Yeni para politikası

İsmet Berkan
İsmet Berkan tüm makaleleri
Radikal Gazetesi'ndeki tüm makaleleri
Merkez Bankası, pazar günü yaptığı toplantıda aldığı kararlarla yeni bir politika setini uygulamaya koydu. Belki olması gereken de buydu, Türkiye şimdi bu yeni politikalar setine uyum sağlamaya çalışıyor.

Merkez Bankası'nın yaptığı başlıca şey, aslında piyasadaki TL fazlasını emmek. Merkez Bankası'nın açıklamalarına göre her akşam 15 milyar YTL kadar bir para piyasada fazladan kalıyordu.

Şimdi Merkez, yeniden TL'nin değerini yükseltmek için bu fazla parayı tedricen emmeye başladı. Bunu yaparken de faiz silahını kullanıyor.

Bugünkü hız hiç kesilmezse bir hafta on gün içinde piyasa TL'ye aç hale gelecek ve şimdiden başlayan dolar satma eğilimi daha da hızlanacak, belki de dolar yeniden 1.40'lara kadar gerileyebilecek, hatta yeniden 1.30'ları bile görebileceğiz. Merkez Bankası'nın nerede duracağını bilmediğimiz için aşağı dönüşün sınırını da kestiremiyoruz.

Dün de yazmaya çalıştım, Merkez Bankası belki 2001 Şubat sonundan beri dövizin seviyesiyle ilgili bir taahhüdünün olmadığını söyleyegeliyor. Ama son olaylar da gösterdi ki aslında Merkez Bankası'nın savunduğu bir kur seviyesi var ve olmak zorunda.

Bu seviyeyi rakamı rakamına vermek belki mümkün değil ama söz konusu seviyenin Merkez Bankası'nın tutturmak için çalıştığı enflasyon hedefiyle uyumlu olması, yani enflasyonun yükselmesine sebep olmayacak bir seviye olması lazım. Kaldı ki Merkez Bankası'nın görevi fiyat istikrarını korumak, doların fiyatının istikrarı da buna dahil kabul edilmeli.

Enflasyon hedefinin çok zedelendiği ve enflasyon beklentilerinin çok yükseldiği günlerden geçiyoruz. Beklentilerin yükselmesinin en büyük sebebi de döviz kurundaki artış. Artışın geçici olması, enflasyon beklentilerinin yeniden düşmesine yardımcı olabilir. Ama şimdiden biliyoruz ki bu yıl için enflasyon hedefi tutmayacak.

Merkez Bankası'nın yeni para politikasının bir başka sonucu, Hazine'nin borçlanma maliyetlerinin artması olacak. Belki dolar kuru yeniden 1.30'ları görecek ama faizin yeniden yüzde 13'e gelmesi zaman alacak.

Faizin yükselmesi, yani TL'nin fiyatının artması bazı sonuçlara yol açacak. Bu sonuçların başında, iç pazarın yavaşlaması gelecek. Bu anlamda büyüme yavaşlayacak. İnşaat gibi temel motor sektörlerde işlerin yavaşlaması, istihdam artışının da yavaşlaması veya durması anlamına gelebilecek. Türkiye, bir kez daha büyüyebilmek ve yeni istihdam yaratabilmek için ihracatçısına güvenecek. Tabii bu arada ihracatçı da yeniden 'rekabetçi kur' isteyecek. O yüzden belki MB'nin gizli kur hedefi az önce yazdığım gibi 1.30 veya 1.40'larda değil daha yukarıda bir rakamdır, bunu da kısa zaman içinde göreceğiz.

İki nokta daha var:

1. Merkez Bankası'nın müdahaleyi nerede keseceği, o 'gizli kur hedefi' açısından belirleyici olacak. Piyasanın önümüzdeki dönemde yukarı veya aşağı yönde bu hedefe saldırmasını bekleyebiliriz.

2. Döviz kurundaki artış esas olarak özel sektörü vuruyordu. Bu operasyonun da aslında özel sektörün risklerini gidermek için yapıldığını ve oluşan veya oluşacak zararı sonuçta TC Hazinesi'nin üstlendiğini görmemiz gerek.

Bu ikinci nokta çok önemli. Merkez Bankası'nın yapmaya giriştiği operasyonun böyle bir sonuç vereceğinden hükümetin haberi, bilgisi ve onayı var mıydı acaba?

Eğer politika değişikliği hükümetin bilgi ve onayıyla yapılıyorsa, kısa zamanda Hazine'nin de olması gerekenden fazla borçlanarak piyasadan likiditeyi çekmekte Merkez Bankası'na yardımcı olmasını bekleyebiliriz.

İsmet Berkan tarafından yazılan bu makale, 28 Haziran 2006 Çarşamba günü yayınlanan Radikal Gazetesindeki köşe yazısıdır.