Johannes Gutenberg

Johannes Gutenberg Alman matbaacýsý. Doðum yýlý kesin belli deðildir. Kýrk yaþlarýna doðru Strasburg’a yerleþerek üç arkadaþýyla beraber kýymetli taþlarý iþlemekle uðraþtý. 1438 yýlýndan itibaren el ile dizilen harflerle basma tekniði üzerinde gizlice sýký sýkýya ilgilendi. Aradan kýsa bir zaman geçince kendine has harf baskýsýný buldu (1440). Üzerindeki çalýþmalara devam eden Gutenberg 1448’de Mainz’a dönünce buluþunu geliþtirdi. Ýþi büyütmek ve bu hususta daha geniþ çalýþmalarda bulunmak için Das Werk der Bücher þirketine ortaklýk kurdu. Fakat aradan beþ sene geçince ortaklarýyla anlaþamayýp mahkemelik oldular (1445). Mahkemeyi kaybedince her þeyine el koyuldu. Hayatýnýn son zamanlarýnda bulunduðu þehrin baþpiskoposu ona ünvan vererek basýmla çalýþmalarýna devam etmesini temin etti. Gutenberg 1468 yýlýnda öldü.

Kaynak: Rehber Ansiklopedisi

Johannes Gensfleisch, Gütenberg denir, tipografi tekniðinin bulucusudur (1394-1468).

Gütenberg, çoðu kiþilerin sandýðý gibi basýmcýlýðýn deðil (basýmcýlýk ondan çok önceleri de vardý) tipografi'nin, yani her biri küçük bir blok üzerine kazýlmýþ ayrý ayrý harflerle sözcükler yazma tekniðinin bulucusudur. Bu harf bloklarý önce tahtadan, sonra da dayanýklý madenlerden yapýldý. Gütenberg daha sonra, kurþun harflerle dizilmiþ sayfalarý çoðaltmak için basým tekniðinden yararlandý.

Buluþunu yeterince geliþtirebilmek için bir bankacý olan Johann Fust ile ortaklýk kurdu ve gerekli parayý ondan saðladý. Gütenberg ile birlikte çalýþan ve iþin tekniðini iyice öðrenen Peter Schoffer çelik üzerine kabartma harfler kazýmayý, sonra bu harfleri baþka bir maden üzerine basarak elde edilen izlere kurþun akýtmayý tasarladý. Bunu yapmak için de, elle çalýþan bir döküm kalýbý icat etti. Özel matbaa mürekkebini yapan da gene Schoffer'dir.

Bankacýnýn Yerine Bir Baþpiskopos

Ortaklýðýn kuruluþundan birkaç yýl sonra Gütenberg, Fust'un açtýðý bir dava sonucunda her þeyini kaybetti: âletlerini, baský makinelerini (rehin vermek zorunda kalmýþtý), hattâ ilk eseri olan ve «kýrk iki sabýrlý» denilen (çünkü her sayfada 42 satýrlýk bir metin bulunuyordu) Kutsal Kitap'tan gelecek kazancý bile.

Gütenberg ömrünün son yýllarýnda Mainz (doðduðu þehir) baþpiskoposunun himayesine girdi; baþpiskopos ona soyluluk unvaný verdiði gibi, basým çalýþmalarýna yeniden baþlamasý için gerekli imkânlarý da saðladý.

Gütenberg'in buluþu, o zamana kadar yalnýz manastýrlarda basýlan metinlerin çoðaltýlmasýna ve halka ulaþmasýna imkân verdi. Böylece bütün bilgiler din adamlarýnýn tekelinden çýkmýþ oluyordu. Temel eserleri okuyabileceklerin sayýsý birkaç yüzü geçmezken, tipografi sayesinde kýsa sürede binlerce kiþiyi buldu.