lale devri

LALE DEVRİ (1718-1730) Osmanlı tarihinde batılaşma yönünde ilk adımların atıldığı Lale Devri adını dönemin yaşam biçimini simgeleyen lale çiçeğinden almıştır. Lale Devri’ne damgasını vuran kişi Sadrazam Nevşehirli Damat İbrahim Paşa olmuştur.İbrahim Paşa 1718’de sadrazam olur olmaz ağır koşullar altında imzaladığı Pasarofça antlaşması ile 1714’ten beri Avusturya ve Venedik’e karşı sürdürülen savaşa son vermişti.Avrupa ülkelerinin gittikçe güçlenmekte olduğunu...

Lale Devri hakkında bilgiler

LALE DEVRİ (1718-1730) Osmanlı tarihinde batılaşma yönünde ilk adımların atıldığı Lale Devri adını dönemin yaşam biçimini simgeleyen lale çiçeğinden almıştır.

Lale Devri’ne damgasını vuran kişi Sadrazam Nevşehirli Damat İbrahim Paşa olmuştur. İbrahim Paşa 1718’de sadrazam olur olmaz ağır koşullar altında imzaladığı Pasarofça antlaşması ile 1714’ten beri Avusturya ve Venedik’e karşı sürdürülen savaşa son vermişti. Avrupa ülkelerinin gittikçe güçlenmekte olduğunu ilk fark eden kişilerden olan İbrahim Paşa barışçı bir ortam yaratmak ve batıyı daha yakından tanımak istiyordu. Bu amaçla İstanbul’daki batılı ülke elçileriyle yakın ilişkiler kurdu, bir yandan da Avrupa ülkelerine elçiler göndererek buralardaki toplumsal ve ekonomik yaşamı tanımaya çalıştı. Bu elçiler arasında 1720’de Paris’e giden Yirmisekiz Mehmet Çelebi, İbrahim Paşa’yı en çok etkileyen kişi oldu. Yirmisekiz Çelebi’nin 1721’de dönüşünde sunduğu bilgiler ve belgeler İbrahim Paşa’da Avrupa tarzı yaşamı Osmanlı Devleti’nde de egemen kılma isteği uyandırdı.

İlk kez padişah 3. Ahmed’in de onayıyla geniş bir bayındırlık etkinliğine girişilerek İstanbul’da batıdaki örneklerine benzer birçok bina ve bahöe yapıldı. Boğaziçi ve Haliç kıyıları yalılarla, köşklerle, kasırlarla donatıldı. Saray çevresinden başlayarak birçok yüksek devlet görevlisi ve halkın varlıklı kesimi buralarda eğlence dolu bir yaşam sürmeye başladı. Bu o zamana kadar içe kapalı bir yaşamı olan bütün halk kesimlerinin görmediği bir şeydi. Her vesileyle düzenlenen kitlesel eğlencelerle bu yaşam biçimi giderek yaygınlaşmaya başladı. Döneme adını veren lale çiçeğinin en güzelini yetiştirmek için herkes birbirleriyle yarışır oldu. Bu amaçla başta Hollanda olmak üzere çeşitli avrupa ğlkelerinden ve İran’dan lale soğanı bile getirildi. Savurganlığa varan bu harcamalar yüzünden birçok tüketim maddesininde fiyatı aşırı biçimde yükseldi. Öte yandan Lale Devri’nde bazı önemli yenilik girişimleride oldu. Bunların arasında en kalıcı olanı matbaadır. Ayrıca dönemin ünlü şairi Nedim’in başkanlığında oluşturulan bir kurul batı ve doğu dillerinden çeviriler yapmakla görevlendirildi. İzmit’te bir kağıt fabrikasının yapımına başlandı. Çnemli bir girişimde İstanbul’u sık sık kasıp kavuran yangınlarla mücadele için tulumbacılık örgütünün kurulmasıdır.

İstanbul dışında Anadolu ve Rumeli halkı geleneksel yaşam biçimini korudu. 3. Ahmed’in hazine gelirlerini artırmak amacıyla iltizam usulünü (vergileri aracılar eliyle toplama) yaygınlaştırması ve paranın değerini düşürmesi halkın daha çok ezilmesine yol açtı. İstanbul’daki esnafa ve zanaatçılara konulan aüır vergiler de kentte hoşnutsuzluk yarattı. Damat İbrahim Paşa’nın birçok devler görevlisini kendine bağlı kişilere vermesi ve onları uzun süre aynı yerde tutması yükselme bekleyen birçok memurun tepkisini çekiyordu. Bütün bunlara 1723’te başlayıp aralıklarla süren İran Savaşı dolyısıyla konulan olağanüstü vergiler eklenince halkın hoşnutsuzluğu doruk noktasına vardı. 28 Eylül 1730’da Damat İbrahim Paşa‘ya karşı olanların başını çekenlerden Kaptan-ı Derya Mustafa Paşa’nın kışkırtmasıyla eski bir denizci olan Patrona Halil İstanbul’da ayaklanma başlattı. Üç gün içerisinde İstanbul’u eline geçiren ayaklanmacılar 3. Ahmed’den Damat İbrahim Paşa ve yakın adamlarının idamını istediler. 3. Ahmed bu isteyi terine getirdiysede tahtını kurtaramadı. Patrona Halil’le hareket eden devlet adamları 3. Ahmed’in yerine 1. Mahmud’u padişah yaptılar. Ayaklanma sırasında Lale Devri’nde yapılan binalar yakılıp yıkıldı. Yenilik simgesi sayılan birçok şey yok edildi. Damat İbrahim Paşa’ya yakınığıyla tanınanlar ya öldürüldü ya da sürgüne gönderildi. Osmanlı tarihinde 12 yıl süreyle değişik bir çığır yaratan Lale devri böylece kanlı biçimde sonlandı.

Şarkı Sözleri

Sibel Can tarafından Untitled albümünde söylenen lale devri adlı şarkının sözleri.

çok geç kalmışız canım, vakit bu vakit değil.
eski radyolar gibi, çatıya saklanmış aşk.
öyle sanmışız canım, artık ölümsüz değil.
leyla ile mecnun gibi, çoktan masal olmuş aşk.

lale devri çocuklarıyız biz, zamanımız geçmiş.
aşk şarabından kim bilir en son, hangi şanslı içmiş.
lale devri çocuklarıyız biz, zamanımız geçmiş.
aşk şarabından kim bilir en son, hangi şanslı içmiş.
ben derim utanma iftihar et, sevmeyenler utansın.
aşksızlığa mahkûm edildiyse, bu dünya yansın.
ben derim utanma iftihar et, sevmeyenler utansın.
aşksızlığa mahkûm edildiyse, bu dünya yansın.

çok geç kalmışız canım, vakit bu vakit değil.
eski radyolar gibi, çatıya saklanmış aşk.
öyle sanmışız canım, artık ölümsüz değil.
leyla ile mecnun gibi, çoktan masal olmuş aşk.

lale devri çocuklarıyız biz, zamanımız geçmiş.
aşk şarabından kim bilir en son, hangi şanslı içmiş.
lale devri çocuklarıyız biz, zamanımız geçmiş.
aşk şarabından kim bilir en son, hangi şanslı içmiş.
ben derim utanma iftihar et, sevmeyenler utansın.
aşksızlığa mahkûm edildiyse, bu dünya yansın.
ben derim utanma iftihar et, sevmeyenler utansın.
aşksızlığa mahkûm edildiyse, bu dünya yansın.

söz: sezen aksu
müzik: bülent özdemir

Sezen Aksu tarafından söylenen lale devri adlı şarkının sözleri.


çok geç kalmışız canım, vakit bu vakit değil.
eski radyolar gibi, çatıya saklanmış aşk.
öyle sanmışız canım, artık ölümsüz değil.
leyla ile mecnun gibi, çoktan masal olmuş aşk.

lale devri çocuklarıyız biz, zamanımız geçmiş.
aşk şarabından kim bilir en son, hangi şanslı içmiş.
lale devri çocuklarıyız biz, zamanımız geçmiş.
aşk şarabından kim bilir en son, hangi şanslı içmiş.
ben derim utanma iftihar et, sevmeyenler utansın.
aşksızlığa mahkûm edildiyse, bu dünya yansın.
ben derim utanma iftihar et, sevmeyenler utansın.
aşksızlığa mahkûm edildiyse, bu dünya yansın.

çok geç kalmışız canım, vakit bu vakit değil.
eski radyolar gibi, çatıya saklanmış aşk.
öyle sanmışız canım, artık ölümsüz değil.
leyla ile mecnun gibi, çoktan masal olmuş aşk.

lale devri çocuklarıyız biz, zamanımız geçmiş.
aşk şarabından kim bilir en son, hangi şanslı içmiş.
lale devri çocuklarıyız biz, zamanımız geçmiş.
aşk şarabından kim bilir en son, hangi şanslı içmiş.
ben derim utanma iftihar et, sevmeyenler utansın.
aşksızlığa mahkûm edildiyse, bu dünya yansın.
ben derim utanma iftihar et, sevmeyenler utansın.
aşksızlığa mahkûm edildiyse, bu dünya yansın.

İlgili Konu Başlıkları Tümü

Lale Devri (dizi)

''Lale devri'', Türk Drama televizyon dizisi. Dizinin ilk 11 bölümü Show tv de Salı geceleri 20.00 da yayınlanmıştır fakat beklediği ilgiyi görememiştir.

Lâle Devri

Lâle Devri, (Osmanlı Türkçesi: لاله دورى) Osmanlı Devleti'nde, 1718 yılında Avusturya ile imzalanan Pasarofça Antlaşması ile başlayıp, 1730 yılındaki Patrona Halil İsyanı ile sona eren dönemdir. Bu dönemin padişahı III.

Lale çılgınlığı

Lale çılgınlığı, diğer adlarıyla Lale balonu, Lale spekülasyonu (Felemenkçe adıyla; Tulpenmanie, diğer adlarıyla Tulpomanie, Tulpenwoede, Tulpengekte ve Bollengekte) Hollanda Altın Çağı'nda lale (''Tulipa'') soğanlarının fiyatlarının aniden aşırı derecede yükselip ...

Lale

Lale, zambakgiller familyasından Tulipa cinsini oluşturan güzel çiçekleri ile süs bitkisi olarak yetiştirilen, soğanlı, çok yıllık otsu bitki türlerinin ortak adı. Anavatanı Kazakistan'dır. Türkiye’nin çoğu yerine özellikle Nevşehir ve bölgesine doğal olarak ...

ıtri

Itri ( .... - 1712) İstanbul'da doğdu, aynı kentte öldü. Çağdaşlarının, ölümüne tarih düşürmek amacıyla kaleme aldığı mısralar ile, bestelediği yapıtlarda güfte olarak kullandığı şiirlerin yazılış tarihlerine göre, yaklaşık 1630 ile 1640 yılları arasında ...

Nedim

Asıl adı Ahmed olan Nedim, 1681’de İstanbul’da doğdu. Düzenli bir medrese öğrenimi görerek Arapça ve Farsça öğrendi. Müderrislik ve mahkeme naipliği yaptı. III. Ahmed dönemi saray eğlencelerinin başlıca simalarından biri oldu. Aşırı içki içti. Patrona ...

İstanbul

İstanbul, Marmara Bölgesi'nde il ve Türkiye'nin en büyük kenti. Tarih boyunca çeşitli imparatorluklara başkentlik yapan şehir, 133 milyar dolarlık yıllık üretimiyle Dünyada 34. sırada yer alır. Türkiye'nin kültür ve finans merkezidir. İstanbul, 41° K, 29° D koordinatlarında ...

Beşiktaş

Beşiktaş, İstanbul’un en eski semtlerinden biri ayrıca bir ilçesidir. İstanbul Boğazı’nın Rumeli yakasında, Tophane ile Ortaköy’ün ibnearasındadır. Batı’da Şişli ve Kağıthane, güneybatıda Beyoğlu, kuzeyde Sarıyer ile komşudur. Yüzölçümü 11.000 kilometrekare, ...

çini

Çini, toprağın pişirildikten sonra şekil verilip kap-kacak, tabak, vazo, sürahi vb. eşyalar üretilmesine dayalı bir el sanatıdır.

Nevşehir

Nevşehir Türkiye'de İç Anadolu Bölgesinin Orta Kızılırmak bölümünde kalan il. İl toprakları 38° 12' ve 39° 20' kuzey enlemleriyle 34° 11' ve 35° 06' doğu boylamları arasında yer alır. Doğudan Kayseri, kuzey ve kuzeybatıdan Kırşehir, güneyden Niğde, batıdan Aksaray, ...

Çeşme

Çeşme Alm. Quelle, Brunnen, Fr. Fontaine, İng. Fountain. Kaynaktan çıkan suyun bir depoda toplanarak veya kaynaktan borularla getirilerek akıtılan suyun toplandığı lüleli veya musluklu bir hazne şeklinde taştan, mermerden veya herhangi bir malzemeden yapılmış umumi su alma yeri. ...

Osmanlı Imparatorluğu

Osmanlı Devleti, 13. yüzyıl sonlarından 20. yüzyılın ilk çeyreğine değin varlığını sürdüren Türk devleti. Anadolu'da kurulmuş, sınırları tarihi boyunca çok değişmekle birlikte en geniş döneminde bugünkü Arnavutluk, Yunanistan, Bulgaristan, Yugoslavya, Romanya ye ...