Kalay

Yumuşak, haddelenebilir (tel ve levha hâline gelebilir), gümüş beyazlığında metalik bir element. Târihçesi mîlâttan önce 3000 yıllarına dayanır. Mısır’da ve Mezopotamya’da bronz alaşımında kalay kullanılmıştır. Mîlâttan önce 2000 yıllarında bakır orta doğuda tam kullanıldığı hâlde kalayın kullanılışı sınırlıydı. Bu târihlerde kalay, İran ve Kafkasya’da elde ediliyordu.

KALAY (türkçe) anlamı
1. 1 . Atom numarası 50
2. atom ağırlığı 118,7
3. yoğunluğu 7,29 olan
4. 232 °C'de eriyen
5. gümüş beyazlığında
6. kolay işlenebilen
7. yumuşak bir element (simgesi Sn).
8. 2 . Kalaylanmış bir kabın üzerindeki alaşım tabakası:
9. Pencereye
10. elinde yeni kalaydan çıkmış bir bakır sahanla orta yaşlı kadın geldi.- O. C. Kaygılı.
11. 3 . mecazAldatıcı görünüş.
12. 4 . argoSövme
13. küfür
14. Atasözü
15. deyim ve birleşik fiiller
kalayı basmak
KALAY (türkçe) anlamı
16. atom numarası 50
17. atom ağırtığı 118,7 olan
18. gümüş beyazlığında
19. 232 c'de ergiyen
20. 7,29 yoğunluğunda
21. kolay işlenebilen yumuşak bir element
22. simgesi sn
23. sövme
24. küfür
25. kalaylanmış bir kabın üzerindeki alaşım tabakası.
26. (ınsan için) aldatıcı görünüş.
KALAY (türkçe) ingilizcesi
1. adj. stannic
2. tin
3. stannous
4. n. tin
5. pref. stann,
KALAY (türkçe) fransızcası
1. étain [le]
2. une bordée d'injures
KALAY (türkçe) almancası
1. n. Stannum
2. Zinn

Kalay hakkında bilgiler

Yumuşak, haddelenebilir (tel ve levha haline gelebilir), gümüş beyazlığında metalik bir element. Tarihçesi milattan önce 3000 yıllarına dayanır. Mısır’da ve Mezopotamya’da bronz alaşımında kalay kullanılmıştır. Milattan önce 2000 yıllarında bakır orta doğuda tam kullanıldığı halde kalayın kullanılışı sınırlıydı. Bu tarihlerde kalay, İran ve Kafkasya’da elde ediliyordu.

Özellikleri: Kalay kimyada Sn sembolüyle ifade edilir. Periyodik cetvelde IV A grubunda bulunur. Atom numarası 50, atom ağırlığı 118, 69’dur. Bileşiklerinde 2+ ve 4+ değerlikli olabilir. Erime noktası 231, 9°C, kaynama noktası ise 2270°C’dir.

Kalayın a-kalay ve b-kalay olarak başlıca iki kristali vardır. Birinciye gri kalay denir ve 13, 2°C’den daha düşük sıcaklıklarda, kübik sistem halinde ve 7, 75 g/cm3 yoğunluklu olarak teşekkül eder. İkincisi ise beyaz kalay olarak bilinir ve 13, 2°C ila 161°C arasında, tetragonal yapıda ve 7, 3 bağıl yoğunluklu olarak ortaya çıkar. Gri kalay çok az kullanıma sahiptir. Kalayın üçüncü bir kristal şekli olarak ileri sürülen ³-kalayın mevcudiyeti henüz kesinleşmemiştir.

Kalayın 10 adet kararlı ve tabiatta mevcut ve 21 adet sun’i ve radyoaktif izotopu vardır. Metalik kalaya 100°C’den yüksek sıcaklıklarda halojenler ve hidrojen sülfür, etki eder. Oksijen, kalayla SnO2 teşkil ederek, yüzeyde çok ince bir tabaka meydana getirir. Sulu hidroklorik ve hidroflorik asit yavaş, hidrobromik ve nitrik asit hızlı olarak kalayla reaksiyona girer. Birçok alkali çözeltiler metal kalaya etki eder. Yani kalay amfoterdir. Yiyeceklerdeki organik asitler kalaya tesir etmez.

Bulunuşu: Kalay yeryüzündeki zeminin içinde 4 ila 200 ppm (milyonda bir kısım) bulunur. Aydan gelen taş nümunesinde 0, 6 ppm bulunmuştur. Dünyada Malezya, Bolivya, Tayland, Endonezya, Nijerya, Kongo (Kinşasa) ve Çin’de işletilmesi ekonomik olan kalay yatakları vardır. En mühim filizi SnO2 kasiterit (kalay taşı) olup, kahverengi veya siyah renklidir. Tetragonal veya ditetragonal-dipiramidal kristallere sahiptir.

Elde edilişi: Filizi içinde demir, kükürt, tungsten, nikel, tantalum, arsenik, kurşun, bakır ve gümüş bulunur. Bunların giderilmesi için önce filiz öğütülüp suyla yıkanır. Manyetik olan kısım mıknatıs ile ayrılır. Kavrulma yoluyla kükürt ve arsenik ayrılır. Asitle yıkanarak ve sentezlenerek fırınlarda indirgenme işlemi tamamlanır. Saflaştırmak için kademeli olarak ergitme uygulanır. Ayrıca hurda tenekelerden de kalay elde edilir.

Kullanılışı: Çelik levhaların kalayla kaplanmasında takriben üretilen kalayın % 40’ı kullanılır. Böylece yiyecek ve konserve kapları olan teneke, daldırma veya elektroliz yoluyla elde edilir. Teneke ve sert kalaydan yapılmış süs veya kullanım eşyaları siyah vernikle kaplanarak sıkça kullanılır.

Bu maksatla eritilmiş kalay veya kalay-bakır alaşımına daldırılan demir veya çelik teneke levhalar çaydanlık, tepsi ve şamdan gibi çeşitli ev eşyaları biçiminde işlenirler. Bundan sonra bu malzemeler beziryağı, kurutucu maddeler ve boyalarla hazırlanan siyah vernikle cilalanırlar.

Kalay mekanik olarak zayıf olduğundan bakır, kurşun, çinko, demir, kadmiyum, antimon, nikel, kobalt, titan ve zirkonyum ile alaşım halinde kullanılır. Kurşunlu kalaya lehim denir. Şimdi kalay ihtiva etmeyen ve alüminyum, silisyum, fosfor, mangan vb. gibi elementlerin bakırla yaptığı ikili alaşımlara bu elementlerin tuncu denmekle beraber, bronz (tunç) ismi ile kalay bakır alaşımı hatırlanmaktadır. Bronzdaki kalay korozyonu (paslanmayı) önlemekte ve bakırın mekanik özelliklerini iyileştirmektedir. Buna antimon da katılarak makina yatakları gibi dayanıklı parça ve eşyaların yapımında kullanılır.

Kalay-4-klorür bileşiği özel kaplama, ağartma, duyarlı kağıt imali işlerinde kullanılır. Makina yağlarının özelliklerinin ıslahında, reaksiyonlarda katalizör olarak, ayna yapımında, sabunlardaki parfümü tesbit etmek için de kullanılır. Kalay-4-oksit seramik sırlarında, tekstilde ve cam imalinde işe yarar. Kalay-2-klorür kimyevi madde, boya, fosfor, polimer üretiminde indirgeyici olarak ve galvenize edici, ayna sırlayıcı ve yağlama yağlarını temizleyici olarak kullanılır. Kalay sülfat boyamada ve kalay kaplamada kullanılır.

Atom numarası: 50 Simge: Sn Kütle numarası: 118. 69 Kaynama Noktası (C): 2270 Erime Noktası (C): 231. 9 Yoğunluk: 7. 3 Buharlaşma Isısı: 70 Kaynaşma (Füzyon) Isısı: 1. 72 Elektriksel iletkenlik: 0. 088 Isıl iletkenlik: . 16 Özgül Isı Kapasitesi: 0. 054
İlgili Konu Başlıkları Tümü

Converse

Converse, 20. yüzyılın başlarında kurulan bir amerikan ayakkabı üreticisidir.

Element

Element Alm. Element (n), Urstoff (m), Fr. Elément (m), İng. Element. Kimyasal metodlarla daha basit maddelere ayrışması mümkün olmayan basit madde. Su bir element değildir. Fakat suyun elektrolizinden elde edilen hidrojen ve oksijen birer elementtir. Saf şeker bir element değildir. ...

İran

İran (Farsça: ایران ), resmî adı İran İslam Cumhuriyeti (Farsça: جمهوری اسلامی ایران ) / Jomhuri-ye Eslāmi-ye Irān, Güneybatı Asya'da ülke. Güneyde Fars Körfezi ve Umman Körfezi, kuzeyde ise Hazar Denizi ile çevrilidir.

Somali

Somali Demokratik Cumhuriyeti Kuzeydoğu Afrika’da 11° 59’ kuzey 1° 39’ güney enlemleri ve 41°-51° 24’ doğu boylamları arasında yer alan, kuzeybatıdan Dijibouti, kuzeyden Aden Körfezi, doğudan Hint Okyanusu, güneybatıdan Kenya ve batıdan Etiyopya ile çevrili bağımsız bir ...

Tin

En genel olarak bazı metafizikçilerin yada Hegel gibi nesnel idealistlerin, gerçekliği ve evreni açıklamak üzere, varolan her şeyin temeli, özü olarak kabul ettikleri cisimsel olmayan varlık, maddi olmayan gerçeklik.