Uç Beyliği

Uç Beyliği Anadolu'da kurulan Türk devletlerinin sınırlarını muhafaza ve yapacakları akınlarla diğer devletleri yıpratma vazifesi gören yarı bağımsız beylikler. Bu aşiretlerin reisine de Uç Beyi denir. Anadolu'da ilk Uç Beyliği, Büyük Selçuklular tarafından 1071 Malazgirt Zaferinin kazanılmasından sonra kuruldu. Karadeniz'le Akdeniz arasında bulunan uç bölgelere Uç Beyleri yerleştirildi. İlk Uç Beyi Melik Ahmed Danişmend Gazidir.Uç beylerinin ve emrindeki aşiretlerin, fedakar, azimli

Uç Beyliği hakkında ansiklopedik bilgi

Uç Beyliği Anadolu'da kurulan Türk devletlerinin sınırlarını muhafaza ve yapacakları akınlarla diğer devletleri yıpratma vazifesi gören yarı bağımsız beylikler. Bu aşiretlerin reisine de Uç Beyi denir. Anadolu'da ilk Uç Beyliği, Büyük Selçuklular tarafından 1071 Malazgirt Zaferinin kazanılmasından sonra kuruldu. Karadeniz'le Akdeniz arasında bulunan uç bölgelere Uç Beyleri yerleştirildi. İlk Uç Beyi Melik Ahmed Danişmend Gazidir.

Uç beylerinin ve emrindeki aşiretlerin, fedakar, azimli ve yüksek imanlı gayretleriyle Bizanslılar Ege Denizi kıyılarına kadar atıldı. Hatta bu fetihler neticesinde Ege Denizine erişildi. On üçüncü yüzyılda Moğol istilası dolayısıyla, birçok Türkmen boyları uç bölgelere yerleştiler. Bu Türkmenlerin yanında dervişler, şeyhler de gelmişlerdi. Uç bölgelerinde büyük gayretler gösterip, birlik ve beraberliği sağlayan bu dervişler, kuvvetleri yeni fetihlere hazırladılar. Bu derviş gaziler fethedilmemiş bölgelere de gidip, tekke, zaviye gibi dini tesisler kuruyorlar, buralarda Türk-İslam mefkuresini yayarak, fetih hareketlerine yardımcı oluyorlardı. Beylikler döneminde de bu fetih hareketleri devam etti.

Yarı bağımsız olan Uç Beylerini ilk defa Birinci Alaeddin Keykubad (1220-1237) merkezi idareye bağladı. Keykubad'ın ölümü üzerine İkinci Gıyaseddin Keyhüsrev (1237-1246) sultan oldu. Keyhüsrev, 26 Haziran 1243 yılında Moğollara Kösedağ Savaşında mağlup oldu. Bu mağlubiyet üzerine Uç Beyleri tekrar yarı bağımsız hale geldiler. Moğol ordusu Komutanı Abaka Hanın Doğu ve Orta Anadolu'da yaptığı katliam ve tahribattan sonra Uç Beyleri bağımsızlıklarını ilan ettiler. Türk Sultanlarını nüfuzu altında tutan İlhanlılar 1335'te yıkıldı. Bu vak'a neticesinde de Uç Beylerinin bağımsızlık hareketleri iyice hızlandı. Bağımsız hale gelen Uç Beyleri cihada devam etmekle birlikte aralarında da harp yapıyorlardı. Büyük kitleler halinde gelen Türkmenler de, Uç Beyliklerinin kuvvetlenip büyümesine yardımcı oluyordu. Beylikler arasındaki mücadelelerin yegane sebeplerinden birisi Bizans oyunlarıydı. Beylikler, Moğollar ve Bizanslılar başta olmak üzere düşmanlarına karşı amansız bir mücadele verdiler. Halkı mücadeleye, Tapduk Emre, Yunus Emre, Hacı Bektaş-ı Veli dahil daha pekçok şeyh ve dervişler teşvik ediyorlar, bir yandan da birlik ve beraberlik bayrağını açıyorlardı. Söğüt, Domaniç ve Bilecik bölgelerinde kurulan Osmanoğulları Beyliği, Bizanslılarla yaptıkları mücadele sonunda çok büyük fetihlerde bulundular. Devlet güçlenince onlar da Uç teşkilatını kurdu. Osmanlılarda Uç Beyi “Akıncı Beyi” olarak da anılır.

Kaynak: Rehber Ansiklopedisi



Yorumlar - Lütfen konu (Uç Beyliği) ile ilgili faydalı olabilecek bilgilerinizi yazarak internette Türkçe bilginin gelişmesine katkıda bulunun. Teşekkür vb. yorumlar yayınlanmamaktadır. Hata bildirme ve diger mesajlariniz için bu linki kullaniniz.