Salih Zeki

Çağdaş Türk bilim tarihçiliğinin kurucusu Sâlih Zeki'dir; Sâlih Zeki (1864-1921), kendisinden önce bu alana yerleştirilebilecek eserler veren Bursalı Mehmed Tâhir ve Namık Kemal gibi bazı tarihçilerin ve düşünürlerin araştırmalarını yönlendiren ve Türkleri ve İslâm medeniyetini Batılı araştırmacıların saldırılarına karşı savunmayı hedefleyen tepkici tutumu bir yana bırakmış ve daha nesnel bir yaklaşımla Müslümanların ve Türklerin bilime yapmış oldukları hizmetleri belirlemeye çalışmıştır.

??Ç ağdaş Türk bilim tarihçiliğinin kurucusu Sâlih Zeki'dir; Sâlih Zeki (1864-1921), kendisinden önce bu alana yerleştirilebilecek eserler veren Bursalı Mehmed Tâhir ve Namık Kemal gibi bazı tarihçilerin ve düşünürlerin araştırmalarını yönlendiren ve Türkleri ve İslâm medeniyetini Batılı araştırmacıların saldırılarına karşı savunmayı hedefleyen tepkici tutumu bir yana bırakmış ve daha nesnel bir yaklaşımla Müslümanların ve Türklerin bilime yapmış oldukları hizmetleri belirlemeye çalışmıştır. Çok değerli olmakla birlikte sadece iki cildi yayımlanabilmiş Asâr-ı Bâkıye'yi (Ölmez Eserler, 1911) yazarken, Montucla, Tannery, Delambre ve Cantore gibi Batılı bilim tarihçilerinin yanında, İstanbul'daki yazma kütüphanelerinde mevcut olan elyazması eserlerden de yararlanmış olduğu görülmektedir. Salih Zeki, bu eserinin birinci cildinde, İslâm Dünyası'ndaki trigonometri çalışmalarına, ikinci cildinde ise aritmetik ve cebir çalışmalarına yer vererek Müslümanların bu alanlara yapmış oldukları katkıları göstermiştir. Ölmez Eserler bugün de araştırmacılar tarafından kullanılan güvenilir bir kaynaktır. Öyleyse bilim tarihi araştırmaları esnasında doğrudan doğruya elyazması metinlere giderek bilgileri kaynağından sağlama geleneği bizde Salih Zeki ile başlamıştır.

Salih Zeki'nin, matematik ve astronomi bilimlerinde kullanılan bütün terimleri açıklamak ve Doğulu ve Batılı bütün matematikçilerle astronomların hayat öykülerini ve eserlerini tanıtmak maksadıyla yayımlamaya başladığı Kâmûs-ı Riyâziyyât (Matematiksel Bilimler Sözlüğü, Cilt 1, 1892) adlı eseri de Türk bilim tarihi açısından çok değerlidir. Çünkü hem matematik ve astronomi terimlerinin hem de matematik ve astronomi tarihi terimlerinin tanımlarını ve açıklamalarını içermektedir. Yayımının tamamlanmamış olması, Türk kültür tarihi açısından çok büyük bir kayıp olmuştur.

Salih Zeki, bilim tarihinin yanında bilim felsefesi ile de ilgilemiş ve ünlü Fransız matematikçisi ve felsefecisi Henri Poincaré'nin (1854-1912) bilim felesefesi ile ilgili Bilimin Değeri, Bilim ve Yöntem, Bilim ve Varsayım ve Son Düşünceler adlı eserleri ile Alexis Bertrand'ın Bilimsel Felsefe adlı eserlerini Türkçe'ye çevirerek, bilim felsefesinin Türkiye'de tanınmasını ve yaygınlaşmasını sağlamıştır.

Bağlantılı

  • Matematik

  • Matematik, sayma, ölçme, cisimlerin şekillerini tanımlama gibi temel işlemlerden ortaya çıkan ve yapı, düzen ve ilişkileri inceleyen bilim dalı. Mantıksal irdeleme ve nicel hesaplamaları konu alan matematik, idealleştirme ve soyutlamalara dayanır.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Matematikçiler

  • Ünlü matematikçilere ait liste.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Türk Haritacılar


    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.


    Yorumlar - Lütfen konu (Salih Zeki) ile ilgili faydalı olabilecek bilgilerinizi yazarak internette Türkçe bilginin gelişmesine katkıda bulunun. Teşekkür vb. yorumlar yayınlanmamaktadır. Hata bildirme ve diger mesajlariniz için bu linki kullaniniz.