Haiti

Haiti

Haiti, Amerika'da Karayip Denizi'nde bir ada ülkesidir. Küba'nın doğusunda yer alan Hispaniola Adasındaki iki ülkeden, batı kısımdaki ülke olup diğer ülke Dominik Cumhuriyeti'dir. Yüzölçümü 27.750 km² olan ülkenin nüfusu 7.9 milyon(2003), başkenti Port-au-Prince'tir.

HAITI (almanca) türkçe anlamı

1. npr. Haiti (m)

HAITI (inglizce) türkçe anlamı

2. i. Haiti

Haiti (almanca) ingilizcesi

1. n. country in the West Indies (located on the western part of the island of Hispanola),n. country in the West Indies (located on the western part of the island of Hispanola)n. Haiti
2. country in the West Indies (located on the western part of the island of Hispanola)n. Haiti
country in the West Indies (located on the western part of the island of Hispanola),

HAITI (türkçe) ingilizcesi

3. n. country in the West Indies (located on the western part of the island of Hispanola)n. Haiti
4. country in the West Indies (located on the western part of the island of Hispanola)n. Haiti
5. country in the West Indies (located on the western part of the island of Hispanola),

Haiti (almanca) fransızcası

1. adj. haïti

Haiti (ingilizce) almancası

1. n. Haiti
2. Republik im Westen der Insel Hispaniola (Mittelamerika)

Haiti (ingilizce) italyancası

1. s. Haiti
2. paese delle Indie Occidentali (si trova nella parte occidentale dell'isola di Hispanola)

Haiti (ingilizce) ispanyolcası

1. s. Haití
2. país en las islas Caribes (localizada en la isla Hispanola)

Haiti (ingilizce) portekizcesi

1. s. Haiti (país na América Central)

Haiti (ingilizce) flemenkcesi

1. zn. Haïti (staat in Centraal Amerika)
2. staat op Caribische eilanden (bevindt zich op eiland Hispagnola)


Haiti'nin konumu
Haiti'nin konumu
Haiti, Amerika'da Karayip Denizi'nde bir ada ülkesidir. Küba'nın doğusunda yer alan Hispaniola Adasındaki iki ülkeden, batı kısımdaki ülke olup diğer ülke Dominik Cumhuriyeti'dir. Yüzölçümü 27.750 km² olan ülkenin nüfusu 7.9 milyon(2003), başkenti Port-au-Prince'tir.

Eski bir Fransız sömürgesi olan Haiti, Kuzey ve Güney Amerika'da, Amerika Birleşik Devletleri'nden sonra bağımsızlığını ilân eden ikinci ülkedir. Buna karşılık, bugün Batı Yarımkürenin en fakir ülkesidir ve yönetiminde bir anarşi durumu halen devam etmektedir.

Tarih



Haiti'nin asıl yerli halkı Arawak (ya da Taíno)'lardır. Kristof Kolomb'un 1492'de yeni dünyanın keşfinden sonra adaya Hispaniola adı verilmişti. Hispaniola Adası, Avrupa'dan gelip "yeni dünyayı fethedenler"in üslerinden biri haline geldi. O zamanda yaşamış İspanyol Katolik rahip Bartolome de Las Casas, Türkçe'de de Kızılderili Katliamı adıyla yayınlanmış kitabında ada hakkında şunları yazmaktadır: "Bu ada üzerinde (ben 1508'de vardığım zaman) 60 bin insan yaşıyordu, Kızılderililer de dahil olmak üzere. Ne var ki 1494'ten 1508'e kadar 3 milyonun üzerinde insan savaştan, kölelikten ve madenlerden dolayı yok olmuştu. Gelecek nesillerde buna kim inanacaktır?"

Bazı tarihçiler Las Casas'ın bu rakamı abarttığını ve nüfusun 1 milyon kadar olduğunu düşünmekteyse de bazıları 8 milyona kadar vardığını savunmaktadır. Bununla birlikte Las Casas'ın bu kitabında Kuzey Amerika'nın kıyılarından güneye doğru tüm Orta Amerika, Güney Amerika'nın kuzeyi ve Karayibler'deki adalarda yapılan Kızılderili/yerli katliamlarını anlattığı gibi, yeni dünyanın keşfinden sonra bölgede büyük kıyımlar yaşandığı şüphesizdir.

17. ve 18.yüzyıllarda adanın bugünkü Haiti olan 3'te 1'lik batı kısmı Fransız deniz korsanlarının eline geçti. Fransızlar burayı İspanyol ve İngiliz gemilerini taciz etmek için kullandılar. Daha sonra, Saint-Domingue adını verdikleri adanın bu kısmında şeker ve kahve üretimine başladılar.

Fransız İmparatorluğunun 18.yüzyıldaki en zengin sömürgelerinden biri haline gelen Saint-Domingue, 1780'lerde Avrupa'da tüketilen şekerin %40, kahvenin ise %60 kadarını üretmişti. Bu dönemde, şekerkamışı ve kahve ekim alanlarında çalıştırılmak üzere 790.000 kadar Afrikalı köle getirildiği tahmin edilmektedir.

Bağımsızlık

1789 Fransız İhtilali Saint Domingue'nin kaderini de kökten etkiledi. Fakir ve zengin beyazlar, devrim sonrası yasalara göre koloninin nasıl yönetileceği konusunda anlaşmazlığa düştüler. Bu arada, kölelikten kurtulmuş siyahlar ve yerliler, ihtilalin getirdiği Vatandaş ve İnsan Hakları Bildirgesine göre kendilerinin de Fransız vatandaşı olduklarını ileri sürdüler. Bu arada Haiti İsyanı'nı başlatan köleler Haitili liderler Toussaint L'Ouverture, Jean-Jacques Dessalines ve Henri Christophe önderliğinde bir silahlı güç haline geldiler. Yerliler ordusu Fransız güçleri ile Napoleon Bonapart'ın 1803'te gönderdiği ve sarı hummadan kırılan orduyu yendi. Bunların sonucunda Haiti kendi yerli ismiyle 1804'te bağımsızlığını ilan etti. General Dessalines yönetimi eline aldı ve 1805'te Anayasa ilan etti. Anayasaya göre herkes din özgürlüğüne sahipti ve herkes (aralarında bulunan, Napoleon ordusundan kalan Polonyalılar ve Almanlar da dahil) Haitili "siyah" olarak tanımlandı. Ancak verilen sözlere rağmen, adada yaşamaya devam eden Fransızlar Dessalines'in emirleri doğrultusunda vahşice yöntemlerle öldürüldü. Bu katliam sırasında Jean Zombi adında gaddar bir yerli, beyaz insanlara öldürülmeden önce işkenceler yaptırıyordu. "Zombi" kelimesinin kökeni buradan gelmektedir.

Haiti bağımsızlığına rağmen 1826'da Panama'da yapılan bağımsız Amerika ülkeleri toplantısına dahil edilmedi ve ABD tarafından 1862'ye kadar tanınmadı. I.Dünya Savaşı'nda 1915 yılından 1934'e kadar ABD Haiti'yi işgal ve kontrol altında tuttu. Haiti 20.yüzyıl boyunca da darbeler, katliamlar ve iç savaşlardan kurtulamadı.

Kaynak

Bu sayfa, online kullanıcı topluluğu tarafından oluşturulan ve düzenlenen özgür ansiklopedi projesi Wikipedia'nın Türkçe versiyonu Vikipedi'deki Haiti maddesinden faydalanılarak veya ilgili madde birebir kopyalanarak hazırlanmıştır. Bu makale, GNU Özgür Belgeleme Lisansı ilkeleri kapsamında, Vikipedi sitesi kaynak gösterilerek özgürce kullanılabilir.

Haiti Haiti
2008-09-09T00:00:00+03:00 · Haiti
Haiti haritadaki konumu.
Haiti haritası
Haiti
Bu haritaya tıklayrak dinamik hale getirebilirsiniz. Detaylı Haiti haritası için tıklayınız
0 Yorum Yap
Önceki Paylaşımlar