Piyasa zayıf noktayı gördü bir kere

Aynı anda üç şey birden yapacağını açıkladı Merkez Bankası: 1. Gecelik borç verme ve alma faizlerini artırdı, 2. Günlük döviz satış ihaleleriyle piyasadaki döviz likiditesi darlığını azaltmaya karar verdi, 3. Dövizdeki oynaklığa karşı doğrudan alım silahını sürekli elinde tutmaya başladı.

Baktığımızda dün Merkez Bankası'nın bu üç silahı birden kullanmak zorunda kaldığını gördük. Gördük ama piyasa da herhalde bir kararlılık mesajı aldı.

Doların seviyesi konusunda evet Merkez Bankası'nın açıklanmış bir taahhüdü yok belki ama enflasyon hedeflemesi sistemi ve enflasyonun dolar fiyatına bağımlılığı ister istemez bir hedef oluşturuyor. Merkez Bankası, bir yandan piyasadaki fazla TL'yi emmeye başladı, bir yandan da dolar satarak TL sterilizasyonu yapıyor.

Pek yakında piyasada ciddi bir TL darlığı başlayacak ve faizler artacak. TL almak isteyenler dövizlerini satmak zorunda kalacaklar.

Merkez'in oyun planı bu.

Esasen 2000 yılı Kasım ayındaki ilk krizde de oyun planı buydu ve o zaman TL likiditesi sıkışıklığı aşırı risk almış bazı bankaların batmasına neden olmuştu.

Bugün sistemde öyle banka yok belki ama yine de yüksek faiz-düşük kur oyununda bir sınıra gelindiği anlaşılıyor.

Uygulanan para ve kur politikaları piyasa tarafından spekülatif amaçla test edildi ve çökertildi. Bundan sonra Türkiye'nin yeni bir pozisyon alması, politikalarını güçlendirmesi gerek.

Son birkaç aylık spekülatif hareketin en büyük zarar edeni de galiba Türkiye Hazinesi olacak. Faizin artması, Hazine'nin borç azaltma planlarını etkileyecek, bütçeye bugünden hesaplamaya imkân olmayan bir yük binecek. Bu yükün azlığı veya çokluğu da önümüzdeki birkaç günde belli olacak bence.

Bu aşamada belki de Hazine'nin Merkez Bankası'na yardımcı olmak için, onunla aynı hedefleri paylaştığını göstermek için devreye girmesi gerek. Hazine, MB'yi gerekenden fazla borçlanarak ve piyasadan TL çekilmesine aracılık ederek yardımcı olması gerek.

Dün eski Merkez Bankası başkan yardımcılarından Şükrü Binay, Sabah gazetesinde benzer bir şey yazdı, ekonomiye bir referans noktası gerektiğini söyledi. İlk gün itibarıyla o referans noktasını Merkez Bankası tek başına oluşturmaya çalıştı.

Piyasa o tek başına referans noktasına saldırmaya devam edecektir. O yüzden Hazine'nin de MB'ye yardıma koşması, kur veya faiz için belirlenecek bir seviyeyi savunma gayretine girmesi doğru olacak.

Olacak ama bunlar hep geçici önlemler. Şimdi kamunun nefes almaya ihtiyacı var, bu son önlemler o nefesi verecek. Bundan sonrası için yepyeni bir oyun planının hazırlanmasına ve mümkün olan en kısa zamanda yeni para politikalarının devreye sokulmasına ihtiyaç var.

Yoksa nasıl Kasım 2000'i Şubat 2001 izlediyse, benzer bir durum ortaya çıkabilir. Piyasalar kamunun zayıf noktasını gördü ve oradan yükleniyor, daha da yüklenmeye devam edeceklerdir.

Kur için bir seviye taahhüdüm olmadığı sözü artık geçerli değil. Enflasyona olumsuz etkide bulunacak her kur seviyesi MB için 'istenmeyen seviye.'

Bunu piyasa bir kere gördü, bundan sonra bütün hamleler oraya gelecek.

İsmet Berkan tarafından yazılan bu makale, 27 Haziran 2006 Salı günü yayınlanan Radikal Gazetesindeki köşe yazısıdır.