Empresyonizm

Empresyonizm (Ýzlenimcilik), 19. yüzyýlda ortaya çýkmýþ ve bütün sanat dallarýný etkilemiþtir. Sanatta dýþ etkilerin içe yansýmasýný- içte izler býrakmasýný veya bu izlere dayanarak sanat eseri meydana getirilmesini savunan bir sanat akýmýdýr. Bu akýma, mensup olan sanatçýlar, tabiatý gerçekte olduðu gibi, bütün ayrýntýlarýna baðlý kalarak deðil, ancak ondan edinilen intibalar ölçüsünde ve niteliðinde anlatmayý gaye edinmiþlerdir.

Onlara göre sanatçý doðrudan doðruya, gerçeði deðil de gördüklerinin kendisinde uyandýrdýðý duygu ve düþünceleri esas almalýdýr. Sanat anlayýþlarýný varlýðýn realist ve objektif yorumu esasý üzerine kurmak yerine, söz konusu varlýðýn sanatçýda uyandýrdýðý intibalarý anlatmak, olarak açýklayan bu akýma Ýntibacýlýk adý da verilir.

Ýntibalar, sanatçýdan sanatçýya deðiþeceði ve her sanatçý, eserinde kendi intibalarýný anlatacaðý için, meydana getirilen sanat eseri, onu meydana getirenin tam kiþiliðini ortaya koyacaktýr. Bu özellikleri dolayýsýyla empresyonistler, kendilerini çevreleyen dýþ dünyaya karþý ilgisizdirler. Onlarýn dile getirmek istedikleri, kendi iç dünyalarýdýr. Empresyonizm'de objenin kendisi deðil, uyandýrdýðý intibalar önemlidir. Bu bakýmdan realizmin karþýtýdýr.

Empresyonizm (izlenimcilik), 19. yüzyýlda Fransa'da ortaya çýkmýþ ve bütün sanat dallarýný etkilemiþtir bir akýmdýr. Özellikle doðadaki dýþ unsurlarýn kiþinin kendi içerisinde birtakým izlenim, duygusal iz býrakmasýný savunan sanat ve edebiyat akýmýdýr. Bu akým içerisinde yer alan sanatçýlar, doðayý, çevreyi olduðu gibi deðil, dýþ unsurlarýn görünüþünü deðiþtirmeden, kendi izlenimleri yardýmýyla olmasýný tasarladýklarý bir biçimde yansýtmaya çalýþmýþlardýr.

Resimde izlenimcilik, özellikle ýþýk ve renkten kaynaklanan görsel izlenimlerin tanýmlanmasýna adanmýþ olduðu söylenebilir. Bu akýmý takip edenler tarafýndan, resmedilen nesne veya olaydan çok günün belirli bir zamaný, belirli bir ýþýkta sanatçý üzerindeki izlenimlere önem verildi. Akýmýn öncüleri Claude Monet ve Camille Pissarro olarak kabul edilir.

Onlara göre sanatçý doðrudan doðruya, gerçeði deðil de gördüklerinin kendisinde uyandýrdýðý duygu ve düþünceleri esas almalýdýr. Varlýðýn gerçekçiliði ve nesnelliði ikinci plana atýlarak, kiþisel yorum ön plana çýkarýlmýþtýr.

Ýzlenimcilikte, yorumlar ve izlenimler, sanatçýdan sanatçýya deðiþeceði ve her sanatçý, eserinde kendinde oluþan duyguyu ve izlenimi anlatacaðý için, meydana getirilen edebî eser, yazarýn veya þairin kiþiliðine dair izler taþýyacaktýr.

Bu akým Sembolizmin bir aþamasý olarak kabul edilebilir. Zira temsilcileri arasýnda sembolizmin önemli temsilcileri de yer almýþ ve bu akýmýn etkilerini taþýyan eserler vermiþlerdir.

Ýzlenimciliðin özellikleri

Akýmýn en önemli özelliði bir izlenimin uyardýðý duy

Bu akýmýn yazarý, doðrudan doðruya gördüðü gerçeði deðil de, gördüklerinin ve

izlediklerinin kendisi üzerinde býraktýðý izlenimi ve duyumu esas alýr.

Daha çok edebiyatta ve resimde geliþmiþtir.

Dýþ aleme, ondaki varlýklara ve nesnelere karþý ilgisizdirler.

Edebiyatta, resimde, müzikte okuyucunun, seyircinin, dinleyicinin eserle karþý karþýya gelir gelmez edineceði izlenim bu akýmýn tatlý, yumuþak, kucaklayýcý, canlý temasý olmuþtur.

Empresyonist sanatçýnýn anlattýðý dýþ dünya deðil, dýþ dünyadaki varlýklarýn hayâle bürünmüþ izlenimleridir.

Empresyonistler, etkici ve duygucudurlar. Zaten empresyon, etki - duygu anlamýndadýr.

Empresyonizm, esas olarak ve her þeyden önce özgürlüðün simgesidir, sembolüdür.

Hayale ve soyut betimlemelere yer verilmiþtir.

Her þey sanatçýnýn duyumuna baðlý olarak anlatýlýr.

Objenin kiþi üzerindeki izlenimleri önemli olduðu için realizmin karþýtýdýr.

Sanatçýlar eserlerinde kendi iç dünyalarýný dile getirmiþlerdir.

Temsilcileri

Resimde Temsilcileri: Auguste Renoir, Claude Monet, Van Gogh, Toulouse Leatrec, Sisley, Cezanne, Camille Pissarro

Müzikte Temsilcileri: M.Ravel, C.Debussy, J.A.Carpenter, O.Respighi, C.T.Griffes, I.Albéniz, P.Dukas

Edebiyatta Temsilcileri: Rilke, Arthur Rimbauld, James Jayce

Türk Edebiyatýndaki temsilcileri: Ahmet Haþim, Cenap Þahabettin

Kaynaklar

Bu konuyu tüm sitede arat