Galaksi

Galaksi, uzayda milyonlarca yıldızın, gaz ve toz bulutlarının kümeleştiği uzay odaklarının genel adı. Gökada olarak da bilinir. Bol yıldızlı sakin bir gecede gökyüzüne bakıldığı zaman, bir uçtan diğer uca uzayan parlak bir şerit görülür. Gökyüzünün diğer kısımlarına nazaran çok daha parlak olan bu yıldızlar topluluğu, bizim galaksimiz samanyolundan başka bir şey değildir.

GALAKSI (türkçe) anlamı
1. Gök ada.
GALAKSI (türkçe) anlamı
2. gökada
GALAKSI (türkçe) ingilizcesi
1. n. galaxy,
GALAKSI (türkçe) almancası
1. n. Galaxis

Galaksi hakkında bilgiler

Galaksi Alm. Milchstrasse (f), Fr. Galaxie, İng. Galaxy. Uzayda milyonlarca yıldızın, gaz ve toz bulutlarının kümeleştiği uzay odaklarının genel adı. Gökada olarak da bilinir. Bol yıldızlı sakin bir gecede gökyüzüne bakıldığı zaman, bir uçtan diğer uca uzayan parlak bir şerit görülür. Gökyüzünün diğer kısımlarına nazaran çok daha parlak olan bu yıldızlar topluluğu, bizim galaksimiz samanyolundan başka bir şey değildir. Ancak görülebilen, Samanyolunu meydana getiren kollarından birisidir.

Uzayda yer alan galaksiler içinde en çok bilineni Samanyoludur. Yaklaşık olarak yüz bin ışık yılı (ışık yılı; ışığın bir yılda gittiği yoldur) ki, 96x1010 km çapında olan Samanyolu galaksisi ortalama iki yüz milyon yıldızdan teşekkül etmiştir. Galaksi disk şeklindedir ve bu şekil çıplak gözle bile fark edilebilir. Samanyolunun ekvatoru boyunca çevreye göz gezdirilirse, yıldızlar arası madde (plazma) ve yıldızlar açıkca görülebilir. Yukarıda belirtildiği gibi bu galakside bulunan iki yüz milyon yıldızın büyük çoğunluğu, diskin merkezinde toplanmıştır. Yaklaşık otuz bin ışık yılı çapında olan bölgeden çevreye doğru uzaklaştıkça yıldız küresinin ve parlaklığının azaldığı görülür. Galaksilerin yaklaşık % 80 kadarı disk biçimlidir.

Bu disklerin içerisinde bulunan yıldızlar, genellikle iki şekilde sıralanmıştır. Bu sıralama ya düzenli bir şekildedir veya spiral biçimde bir kol üzerinde dizilmiştir. Mesela galaksimizde bu spiral şekil açıkça göze çarparken, bazı galaksiler hiçbir şekle girmemekte ve nizam dışı bir diziliş göstermektedir. Diğer galaksi tipleri başlıca; çubuk şeklinde galaksiler, eliptik galaksiler (bütün galaksilerin yaklaşık % 20’si) ve düzensiz (irregular) galaksilerdir. Galaksiler umumiyetle, “galaksi kümeleri” olarak gruplanmışlardır. Bu kümeler içinde en çok bilineni Başak Takım Yıldızı içindeki Virgo kümesidir.

Sistemimizin yıldızı olan Güneş’in Samanyolundaki yeri de her zaman merak konusu olmuştur. Galaksimizin merkezinden oldukça uzakta yer alan güneş, kendi merkezi çevresinde dönmektedir. Güneş sistemimizin bulunduğu mevkide galaksinin kalınlığı üç bin ışık yılı civarındadır.

Samanyolu galaksisinin dışına çıkılıp birkaç milyon ışık yılı gidildiğinde, bu gibi başka gök adalara da rastlanılır. Biçimleri ve büyüklükleri değişiktir. Birbirine az çok benzeyenler varsa da eş olanı yok gibidir. Küçük dürbünlerle gökyüzünü taradığımız zaman, ışık veren gaz bulutu gibi gözükürler. Onun için çoğuna nebülöz denmiştir. Büyük teleskoplarla, bazılarının yıldızları tek tek ayırt edilebilir.

Bizden 1, 5 veya 2 milyon ışık yılı uzaklığındaki Andromeda nebölozu gerçekte bir galaksidir. Üstelik boy ve biçim bakımından bizim galaksimiz Samanyoluna çok benzer ve yaklaşık üç yüz milyon yıldızdan meydana gelmiştir.

Galaksilerin uzayda rastgele dağıldıklarını ileri süren teoriler, modern araçlarla yapılan gözlemler neticesinde önemini kaybetmiş, hepsinin belli bir intizam içinde yer aldıkları, ayrıca galaksileri teşkil eden yıldızlar ve diğer gök cisimlerinin de hepsinin belli bir kanun içinde hareket ettikleri, içinde bulunduğumuz Samanyolu galaksisi gibi milyonlarca galaksinin var olduğu, bütün bunların saniyede binlerce kilometre hızla hareket ettikleri anlaşılmıştır. Günümüzde imal edilen geliştirilmiş uzay aletleriyle yapılan gözlemlerde, galaksilerin spektrumunda görülen kırmızıya yakın kayış, bu kaçışın devam ettiğini göstermektedir. Bu gök adalarının spiral şekli, söz konusu kaçışı açıkça ifade etmektedir.

Astrofizikçilerin yapmış olduğu son araştırmalarda galaksilerin milyarlarca yıllarla ölçülen ömürleri içinde birbirleriyle çarpıştıkları açıklanmıştır. Çekim güçlerinin galaksileri birbirine yaklaştırması neticesinde meydana gelen bu dev kozmik olay sonucunda spiral eliptik galaksilere dönüştüğü ileri sürülmektedir. Diğer bir görüşe göre de eliptik galaksiler, çoğu büyük galaksi kümeleri içinde bulunurlar. Bu gruplar içindeki yalnız galaksiler diğer galaksilerce hızla çekilir. Bu durumda bir galaksi diğerine çarpmaktansa yanından geçmeyi tercih eder.

Son zamanlarda bir Amerikan astronom grubu, dünyadan 150 milyon ışık yılı uzaklıkta yeni bir galaksi gruplaşmasının (çapı 250 milyon ışık yılı), çok büyük bir kütle çekimi uyguladığını buldu. Öyle ki, aralarında Samanyolu ve Andromeda’nın da bulunduğu binlerce galaksi bu merkeze doğru çekilmektedir. Bu merkez ve çevresindeki galaksiler sisteminin hepsine “Uzayın büyük çekim merkezi” adı verilmiştir. Ancak bu akıl almaz büyüklükteki çekim merkezi, uzayın kestirilen kütlesinin ancak binde biri kadardır.

Başlıca Galaksiler



Uzaklığı Çapı Yıldız Sayısı

Galaksi (1000 ışık yılı) (ışık yılı) (1000 adet)

Samanyolu (-)100. 000200. 000

Andromeda2. 250130. 000300. 000

LMC17030. 00025. 000

SMC19025. 0006. 000

Fornox Sistemi65020. 00020

NGC 5982. 35060. 00040. 000

Maffei I3. 300100. 000200. 000

NGC 68221. 63010. 000350

NGC 2052. 25016. 0003. 000

Kaynak: Rehber Ansiklopedisi
İlgili Konu Başlıkları Tümü

Bir Otsopçunun Galaksi Rehberi

Otostopçunun Galaksi Rehberi (İngilizce: The Hitchhiker's Guide to the Galaxy), İngiliz yazar, Douglas Adams tarafından yazılan bir bilim kurgu serisidir. İlk olarak 1978'de BBC'de bir radyo programı olarak yayınlanan fenomen, daha sonra sahne gösterisi, kitap serisi, televizyon dizisi, ...

Otostopçunun Galaksi Rehberi

Otostopçunun Galaksi Rehberi (İngilizce: The Hitchhiker's Guide to the Galaxy), İngiliz yazar, Douglas Adams tarafından yazılan bir bilim kurgu serisidir. İlk olarak 1978'de BBC'de bir radyo programı olarak yayınlanan fenomen, daha sonra sahne gösterisi, kitap serisi, televizyon dizisi, ...

Gülhan'ın Galaksi Rehberi

Gülhan'ın Galaksi Rehberi'nde, yurtiçi ve yurtdışındaki seyahat noktaları, özel dönemlerde düzenlenen etkinlikler, festivaller, karnavallar, çeşitli şehirlerde başlayan yeni akımlar, popüler gastronomi mekanları ekrana gelmektedir. Gülhan Şen'in orijinal sunum tarzıyla işlenen ...

Galaksi Kümesi

Gökada kümesi ya da galaksi kümesi, kütleçekimi sayesinde birbirlerine bağlı yüzden fazla gökadanın oluşturduğu kümedir. Gökada sayısı 100’ün altında olduğu zaman bu topluluklara, gruplar ve kümeler arasındaki sınırlar belirgin olmasa da, gökada grubu denir.

Teker (galaksi)

Gökbilimde şişkinlik, daha büyük bir oluşum içindeki sıkışık yıldızların oluşturduğu bölgeye verilen bir isimdir. Bu terim çoğunlukla sarmal gökadaların merkezinde bulunan yıldız gruplarını belirtir.

Galaksi Grubu

Galaksi grubu (veya gökada grubu ya da gökada öbeği), kütleçekim etkisiyle birbirlerine bağlı birçok gökadadan oluşan bir topluluktur. İçerdiği gökada sayısı birkaç gökada ile 100 gökada arasında olur. Gökada grubu bu sayıyı aştığı zaman gökada kümesi ya da süperküme ...

Galaksi Grupları Ve Kümeleri

Gök ada kümesi ya da galaksi kümesi, kütle çekimi sayesinde birbirlerine bağlı yüzden fazla gök adanın oluşturduğu kümedir. Gök ada sayısı 100’ün altında olduğu zaman bu topluluklara, gruplar ve kümeler arasındaki sınırlar belirgin olmasa da, gök ada grubu denir.

Galaksi Kümeleri Dizini

Bu sayfa bazı Gökada kümelerini listeler.

Galaksi Merkezli Yörünge

Galaksi merkezli yörünge, Bir galaksinin merkezi etrafındaki yörüngedir. Güneş Samanyolu’nun galaksi merkezi civarında bu tip bir yörünge takip eder. Bir galaksinin içerdiği yıldızların hepsi o galaksinin kütle merkezini eksen alan yörüngelerde döner. Astronomide bir cismin ...

Çubuklu Düzensiz Galaksi

Çubuklu düzensiz galaksi veya Çubuklu düzensiz gökada, çubuklu sarmal galaksinin düzensiz bir versiyonudur. Örnek olarak, Büyük Macellan Bulutu ve NGC 6822 sayılabilir. Bazı çubuklu düzensiz galaksiler (Büyük Macellan Bulutu gibi), yakınındaki büyük bir komşu galaksiyle olan ...

Çubuklu Merceksi Galaksi

Çubuklu merceksi gökada ya da Çubuklu merceksi galaksi, çubuklu sarmal gökadanın merceksi türünde sınıflandırıldığı gökadadır. Bunlar Hubble düzeninde SB0 olarak tanımlanır, kodlanırlar.