Abdal
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Açık HeceTürkçe sözcüklerde sesli harf ile belirtilen kısa heceler. Örneğin a-na-do-lu, a-şı-la-ma gibi. Arapça ve Farsça’da ise sözcüklerde sesli harflerle yazılmayıp hareke ile gösterilen kısa hecelere verilen isim. Örneğin ka-de-me, ha-se-ne gibi. Aruz vezninde bütün açık heceler kısa hece olarak kabul edilir.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Adaptasyon
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
AğıtTürk halk şiiri türlerindendir. Bir ölünün arkasından söylenen şiirlere denir. Cenaze çıkan evlerde, yas, matem meclislerinde okunan acıklı türkülere halk edebiyatında ağıt adı verilir. Ağıt'ın karşılığı olarak İslamiyet öncesi Türk Edebiyatı'nda sagu, Divan Edebiyatı'nda ise mersiye adı kullanılmıştır. Ağıt söyleyen kişilere ağıtçı denir.
Ağıtlar genellikle dörtlükler halinde düzenlenir ve onbirli hece vezniyle söylenir. Ancak beşer veya altışar mısralık bendler halinde söylenmiş ağıtlar da
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
AkisSözlük manası çarpma, çarpıp geri dönme. Terim olarak edebiyatımızda oldukça fazla baş vurulan bir sanattır. Herhangi bir cümlenin, bir mısranın veya beyitin kelimelerinin yerlerini tersine çevirerek, ayrı anlamlı cümle veya mısra yapmaktır. Verilen yeni anlam ilk anlamın tersini ifade etmelidir. Akis cümlelerin veya mısraların, beyitlerin altını üstüne getirme, yeni ve birinciye ters bir ifade oluşturma işidir.
Akis sanatının iki şekli vardır: Tam akis, eksik akis.
Tam akis: Cümleler, mıs
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
AlegoriAlegori, düz yazı yada şiir biçiminde yazılmış iki farklı anlamı olan uzun hikayelere denir. Alegori, Yerine, bir görüntü, bir yaşantı veya bir davranışın daha iyi kavranmasını sağlamak için göz önünde canlandırıp dile getirme sanatıdır. Soyut bir düşünceyi heykel ya da resim ile göstermek, örneğin adalet düşüncesinin gözü bağlı ve elinde terazi bulunan bir kadınla(Themis) anlatılması gibi.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
AliterasyonŞiir ya da düzyazıda bir uyum yaratmak amacıyla aynı sesleri taşıyan sözcükleri sık sık ve art arda tekrarlamak. Bir mısrada veya bir cümlede, kulakta ayni sesi bırakan harf ve hecelerin, söylenişi zor olmamak ve
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
AnafikirBir yazarın işlediği konu ile ilgili olarak kendine ait düşüncesine denir. Ayni konu üzerinde her yazarın düşüncesi kendine hastır. Dolayısıyla değişiktir. Yazarın gayesi, ele aldığı konu ile ilgili temel düşüncesini okuyucuya aktarmaktır, işte aktarılan temel düşünceye anafikir diyoruz. Yazar için konu sadece bir vasıtadır. Asıl olan anafikirdir. Nitekim işlenen konuya yazarın ana düşüncesi yön verir.
Anafikir yazının içinde herhangi bir şekilde bir cümle ile ifade edilebileceği gibi, yazını
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
AntolojiEdebiyat eserlerinden seçme parçaları bir araya toplayan kitaplara denir. Yunanca'daki "anthos" (çiçek) ile "legein" (toplamak) kelimelerinden türemiştir. İlk antolojileri Eski Yunanlılar derlemişlerdir. Bilinen ilk antoloji M.Ö. II. yüzyılda derlenmiştir. "Çelenk" adındaki bu antolojinin derleyicisi Gadara'lı Meleagros'tur.
I. yüzyılda da, Makedonyalı Philippos buna benzer bir "çelenk" meydana getirmiştir. II. yüzyılda ise, Diagenianus ilk kez olarak "Anthologion" (antoloji) adı altında bir
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
AruzDivan şiirinin ölçüsü "aruz"dur. Aruz’da açık ve kapalı heceler çeşitli kalıplarda, kendilerine özgü bir düzen içinde sıralanır. Şairler eserlerini yazarken seçtikleri kalıba mutlaka uymak zorundadır. Aruz, esas olarak hecelerin uzunluğu kısalığı temeline dayanan şiir ölçüsüdür. İlk kez Arap dilcisi İmam Halil bin Ahmed tarafından kullanıldı. Türklerin İslamiyet’i kabul etmelerinden sonra medrese kültürü ile yetişen şairlerin Farsça’yı edebiyat dili olarak benimsemeleri, aruzun
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
AtasözüAtasözleri, halk tarafından söylenen ve kendi içinde kapalı bir manası bulunan, eğitici ve öğretici bir muhteva taşıyan özlü sözlerdir. Atasözlerinde muhteva derinliği ve güzelliği yanında şekil güzelliği de dikkati çeker.
Atasözleri ezberlemesi, hafızada tutulması kolay, unutulması zaman isteyen değerli ve düşündürücü sözlerdir. Her birinde bizleri doğruya iyiye ve güzele götüren, yönlendirici ışıklar vardır. Fikir yüklüdürler, geniş tecrübelerin ve denemelerin sonucu ortaya çıkmışlar
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
AyakAlm. Fuss (m), Fr. Pied, İng. Foot. İnsan vücudunun en alt kısmında bulunan ve yürümeyi, dik durmayı sağlayan, 26 kemik, bağ ve kaslardan meydana gelen organ. Vücudun bütün ağırlığını taşıdığından mekanik olarak en fazla zorlanan organdır. Ayak kemiklerinin en büyüğü topuk kemiğidir. Parmak kemikleri de en küçük kemiklerdir.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Azade MısraTek mısra demektir. Kendi başına tam bir mana ifade eden mısralara, ikinci bir mısraya ihtiyaç duymadıkları için azade, yani kurtulmuş, serbest adı verilmiştir. Azade mısralar hiçbir şiirin parçası değildirler, tek basma yazılmışlardır.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
BahariyeBaharın gelişini, doğadaki değişimleri, çiçeklerin açmasını, kelebeklerin uçmasını konu edinen kasidelerdir. Dönemlerindeki büyük kişilere sunulup ödüllendirilmek için yazılırlar. Hemen her divanda bir bahariye bulunması geleneği vardır. Hemen her divan şairinin de bir bahariyesi bulunur.
Bahariye, Bahar tasviriyle başlayarak, değer verilen bir şahsa övgüyle sona eren kasidelere denir. Ancak Bahariyelerde yapılan tasvirler tabii tasvirler değildir.
Şair dış dünyayı kendi idrak şekline ve m
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Balad
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
BelagatBELAGAT Alm. Deklamatorik (m), Rhetorik (m), Fr. Elocution (f), Rhéotorique, İng. Elequence, rheotoric. Sözün fasih (güzel, düzgün) olmakla beraber, hale ve makama uygun olması. İnsanların belagat ilmine göre konuşanlarına “beliğ” denir. Sözün fasih olması için, ifadede kusur bulunmaması yerinde ve konuşulan makama uygun olması gerekir. Söz ne kadar düzgün ve süslü olursa olsun, yerinde ve konuşulan şahsa göre söylenmezse belagattan uzaktır. Mevki makam
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Bent (Bend) Beyit (Beyt)İki mısralık nazım parçası.
Aynı vezinle yazılan ve kafiyeli olsun veya olmasın anlam bakımından birbirine bağlı iki mısradan meydana gelen nazım parçası. Beyit bağımsız olabileceği gibi, bir şiirin parçası da olabilir. Divan şiirinde nazım birimidir ve divan şiirlerinin uzunlukları beyit sayısıyla ölçülür.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
BibliyografyaBibliyografya, kitap bilgisi demektir. Eskiden kitabiyat denirdi. Kitaplar hakkında geniş bilgi. Bir konu üzerindeki kitapların tamamı veya bunları anan dergi. Bir dergi, kitap veya gazetede kitaplarla ilgili bilgi veren bölüm.
Bibliyografyalar, kitapları tanımamıza, bilmemize yardım ederler. Kitapların içindekiler, boyu, basılma yerleri, konulan, baskıları, hangi kütüphanelerde bulundukları hakkında geniş bilgileri ihtiva ederler. Kitaplar üzerinde geniş bilgiye sahip olan kimselere bibliyog
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
BiyografiBir kişinin hayatının anlatıldığı yazılardır. Bunlarda amaç o kişiyi tüm yönleriyle ( hayatı, eseri, kişiliği, görüşleri vs.) tanıtmaktır. Biyografi açık, sade bir dille anlatılan kişinin devrini, çevresini dikkate alarak yazılır. Divan edebiyatında şairleri anlatan bu tür eserlere tezkire denirdi. Türk edebiyatında bunun ilk örneğini Ali Şir Nevai vermiştir.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
CinasAnlamları ayrı olduğu halde söyleniş ve yazılış bakımından birbirine benzeyen kelimeleri bir arada kullanma.
Eski edebiyatçılar bir kelime oyunu olan cinas sanatını çok severlerdi. Kelimeler arasındaki benzerliğin tam ve eksik olmasından dolayı cinas tam cinas (cinas-ı tam) ve eksik cinas (cinas-ı gayr-ı tam) diye ikiye ayrılırdı. Tam cinas, anlamları ayrı olan iki kelimenin harflerinin sayısı, tertibi ve başka yönleri bakımından birbirine tamamıyla uymasından ileri gelir. Tam cinas, basit ve
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Cinaslı KafiyeEdebiyatımızda oldukça fazla miktarda başvurulan bir kafiye çeşididir. Cinaslı kelimelerle yapılan kafiyelerdir. Yazılışı ve söylenişi aynı, fakat farklı manalara gelen kelimelerle yapılır. Daha çok saz şiirinde, özellikle manilerde dikkati çekecek derecede fazla görülür.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Cümle
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Çapraz KafiyeEdebiyatımıza Batı'dan gelen bir kafiye şeklidir. Dörtlüklerde birinci mısra ile üçüncü mısranın, ikinci mısra ile dördüncü mısranın kafiyeli olması halidir. Kafiyelerin, şekline göre değil, dizilişine göre aldığı bir addır. Çapraz kafiyeli bir şiirin kafiye düzeni şöyledir:
abab / cdcd / efef / ghgh şeklinde devam eder.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Çoban Şiiri DemeHalk Edebiyatı'nda bir nazım türüdür. Genel olarak şiir, nefes manasına gelir. Aleviler şiire nefes, deme adını vermişlerdir.
Alevilikle ilgili temaları işleyen şiirlerdir. Alevi tarikatlarında yapılan çeşitli törenler sırasında, saz eşliğinde belli bir makamla söylenirlerdi. Kafiye düzeni koşmaya benzer. Genellikle onbirli hece vezni ile söylenir.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
DenemeAlm. Experiment (n), Versuch (m), Probe (f), Fr. Essiai (m), experience (f), İng. Test, Experiment. Bir gerçeğin veya ileri sürülen bir fikrin doğruluk derecesinin veya yanlışlarının bulunması için yapılan araştırmalar. Denemelerin sâhası oldukça geniştir. Tarımda (meselâ tohumun filizlenme gücünün tesbiti için), havacılıkta (meselâ paraşütle atlama denemeleri), kuyumculukta (mâdenî paraların ayarının tesbiti için) vs. maksada göre denemeler yapılır.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
DestanEfsanelerle değişikliğe uğramış tarihi bir olayın izlerini taşıyan destan, bir milletin hayal gücünü en çok doyurabilecek en eski edebiyat biçimidir. Hangi edebiyat söz konusu olursa olsun kendiliğinden doğmuş ilkel halk destanlarının var olabileceğine bugün artık inanılmaz.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Devir
Image:Arc-en-ciel secondaire.jpg|thumb
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Deyim : Sözcükselleşmiş karmaşık birlikteliklere deyim denir .
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
İki insanın karşılıklı konuşması manasına gelir. Son yıllarda mana dünyası oldukça genişlemiştir. Genel olarak araçsız üsluplu konuşmaların olduğu gibi tespitini ifade etmek için kullanılmaktadır.
Dialog, hikâyeleri monotonluktan kurtarmakta en büyük yardımcıdır. Yazarın üslubuna canlılık verir. Dialogların en çok kullanıldığı edebiyat türü tiyatrodur. Bütün tiyatro eserleri kompozisyonları bakımından dialoga dayanır. Dialoglar yazılı metinler şeklinde olabileceği gibi sözlü anlatımlar olarak
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
DidaktikBilgi vermek için yazılan bütün edebiyat eserleri didaktik türe girer. Her milletin edebiyatında ahlâk, din ve teknikle ilgili bilgiler vermek amacıyla, edebi biçimde yazılmış kitaplar vardır: Çin'in dini yasa kitapları (King) ve Hindistan'daki Sutra'lar ahlâki bir ders çıkarma amacı güden öğütlü hikâyeler ve masallar bu kategoriye konulabilir.
Fenelon'un Telemakhos'un Başından Geçenler (les Aventures de Telemaque) gibi, öğretici nitelikteki eserlerle Fontenelle'in Meskûn Dünyaların Çokluğu (
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
DivanDivan İslam devletlerinde idari, mali, askeri meselelerin ve her türlü davaların görüşülüp gerekli hükümlerin verildiği toplantı ve toplanılan yer. Kelimenin tarih içinde ortaya çıkışı, hazret-i Ömer zamanına kadar uzanır. Hazret-i Ömer zamanında Medine’de hükumet dairesi teşkil edilerek, maaş ve vazife defterleri tutulmuştur. İsimlerin yazıldığı deftere toplanmış olmasından dolayı divan adı verilmiştir.
Emevi Devletinde belli başlı dört divan vardı. İdari işler bu divanlar vasıtasıyla
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
EbcedArapların, alfabelerindeki harfleri daha kolay öğrenmek için kabul ettikleri ve söyledikleri kalıp halindeki klişe sekiz kelimeden birincisinin adıdır. Bu sekiz kelimenin adları şöyledir: Ebced, hevvez, hutti, kelemen, sa'fes, karaşet, sehaz dazıgilen.
...Tümünü okumak için linke tıklayınız.
Efsane Eleji Epigraf Epigram Epizod Epope Fabl Fabliau Fahriye Fantastik Folklor Gazel Girizgah Grotesk Güzelleme Halk Hikayesi Halk Şiiri Hamse Hatıra Hece Hece Vezni Hezl Hiciv Hikaye Hitabet Hüsn-i Ta'lil Iydiyye İade İbham İham İlahi İmale İntak İntihal İrsal-i Mesel İstiare İstidrak İstifham İstihdam Kafiye Kalenderi Kalıp Kapalı Hece Kaside Kasr Kat Kıyafetname Kinaye Koçaklama Kompozisyon Koşma Koşuk Kronik Leff ü Neşir Lugaz Mahlas Makale Makta Mani Masal Matla Mazmun Mecaz Mecaz-ı Mürsel Meddah Menkıbe Mensur Mersiye Mesel Mesnevi Methiye Mısra Miraciye Mizah Monogrofi Monolog Muamma Muamma Asmak Muaşşer Muhammes
Türkçe Genel Başvuru ve Bilgi Sitesi
Edebiyat Terimleri ile İlgili Yorumlar