Türk Halkbilimi

Resim:Khodja Nasritdin.jpg|250px|thumb|right|Nasreddin Hoca heykeli, Buhara

Halkıyat karşılığı vererek bilimi ilk olarak Ziya Gökalp ile

Ziya Gökalp (1876 - 1924) yılları arasında yaşamış, ünlü fikir adamı ve şair. 1876'da Diyarbakır'da doğdu. İkinci Meşrutiyet'ten başlayarak Türkçülük akımının en büyük temsilcisi sıfatıyla Türk düşünce ve siyaset hayatını kuvvetle etkilemiş, Milli Edebiyat akımı içinde verdiği eserlerle Türk edebiyatının biçim ve dil yönünden yenileşmesini sağlamıştır.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Fuad Köprülü 1913'te dile getirdiler.
Genel anlamda tarihçiliğin, özel anlamda edebiyat tarihçiliğinin bilimsel bir kimlik kazanmasına yol açan ve Halil Berktay’ın sözleriyle, “oryantalizmin Türklerin tarihini sömürgeleştirmesine” karşı çıkan ilk tarihçilerden Mehmet Fuad Köprülü 28 Haziran 1966’da İstanbul’da, bir trafik kazası sonucu kaldırıldığı Baltalimanı Hastanesi’nde öldü. Çemberlitaş’taki Köprülü Türbesi’nde babasının yanına gömüldü.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
veya yaygın kullanımıyla folklorun ilk Türk kaynakları Orhun Abideleri'dir. Bilimsel döneme kadar çeşitli kaynaklarda atasözleri, efsaneler, hikayeler, masallar, türküler, seyahatnameler bulunmaktadır. 20. yüzyıl başında folklor araştırmaları Ziya Gökalp, Fuad Köprülü,
Göktürk Devletinden kalma, 7 ve 8. asra ait en eski taş kitabeler. Üzerinde, Türk Edebiyatının ilk örnekleri bulunan “bengü taşları”dır. Moğalistan’ın kuzey-doğusunda, eski Orhun Nehri yatağına dikilmiş oldukları için bu kitabelere Orhun Âbideleri, Göktürk Devletine ait oldukları için de Göktürk Kitabeleri denmiştir. Âbidelerde adı geçen Ötüken Ormanı, Türklerin Birinci İstiklal Savaşını kazanan Kutluk Kağan tarafından, yeni Türk devletine idare merkezi olarak seçilen yerdir. Orhun civarında Orh
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Rıza Tevfik,

...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
ilk yazıları yazdılar. 1925'de Maarif Vekaleti'nin derlemeleri Yurdumuz Nağmeleri adıyla yayımlandı. Darülelhan 1916'da kuruldu, 1924'te Türkiyat Enstitüsü açıldı, 1925'te

...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Etnoğrafya Müzesi faaliyete geçti. 1927'de Anadolu Halk Bilgisi Derneği kuruldu, 1932'de dernek

...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Halkevleri ile birleşti. 1932'de kurulan
1931 yılında kapatılan Türk Ocaklarının yerine kuruldu. Halkevlerinde çalışmaları için eski Türk Ocağı mensuplarından dokuz kişi eğitilmek üzere Rusya’ya gönderildi. Kuruluş gâyesi, CHP’nin altı okunda gösterilen Cumhûriyetçilik, Milliyetçilik Halkçılık, Devletçilik, Lâiklik ve İnkılapçılık prensibine uygun nesiller yetiştirmekti.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
TDK önemli araştırmalar yaptı. 1936'da Ankara Devlet Konservatuarı kuruldu. 1939'da DTCF'de arşiv çalışmaları başladı. 1955'te Folklor Araştırmaları Kurumu (ilk adı Türk Halk Sanatlarını ve Ananelerini Tetkik Cemiyeti) açıldı. 1960'da Halk Eğitimi Merkezleri açıldı. 1961'de
TDK kısaltma. Karşılıkları:

  • Türk Dil Kurumu
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
  • kuruldu. 1966'da MFAD (ilk adı Milli Folklor enstitüsü) açıldı. 1964'de Türk Folklor Kurumu (YTGTFEKD), 1960'ta Boğaziçi Üniversitesi Folklor Kulübü kuruldu. Üniversiteler ve DGSA içinde halkbilimi, halk edebiyatı kolları kuruldu. Pek çok dernek, eğitim ve araştırma merkezleri halk oyunları ve halk kültürü çalışmaları yapmaktadır. Türk halkbilimini araştıran, arşivleyenler arasında Pertev Naili Boratav,
    Türkiye’nin önde gelen folklor ve halk edebiyatı araştırmacısı Pertve Naili Boratav 16 Mart’ta Paris’te öldü. 1907’de Bulgaristan’da doğan Boratav lise öğrenimini Hilmi Ziya Ülken’den psikoloji ve sosyoloji, Hasan Âli Yücel’den de edebiyat dersleri aldığı İstanbul Lisesi’nde tamamladı. İlk folklor ve hlak edebiyatı araştırmalarını gene bu dönemde Hilmi Ziya Ülken’in önerisi ve yol göstericiliğinde, Mudurnu ve yöresinden yaptığı derlemelerle başladı.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Nida Tüfekçi,
    Nida Tüfekçi (1929 - 1993)

    Mehmet Nida Tüfekçi 1 Mart 1929'da Yozgat�ın Akdağmadeni ilçesinde doğdu. Annesi Zeynep Tüfekçi, Babası Hamdi Tüfekçi�dir. İlk müzik eğitimini babası Hamdi Tüfekçi'den aldı. Müziği seven ve müziğin içindeki bir ailenin çocuğu olan Nida Tüfekçi , bağlama çalmaya başlamasını şöyle anlatırdı: �7-8 yaşlarındaydım her halde. Sazla benim boyumu ölçtüklerinde saz 1,5 karış uzun gelirdi benden. Sazın sapına kolum yetişmezdi de teknesini bir duvara dayay
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Sadi Yaver Ataman,
    Sadi Yaver Ataman "Folklor Uzmanı", "Müzikolog", "Saha Araştırmacısı", "Sanatçı", "Eğitimci", "Yönetici" ve "Sanat Uygulayıcısı" Sâdi Yâver Ataman, 23 Nisan 1906'da babasının görevli bulunduğu Yanya'da doğdu. Babası, Kafkasyalı mücâhit Şeyh Şâmil'in baba soyundan Dr.Ali Yâver Ataman; annesi, Safranbolu "Cılız" soyundan Habîbe Yektâ Ataman'dır.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Tahir Alangu,
    Tahir Alangu, Türk yazarı ve edebiyat tarihçisi (İstanbul 1916-1973). İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı bölümünü bitiren (1943) Tahir Alangu, çeşitli liselerde edebiyat öğretmenliği yaptı. Gazetelerde eleştiriler yayınlandı.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Remzi Oğuz Arık,
    Remzi Oğuz Arık arkeolog, düşünce ve siyaset adamı Profesör Remzi Oğuz Arık 3 Nisan 1954’te Adana’dan Ankara’ya giderken bindiği uçağın havada infilak etmesi sonucu yaşamını yitirdi.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Metin And,
    Metin And, (1927-)
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    İlhan Başgöz,
    İlhan Başgöz (d. 1921, Sivas). Folklor araştırmacısı, yazar.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Adnan Saygun,

    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Selim Sırrı Tarcan, Sedat Veyis Örnek, M.Halit Bayrı, Muzaffer Sarısözen, Ahmet Yamacı, Yücel Paşmakçı, Eflatun Cem Güney, Hikmet Dizdaroğlu, Sadettin Nüzhet Ergun, Malik Aksel, Süheyl Ünver, Ahmet Caferoğlu, Abdülkadir İnan, Rauf Yekta, M.Şakir Ülkütaşır, İsmet Zeki Eyüboğlu, Hamit Zübeyr Koşar, Hikmet Tanyu, başta gelen yazarlardır. Folklor, halkın maddi ve manevi kültürüne ait her şeyi inceler. Türk halk oyunlarının federasyonu vardır. Türkiye'de folklor araştırmalarında
    Selim Sırrı Tarcan Türk spor eğitimcisi. 25 Mart 1874’te Yunanistan’da Mora Yarımadasının Yenişehir’inde doğdu. İlk tahsilini tamamladıktan sonra Galatasaray Sultânisinde tahsiline devâm etti. 1896’da Mühendishâne-i Berri-i Hümâyunu bitirdi ve İzmir’de İstihkâm Subayı olarak vazifeye başladı. Aynı zamanda çeşitli okullarda beden eğitimi öğretmenliği yaptı. Harbiye Nezâreti tarafından gönderildiği İsveç’te KraliyetAskerî Beden Eğitimi ve Jimnastik Akademisini 1909’da bitirdi.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    halk edebiyatı,
    Türklerin XI. yy'dan başlayarak yurt edindikleri Anadolu'da sözlü geleneğin bir devamı olarak günümüze kadar sürdürülen sözlü edebiyata, "halk edebiyatı" adı verilir. Halk edebiyatı, kendi içinde üç bölümde incelenir:

    Anonim halk edebiyatı

    : Anonim halk edebiyatı, yazanı ya da söyleyeni bilinmeyen bütün sözlü ve yazılı ürünleri kapsar. Halk öyküleri (destansı öyküler, destanlar, tarihler, menkıbeler, âşık Öyküleri, masallar, efsaneler, fıkralar), türküler, maniler, atasözleri, bilmeceler,
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    etnoloji ve
    Etnoloji Alm. Völkerkunde, ethnologie. Fr. éthnonologie, İng. Ethnology. Türkçede halkıyat olarak kullanılmıştır. Daha çok geçmiş kavimleri ve onların kültürlerini inceler. Maddi manevi kültürleri etnoğrafyanın malzemelerine dayanarak açıklar. Genel anlamda insanlığın kültür tarihini aydınlatmaya çalışmaktadır. Folklor karşılığı olarak da halkıyat kullanılmaktadır.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    Türkiyat ile halk kültürünün belli başlıkları ortaya çıkarılmıştır. Gelenekler ve töreler doğum, düğün, ölüm kültürleriyle yaygın bir folklor ağıdır. Türk halkı, Türkiye topraklarındaki sayısız

    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    evliya, yatır ziyareti yapar, halk inanışları modern tıpla birlikte
    Evliya Allahü tealaya yakın ve sevgili kimseler. Arapça olan evliya kelimesi, veli kelimesinin çoğuludur. Evliyaya, “evliyaullah” da denir.

    Evliya, Allahü tealanın razı olduğu şeyleri yapan, O’nun sevgisini yani rızasını kazanan, peygamberlerin gösterdiği doğru yolda bulunan zatlardır. Bunların inançlarında hiçbir bozukluk olmadığı gibi, ibadetleri de devamlıdır. Nefsin arzularından olan menfaat düşkünlüğü, bencillik, kin, hırs, insanlara kötü muamele bunlarda bulunmaz. Devamlı güleryü
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    hurafecilikten bilime doğru geçerek, köylerde
    Boş, batıl inanışlar; rivayetler, efsaneler, dinde olmayan ve sonradan dine eklendiği belli olan (bidat)asılsız inançlar, uğursuzlukla ilgili inanışlar. Olağan davranışları etkilemek ve tabimat düzenini değiştirmek için yapılan büyüler. Üfürükçülük ve yatırlardan medet ummak.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    töreler devam etmektedir. Çocuk için
    Töre, bir toplulukta benimsenmiş, yerleşmiş davranış ve yaşama biçimlerinin, kuralların, görenek ve geleneklerin, ortaklaşa alışkanlıkların, tutulan yolların bütünüdür.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    dişbuğdayı yapılır, kırkını kutlama,
    Türk geleneklerinde çocuğun ilk dişi çıktığında yapılan törendir. Bazı yörelerde diş hediği de denir. Törende çocuk yere serilen bir örtü üzerine oturtulur. Toz ve şekerle karıştırılmış buğday başından aşağı serpilir. Önüne makas, Kur'an ve altın konur. Çocuk bu üç nesneden birini seçer. Kur'anı alırsa okuyacaktır, makası alırsa ev hanımı olacaktır (kız çocuklarda), parayı alırsa zengin olacaktır. Misafirlere buğday ikram edilir. Bu tören Midilli Rumlarında da kutlanır. (1)


    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.

    sünnet törenleri düzenlenir. Ergenlikten sonra kız seçme, kız isteme, başını bağlama,
  • Sünnet (Hz. Muhammed'in örnek davranışları)

  • Sünnet (Cinsel organlara yapılan cerrahi işlem
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
  • nişan ve azalmakta olan
    İsmail Paşa (Nişancı) on yedinci yüzyıl Osmanlı sadrazamlarından. Ayaşlıdır. Enderun’da tahsil görüp yetişmiştir.

    Kiler kethüdalığı ve Hasodada çuhadarlık vazifelerinde bulunduktan sonra, Rumeli Beylerbeyliği payesi ve günde iki yüz akçe ile emekli oldu. 1678 Martında Abdi Paşanın İstanbul Kaymakamlığına tayini üzerine, onun yerine Nişancılığa getirildi. Daha sonra Sadaret Kaymakamı tayin olundu ve çok geçmeden veziriazamlığa getirildi. Bu sırada isyan eden ocaklıya karşı, sancak-ı şer
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    beşik kertme,
    Erkek ve kızın daha beşikte bebekken, gelecekte evlenmesine dair verilen karar. Dede Korkut Kitabı'nda geçer. Anadolu'da bu gelenek şöyle işler: Bir kızın doğum haberini alan ve bu kızın ailesiyle akraba olmak isteyen erkek ailesi, kızın ailesine bir beşik yollar ve söz kesilmiş olur. Beşik kırdı da denir.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    berdel, başlık parası ve kız kaçırma bu çağda görülmektedir. Pek çok yörede
    Bir evlilik töresi. Gelin değiştokuşu. Bir aile, genellikle yoksulluk sebebiyle, bir aileden gelin almak için kendi kızını gelin olarak o aileye verir. İkiz evlilik.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    görücülük,
    Geleneksel Türk başgöz töresinde kız bakma, kız soruşturma adeti vardır. Erkek çocuk evlenme yaşına geldiğinde ailesi, akrabalardan başlayarak kız arar, çevreden bilgi toplarlar. Bu adete görücülük, görücüye çıkma denir. Evlenecek kişinin bildiği varsa öncelikle o eve gidilir. (Örnek, 190)
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    çeyiz hazırlama, kına gecesi gelenekleri sürmektedir. Asker ve hacı uğurlama törenleri büyük şehirlerde bile yaygındır. Ölüm törelerinde sala geleneğiyle, camilerden duyuru yapılır, ağıt, kan davası, namus cinayetleri bazı yörelerde hala geçerlidir. Ölünün kırkıncı gününde mevlit töreni yapılır. Bütün milletçe katılınan törenler, dini bayramlar, milli bayramlar, kandiller, kurtuluş günleri, baharı karşılama bayramları (mesir, nevruz, hıdrellez), işçi bayramıdır. Türkiye folklorunda oyunlar saklambaçtan cirite, üçtaştan yağlı güreşe uzanır. Türk el sanatları ve zanaatlar dokumacılık, , bakırcılık Anadolu'da hala işlemektedir. Türk halk dansları ve türküleri hem klasik hem modern tarzda öğretilmektedir. Yabancı turistlerin en çok ilgisini çeken mehter takımıdır. Günlük hayatta türkü ve ilahiler popülerdir. Halk bilgisinde güçlü çeşitli boşinançlar ve falcılar, üfürükçüler, düşyorumcuları, cinciler hala sık sık gazetelere çıkarlar. Aydınlar arasında bile yola gidenlerin arkasından su dökme adeti vardır. Kutlamalarda el sıkışılır, iki yanaktan öpülür. Halkın çoğu uğura, nazara, muskaya inanır. Nazarlık, kahve falı çok yaygındır. Halk giysileri içinde her yörenin kendi kıyafetleri bulunur. Yine her yörenin kendine özgü yemek kültürü, aşık geleneği vardır. Halk oyunları içinde meddah, karagöz ve ortaoyunu geleneği artık yaşamamaktadır. Anadolu mizahının piri bütün dünyaca tanınan Nasreddin Hoca'dır. Halk dansları bar, halay, hora, horon, karşılama, kaşık oyunları, zeybek, çiftetelli adlarıyla sınıflanır ve bağlama milli sazdır. Türk folkloru çeşitli dallara ayrılabilir:
  • Halk inanışları
  • Halk giyimi
  • Halk oyunları
  • Seyirlik oyunlar
  • Doğum, üğün, ölüm adetler
  • Dinsel gelenekler
  • Halk müziği
  • Halk deyişleri, atasözleri.
  • Halk edebiyatı
  • Halk sporları
  • Yemek ve mutfak sanatı
  • El sanatları
  • Zanaatlar
  • Batıl inanışlar
  • Çocuk oyunları
  • Ev mimarisi
  • Halk mimarisi

    Dış bağlantılar

  • http://www.baris1981.com Baris Halk Danslari Toplulugu

    Bu sayfa, online kullanıcı topluluğu tarafından oluşturulan ve düzenlenen özgür ansiklopedi projesi Wikipedia'nın Türkçe versiyonu Vikipedi'deki maddesinden faydalanılarak veya ilgili madde birebir kopyalanarak hazırlanmıştır. Bu makale, GNU Özgür Belgeleme Lisansı ilkeleri kapsamında, Vikipedi sitesindeki ilgili madde kaynak gösterilerek özgürce kullanılabilir.



    Yorumlar - Lütfen konu (Türk Halkbilimi) ile ilgili faydalı olabilecek bilgilerinizi yazarak internette Türkçe bilginin gelişmesine katkıda bulunun. Teşekkür vb. yorumlar yayınlanmamaktadır. Hata bildirme ve diger mesajlariniz için bu linki kullaniniz.