Varto

Varto, Muş iline bağlı bir ilçedir.

Varto Muş iline bağlı bir ilçedir.

Tarihi

Gım Gım (Varto) bölgesi eski tarihte sırasıyla Medler,
İ. Ö. 1300 yıllarında Med ve Pers aşiretleri Asya’nın kuzeydoğusundan İran’a gelmeye başlamışlardır. Bunlardan Med aşiretleri İran’ın batısındaki Urmiye gölü çevresine yerleşmişlerdir. Med’ler Urmiye gölü çevresinden batıya, Botan bölgesine doğru yayılmışlardır.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Pers, Port,
Persler İran’a hakim olan eski bir kavim. Ari ırkına mensup, Hint-Avrupa kavmidir. M.Ö. 2000 yılında, kuzeyden gelip, Orta İran’a yerleştiler. Eski Ortadoğu’ya hakim Elamlılar ve Medlerin hakimiyetinde yaşadılar. M.Ö. 6. yüzyıl ortalarında, Pers Prensi Keyhüsrev, Medlerle mücâdele etti. Keyhüsrev, M.Ö. 533’te Medlerin İran’daki hâkimiyetine son vererek, Pers İmparatorluğunu kurdu. Büyük Keyhüsrev denilen ilk Pers imparatoru, İran ve Anadolu’ya hâkim olup, hudutlarını Balkanlardan Orta Asy
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Roma ve
İtalya’nın başşehri. Tiren Denizi’nden 24 km içeride yer alır. Tarihi zenginlikleriyle meşhur olmasının yanı sıra, Katolik Kilisesinin idarî ve ruhanî merkezidir. Yüzölçümü 1508 km2 ve belediye olarak nüfûsu da üç milyon civarındadır.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Bizans egemenliği altında kalmış,
Bizans kelimesi Byzas'tan gelir. İstanbul şehrinin kurucusu Byzas'dan dolayı şehre uzun süre Byazs denmiştir.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
1071
1071 yılı olayları ve detayları
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Malazgirt Savaşı ile
Büyük Selçuklu Devleti Sultanı Alparslan ile Bizans İmparatoru Romen Diyojen kuvvetleri arasında, 26 Ağustos 1071 tarihinde, Doğu Anadolu’da Malazgirt Ovasında meydana geldi. Bu muharebe, dinî, millî, siyasî, askerî neticeleri ve Türk-İslâm tarihinin en büyük zaferlerinden biri olması bakımından önemlidir.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Selçukluların, daha sonra
Selçuklular, Türk-İslam devletlerinin en büyüklerindendir. Oğuzların Üçoklar kolunun, Kınık boyuna mensupturlar. 10. yüzyılın sonu ile 11. yüzyılın başlarında İslamı kabul ettiler. Selçuklular; Çin'den, Batı Anadolu dahil bütün Ortadoğu ülkeleri, Akdeniz sahilleri, Kuzeybatı Afrika, Hicaz ve Yemen'den Rusya içlerine kadar yayılan hakimiyetin, muazzam bir kültür ve medeniyetin temsilcisidir.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Akkoyunlular ve
Akkoyunlular Türk boylarından biri. İran ve Doğu Anadolu’da devlet kurmuşlardır. Akkoyunluların ne zaman ve hangi yolla Anadolu’ya geldikleri bilinmemektedir. Bazı tarihçilere göre on ikinci asırda Maveraünnehr veya Azerbaycan’dan Doğu Anadolu’ya gelip, Urfa, Mardin ve Bayburt bölgelerine yerleştiler. Akkoyunluların soyu, Oğuz Hana kadar uzanmaktadır. Eski Oğuzların Bayındır boyunun bir oymağı oldukları da söylenmektedir. Bundan dolayı da Akkoyunlu Hanedanı “Bayındır” veya “Bayındırıyye”
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Karakoyunlular'ın hakimiyeti altında kalmış,
Karakoyunlu (Türkmence: Qaraqoyunlu; Farsça: قرة قویونلي)Başkenti Erciş olan bu Türk devleti Erbil ile Nahçıvan arasındaki bölgeye (Erciş, Erzurum, Musul) 1380-1469 yılları arasında egemen olmuş bir Türk devletidir.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
1514
1514 yılı olayları, ölümler, doğumlar ve diğer önemli gelişmeler
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Çaldıran Savaşı'yla
Çaldıran Muharebesi ya da Çaldıran Meydan Muharebesi, Osmanlı padişahı Yavuz Sultan Selim ile Safevi hükümdarı Şah İsmail arasında 23 Ağustos 1514’te, Van’ın 113 km kuzeyinde, bu günkü Çaldıran ilçesi sınırlarında yer alan Çaldıran Ovası'nda yapılan savaş. Savaş Yavuz Sultan Selim’in kesin zaferiyle sonuçlandı.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Osmanlı idaresine geçmiş,
Osmanlılar ile ilgili olarak aşağıdaki başlıkları kullanarak bilgi alabilirsiniz.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
1923'te
1923 yılında meydana gelen olaylar, doğumlar ve ölümler.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşuyla,
Türkiye (resmi adı Türkiye Cumhuriyeti) Güneybatı Asya ile küçük bir bölümü Avrupa kıtasında yer alan ülke.

Türkiye doğuda Gürcistan, Ermenistan, Azerbaycan (Nahcivan) ve İran ile; güneyde Irak ve Suriye; ve batıda Ege Denizi, Yunanistan ve Bulgaristan ile komşudur.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
TBMM onayı ile Varto ismini alarak ilçeleşmiştir.

'Gım Gım' adının kaynağı ile ilgili ana tezler:

  • Bölgenin etrafını çeviren dağların eski tarihte volkanik olma olasılığı ve bu dağlardan çıkan ateşli volkanik seslerden dolayı, bölgenin insanlar tarafından 'Gım Gım' diye anılmasi.

  • Akkoyunluların bölgeye gelmesiyle etrafın at kisnemeleriyle çınladığı, dolayısıyla Akkoyunlu Oymakbaşı ‘Goşkar Babanın’ bölgeye Gım Gım diye hitap etmesi.

  • Bölgede sıkça deprem olma olasılığı nedeniyle ‘gümlediği’ ve bu yüzden halk tarafından ‘Gım Gım’ ismin takılması.

    'Varto' adının kaynağı ile ilgili ana tezler:

  • Urartu kelimesinin zamanla halk arasında ‘kelime evrimine’ uğrayıp Varto’ya dönüşmesi ( http://vartolular.sitemynet.com/mynet_resimlerim/aslanheykeli.gif Urartu Uygarlığı ile ilgili Kayalıdere Köyünde kalıntılara ulaşılmıştır) …

  • Toy Kuşların çok olmasından dolayı, buraya avcılık yapmaya gelen Selçuklu Beyleri ‘Toy var’ anlamında ‘Vartoy’ dedikleri, bunun zamanla halk arasında ‘kelime evrimine’ uğrayıp Varto’ya dönüşmesi.

    Coğrafi konum

    Varto ilcesi, Muş il alaninin kuzeybatisinda yer alir. Kuzeyde Erzurum ve batida Bingöl illeriyle, doguda Bulanik, güneyde ise Merkez ilceyle cevrilidir. Yüz ölcümü 1418 km2'dir ve Mus il alaninin yüzde 17,3'nü kaplar.Genellikle daglarla kapli olan ilce alani, Mus il alaninin en yüksek bölümündende yer alir. Ilcenin kuzeyini Bingöl Daglari'nin uzantilari engebelendirir. Rakim, Bingöl Daglari'na dogru, ilcenin kuzey sinirinda 3000m'yi, Akdogan ve Serafettin daglarinin uzantilarinda ise 2300m'yi asar. Ilce alani, Murat irmagi ile, Bingöl Cayi ve bu iki akarsuyun kollarinca derin bir bicimde parcalanmistir. Murat irmagi, ilce alanina dogudan girer. Dogu-bati dogrultusunda, Merkez ilceyle dogal bir sinir olustururcasina akar. Kayalidere Köyünün batisinda Bingöl Suyu'nu alir ve bir dirsekle güneye yönelerek ilce alanini terkeder. Akdogan(Hamurpert) Gölü ilcenin dogusundadir. Bu gölün hemen güneyinde ise Kücük Hamurpert Gölü yer alir. Varto ilce merkezi ve bircok köy, deprem fay hatti üzerindedir. Varto, ilki 1946, ikincisi ise
    TBMM Türkiye Cumhuriyeti parlementosu Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin kısaltması. Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), Türkiye Cumhuriyeti'nin 23 Nisan 1920'de kurulmuş olan yasama organıdır. Anayasanın 108'nci Maddesine göre, yasama yetkisi Türk Milleti adına Türkiye Büyük Millet Milletvekili genel seçimleri, dört yılda bir, serbest, eşit, tek dereceli, genel oy esaslarına göre, yargı organlarının genel yönetim ve denetimi altında yapılır.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    1966'da olmak üzere iki büyük deprem yasamistir. (1966'daki depremde 2118 kisi hayatini kaybetmistir. Bu depremde Varto merkezi tamamiyle yikilmistir.) Varto'nun 1985 nüfus sayimindaki nufusu 44116'ydi. Mus'un yüzölcüm bakimindan oldugu gibi nufusca da dördüncü büyük ilcesidir. 1966'da yasanan depremde Varto, ölümler sebebiyle ugradigi nufus kaybina ek olarak, ilce merkezi ve köylerindeki binalarin büyük bölümü yikildigindan göcten ötürü de nufus kaybina ugramistir. Nufus yogunlugu km2'de 31'dir.Varto ilcesinin 2'si bucak merkezi olan vardir. Bucak merkezi köyler, Caylar ve Omcali(Karaköy)'dir. Varto'da halkin en önemli gecim kaynagi, Mus genelinde oldugu gibi tarimdir. Baslica tarim ürnleri bugday olmak üzere tahildir. Elma ve armut üretimi önemlidir. Varto, bitkisel üretimden cok hayvancilik bakimindan gelismistir. Koyun ve kil kecisi varligi bakimindan Mus'un Merkez Ilce'den sonra ikinci önemli ilcesidir.

    Varto Depremi

    Verilere göre
    1966 yılında meydana gelen olaylar, doğumlar ve ölümler.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    1900'lu yillarin ilk depremi
    1900 yılında meydana gelen olaylar, doğumlar ve ölümler.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
    tarihinde Malazgirt'te 6,7 siddetinde olmus ve 2626 kisi ölmüstür. Buna mütakiben Varto Hinis'ta 5,7 siddetinde olan depremde 839 kisi ölmüs.

    En etkili ve birçok seyin altüst olmasina, göçe ve ailelerin dagilmasina, konut-saglik-okul-yol sorunun halen çözülmemesine kisacasi yasamin yeniden idame edilmesinin hayli zorlasmasina neden olan deprem, yilinda olmuş şiddeti tam olarak bilinmiyor ve 2394 insan ölmüstür.

    Günümüzde Varto

    Geçmişinde pek çok deprem geçirmiş olmasina karşın, en canlı hatırlanan depremler 1946 ve 1966 depremleridir. Özellikle de bu depremler hakkinda daha fazla bilgi bulunmaktadir. Bu büyük depremlerin acılarını taşıyan Varto,özellikle 1966 sonrasında hızla kendi kabuğunu kırmış, yaşadığı göçlerle kaybettiği nüfusa rağmen, sosyal gelişiminden ödün vermemeye çalişmiştir.

    Bugün Varto ilçe merkezinde yaklaşık 20.000 kişi yaşamaktadır.Varto'nun köylerindeki toplam nüfus ise 30.000 civarındadır.

    Varto'da Eğitim ve Sosyal Yaşam

    Varto,çevresinde bulunan birçok il ve ilçeye göre kültürel ve sosyal anlamda gözle görülür ilerlemeler kaydetmiştir.Bunda eğitime verilen önemin büyük payı bulunmaktadır.Yapılan araştırma sonuçlarına göre Varto eğitim seviyesiyle Türkiye'de ilk 5'de yeralmaktadır. Okumuş nüfusun sürekli artması,kadın ayrımcılığının diğer yörelere göre çok en alt seviyede yaşanması bir şekilde buna kanıt olarak gösterilebilir.

    Geçmişten beri sözlü masallar,yaşanmış meselelerin ortak bir mekanda paylaşılmasına dayanan komşuluk ilişkileri sosyal yaşamı hep zengin kılmıştır.Varto özellikle folklorik öğelerin de gelişkinliğiyle tanınmıştır.En meşhur oyunlarından biri olan çepki bugün artık ülke sınırlarının dışında da bilinen ve sevilerek oynanılan sola doğru çekilen bir halay türüdür.

    2003 yılından bu yana Bingöl dağları üzerinde bulunan Koğ tepesi halk şenlikleri düzenlenmektedir. Bu şenliklerin genel amacı ilçenin tarihi,turistik ve coğrafik yönleriyle tanıtılabilmesi olarak özetlenebilir.

    bağlantıların yavaş çalışmasından ötürü
    1966 yılında meydana gelen olaylar, doğumlar ve ölümler.
    ...Tümünü okumak için linke tıklayınız.



    Yorumlar - Lütfen konu (Varto) ile ilgili faydalı olabilecek bilgilerinizi yazarak internette Türkçe bilginin gelişmesine katkıda bulunun. Teşekkür vb. yorumlar yayınlanmamaktadır. Hata bildirme ve diger mesajlariniz için bu linki kullaniniz.

    Misafir: VARTO DOĞUNUN EN GÜZEL YERLERİNDEN BİRİDİR EĞİTİM SEVİYESİ ÇOK YÜKSEK OLAN İLÇE DIŞARDAN GELENLERİNDE İLGİ ODAĞI HALİNE GELİYOR İNSANLARI SON DERECE MODERN KÜLTÜRLÜ İLÇEDE SOSYAL YAŞAMDA ÖZELLİKLE TİYATROYA AŞIK BİR TOPLUM GÖZLENMEKTEDİR - 3 yıl, 5 ay önce yazıldı.