Bursa (Il)

Bursa (Il)

Bursa, Türkiye'nin bir ili ve en kalabalık dördüncü şehri. 2013 itibarıyla 2.740.970 nüfusa sahiptir.

{{Trİl| İl adı=Bursa| Bölge=Marmara Bölgesi| Harita adı=Bursa| Yüzölçümü=10.891| Nüfus=2.125.140| Nüfus yoğunluğu=193.43| Plaka kodu=16| Telefon kodu=224| İlçe sayısı=17| Vali=Nihat Canpolat }} Bursa [1]]

Bursa 40 derece boylam ve 28 - 30 derece enlem daireleri arasında Marmara Denizi`nin güneydoğusunda yer alan, toplam il nüfusu sonuçlarına göre Türkiye`nin 5. büyük ili; kent merkezi ise Türkiye`nin 4.büyük şehridir. Bkz: TABLO 4. Marmara Bölgesi`nin Güney Marmara bölümünde yer alır. Kuzeyinde Marmara Denizi ve Yalova, kuzeydoğuda Kocaeli ve Sakarya, doğuda Bilecik, güneyde Kütahya ve batıda Balıkesir illeri ile çevrilidir.



Coğrafya

Bursa ili topraklarının yaklaşık % 35 ini dağlar kaplamaktadır. Dağlar genellikle doğu-batı yönünde uzanan sıradağlar şeklindedir. Bunlar; Orhangazi`nin batısından Gemlik körfezinin batı ucunda bulunan Bozburun`a doğru uzanan Samanlı Dağları, Gemlik Körfezi`nin güney yüzünü kaplayan ve Bursa Ovası`nı denizden ayıran Mudanya Dağları, İznik Gölü`nün güneyi, ile Bursa Ovası`nın kuzey kesimleri arasında yer alan Katırlı Dağları, Mudanya Dağlarının uzantısı olan Karadağ ve Marmara Bölgesinin en yüksek dağı olan Uludağ`dır (2.543 m). İlde en büyük yükselti 2543m ile Uludağ`dır. Bursa sınırları içinde iki önemli göl bulunmaktadır. Bunlardan biri Marmara Bölgesi`nin en büyük gölü olan İznik Gölü ve bir diğeri de Uluabat Gölü`dür. İlin en önemli akarsuyu Susurluk Çayı`nın bir kolu olan Nilüfer Çayı dır. Uludağ`ın güney yamaçlarından doğan ve gene Uludağ`dan kaynaklanan birçok küçük dere ile beslenen Nilüfer Çayı Bursa Ovası`nı sular. Bursa ili sınırları içinde birçok büyük ve verimli ova vardır. Bunlardan en önemlisi Bursa Ovası`dır. Verimli topraklarıyla Yenişehir, İnegöl, Karacabey, Orhangazi ve İznik ovaları da bitkisel üretimin yoğunlaştığı yerlerdendir. Bursa ili topraklarının % 17`sini ovalar oluşturmaktadır.

Tarih

Saat Kulesi,Tophane|thumb|right|250px Bursa`da şimdilik bilinen en eski arkeolojik kalıntılar Yenişehir yakınlarındaki Menteşe Höyük ve Orhangazi yakınlarındaki Ilıpınar`dan bilinmektedir. Bu arkeolojik buluntu yerlerinin en eski tabakaları yaklaşık 7 bin yıllıktır. Bu tabakalardaki kültür, çanak çömleğin gelişmiş olarak ortaya çıktığı, mimarinin dörtgen planlı, bol miktarda ahşap destekli kerpiç kullanılarak inşaa edilmiş yapılardan oluştuğu tabakalardır. Bursa`da David French, Mehmet Özdoğan ve Jacop Roodenberg`in arkeoloji ile ilgili çalışmaları tarihöncesiyle ilgili pek çok yeni bilgi ortaya koymuştur.

Bursa ve civarında M.Ö. 4000`li yıllardan itibaren çeşitli yerleşimlerin olduğu saptanmıştır. Fakat yöreye ait kesin bilgiler M.Ö. 700`lere dayanmaktadır. Homeros, bölgeden Mysia olarak söz etmektedir. Günümüzde Bursa yöresinde Mysia yerleşmelerini anımsatan iki köy bulunmaktadır: Misi(Gümüştepe) ve Misebolu.

Tarihi coğrafyada bölgeye Frigya da denilmektedir. M.Ö. 700`lerde İskitler`den kaçan Kimmerlerin Frigya devletini yıktıkları bilinmektedir.

Bursa adı, bu şehri kuran Bitinya Kralı ``Prusiasdan gelmektedir. M.Ö. 7. yy`da bu bölgeye göç eden Bityn`ler(Bitinler) buraya ``Bitinya`` adını verirler.

M.Ö. 185`te, Kartaca`nın yetiştirdiği büyük generallerden Hannibal`ın Kral I. Prusias`a, Prusias ve Olympus kentinin kurulmasını örgütlediği bilinmektedir. ``Prusias`` adı zamanla ``Prusa``, sonra da ``Bursaya dönüşmüştür. M.Ö. 74`te Roma İmparatorluğu`nun egemenliğine geçen Bitinya, Roma`dan gönderilen Proconsul(Eyalet Valisi)`lerce yönetilen bir Asya Eyaleti haline gelmiştir. Bursa, M.S. 385-1326 yılları arasında ise Bizans dönemini yaşamıştır.

M.S. 555 civarında bölgede ``ipek`` üretimine başlanmış ve doğal sıcak sulu kaplıcaların üretilmesi ile küçük bir ``kaplıca kenti`` kurulmuştur.

Bursa, 1204-1261 yılları arasında İznik`e bağlıdır, genelde kale içinde kalmış, fazla büyüyememiştir.

Osmanlı Dönemi

Saltanat Kapısı,Tophane|thumb|right|250px Anadolu Selçuklu Devleti`nin zayıflayıp dağılmaya başlamasıyla kurulan Anadolu Beylikleri içinde zamanla gelişen Osmanlı Beyliği, çevredeki tekfurların arazilerini de alarak güçlenmiştir. Bursa, 1307 yılında Osman Bey tarafından kuşatılmış, uzun süren kuşatmadan sonra 6 Nisan 1326`da Osman Bey`in oğlu Orhan Bey tarafından alınmıştır. 1335 yılında başkent Bursa`ya taşınmış ve kentte büyük imar hareketleri yaşanmıştır.

Osmanlılar Bursayı aldıklarında kent sadece hisar içinden ibaretken Orhan Gazi şehri hisarın dışına çıkararak Orhan Gazi Külliyesini kurdurtmuştur. Surlar dışında mevcut yerleşmeye yakın, hakim noktalarda cami, hamam, imarethane, darüşşifa, medrese gibi kamu yapıları inşa inşa edilerek bu külliyelerin çevrelerinde konut alanları yaratılmış ve böylece bir yerleşme geleneği başlamıştır. Başkent, 1363 yılında (I. Murad Hüdavendigâr döneminde) Edirne`ye taşınmıştır. Fatih Sultan Mehmed`in İstanbul`u fethetmesinden sonra ise Bursa`nın faal rolü son bulmuş ve yönetim merkezi niteliğini kaybetmiştir.

Tanzimat sonrası dönemde ``Hüdavendigar Vilayeti merkezliği`` yapan Bursa`ya 1900`lü yılların başında Bilecik, Kütahya, Karesi (Balıkesir), Karahisar (Afyon) sancakları bağlı bulunmaktaydı.

Milli mücadele dönemlerinde çeşitli ayaklanmaların yaşandığı Bursa, 8 Temmuz 1920 de Yunalılarca işgal edilmiş; 30 Ağustos savaşından sonra Türk birliklerince geri alınmıştır.

İklim

Genelde ılıman bir iklime sahiptir. Ancak, iklim bölgelere göre de değişiklik göstermektedir. Kuzeyde Marmara Denizinin yumuşak ve ılık iklimine karşılık güneyde Uludağ`ın sert iklimi ile karşılaşılmaktadır.

İlin en sıcak ayları Temmuz - Eylül, en soğuk ayları ise Şubat - Mart`tır. 52 yıllık gözlem süresi itibarı ile yıllık ortalama yağış miktarı 706 mm.dir. İlde ortalama nispi nem % 69 civarındadır.

Ekonomi

2000 yılı nüfus sayımı resmi kesin sonuçlarına göre Türkiye`nin 4.büyük kentidir. ( Bkz: TABLO 4) Bursa; otomotiv, tekstil, makine, gıda sanayi sektörlerinde söz sahibidir. Tarihte ilk havlu üretiminin Bursa`da gerçekleştiği söylenir, halen de havlu üretimi ve ihracatı gerçekleştirilir. İpek üretimi ve bıçakçılık geçmişten bu yana yaygın olarak yapılır.

1961 yılında kurulan Türkiye`nin ilk organize sanayi bölgesi Bursa Organize Sanayi Bölgesi ile daha sonra oluşan Demirtaş Organize Sanayi Bölgesi ve özellikle İzmir ve Ankara yollarının çevresi Bursa`da sanayileşmenin yoğun olduğu yerlerdir.

İlçeler

Osmangazi, Yıldırım, Nilüfer, , Büyükorhan, Gemlik, Gürsu, Harmancık, İnegöl, İznik, Karacabey, Keles, Kestel, Mudanya, Mustafakemalpaşa, Orhaneli, Orhangazi, Yenişehir

Kültür ve sanat



+Mutfak Kültürü
İskender Kebap, yörenin ünlü yemeğidir.
Kestane Şekeri de ünlü tatlısıdır.
Trilye Zeytini de Dünyanın en iyi cins zeytinlerindendir.
Kemal Paşa Tatlısı da ünlü tatlısıdır.


Karagöz Gölge oyunu, tarihte Bursa`nın Türk kültür yaşamına kazandırdığı en önemli etkinliklerdendir

Halkoyunları

Kılıçkalkan, yörenin ünlü halkoyunudur. Bunun yanı sıra Uludağ yöresi Türkmen oyunları olan Güvende, Sekme, Çiftetelli, Düz Oyun, Büyük Oyun ilgi çekicidir.





Linkler



} }



Kaynak

Bu sayfa, online kullanıcı topluluğu tarafından oluşturulan ve düzenlenen özgür ansiklopedi projesi Wikipedia'nın Türkçe versiyonu Vikipedi'deki Bursa (Il) maddesinden faydalanılarak veya ilgili madde birebir kopyalanarak hazırlanmıştır. Bu makale, GNU Özgür Belgeleme Lisansı ilkeleri kapsamında, Vikipedi sitesi kaynak gösterilerek özgürce kullanılabilir.

Önceki Paylaşımlar