem de Gelibolu'da Pençik vergisini (Resm-i Pençik) toplamakla görevlendirilmişti.

Pençik Kanunu

I. Murat döneminde Karamanlı Rüstemin teklifiyle çıkarılmış olan Pençik kanununa göre; savaş esirlerinin beşte biri devlet hesabına ve asker ihtiyacını karşılamak üzere alınıyordu. Ankara Savaşı’na kadar Pençik oğlanları Yeniçeri ocağının asker ihtiyacını karşılamıştır.

Pençik kanununa göre alınan esirler, Yeniçeri ocağına asker yetiştirmek için Gelibolu'da kurulmuş bulunan Acemi ocağına gönderiliyor ve yevmiye bir akça ücretle Gelibolu ile Çardak arasında işleyen at gemilerinde hizmet görüyorlardı. Bir müddet sonra bunlar, Yeniçeri ocağına alınıyorlardı. Fakat bu esirler, firsat buldukça kaçıp memleketlerine gittikleri için bu sistem değiştirildi. Savaşlarda esir edilen küçük yaştaki Hristiyan çocukları, evvela Anadolu'daki Türk köylülerinin yanına verilerek (Türk'e vermek) az bir ücretle hizmet ettirilmeye başlandı.



Yorumlar - Lütfen konu (Pençik Sistemi) ile ilgili faydalı olabilecek bilgilerinizi yazarak internette Türkçe bilginin gelişmesine katkıda bulunun. Teşekkür vb. yorumlar yayınlanmamaktadır. Hata bildirme ve diger mesajlariniz için bu linki kullaniniz.