ilk çağlardan beri Ön Asya ve Ortadoğu ülkelerinde kullanılan eski bir ağırlık ölçüsü birimi. Okka, Arapça bir kelimedir. “Bugge, Kıyye” şeklinde de söylenmektedir.

OKKA (türkçe) anlamı
1. t. Eskiden kullanılan bir ağırlık ölçüsü. Dörtyüz direm ağırlık. Okiyye. (Bak: Direm)
OKKA (türkçe) anlamı
2. bin iki yüz seksen üç gramlık ağırlık ölçüsü birimi
3. dört yüz dirhem bir okka ederdi
4. kıyye

Okka hakkında bilgiler

ilk çağlardan beri Ön Asya ve Ortadoğu ülkelerinde kullanılan eski bir ağırlık ölçüsü birimi. Okka, Arapça bir kelimedir. “Bugge, Kıyye” şeklinde de söylenmektedir.

Okkanın ağırlık ölçüleri ülkelere, şehirlere hatta bazan devirlere göre değiştirilmiştir. Mesela; İslamiyetten önce kullanılan bir okka, iki bin beş yüz altmış dört gram (2.564 gr) iken, İslamiyetten sonra en çok kullanıldığı dönem olan yirminci yüzyılın başlarında, bir okka, bin iki yüz seksen iki gram (1.282 gr) olarak kullanıldı. Gene Şam’da, ortaçağda bir okka 600 dirhem, Halep’te 720 dirhem iken, yeni çağda Mısır ve çevresinde bir okka 444,6 gr karşılığı olan 144 dirhem hesap edilirdi. Yine aynı dönemlerde Irak ve çevresinde bir okka (hogge), 5.128 gr yani 1600 dirhem olarak kullanılırdı.

Orhan Gazi devrinde yapılan ilk şer’i tespitten sonra, Osmanlı Devletinde de bir ağırlık ölçüsü olarak kullanılmaya başlandı. Bu tespite göre bir okka, bir dirhem-i şer’inin dörtte birinin (yani 3,148 gramın) 400 katı olarak kabul edildi. Daha sonra 400 dirhemlik okkanın gram cinsinden ağırlık değerlendirmesi, dirhemin gram karşılığı, 3,207 gr olarak kabul edildi. Cumhuriyetin ilanından sonra 26 Mart 1931 tarih ve 1782 sayılı ölçüler kanunu ile dirhem, okka, kantar, çeki vs. gibi ağırlık ölçüleri kaldırılarak yerlerine gram, kilogram ve ton kullanılmaya başlandı. Günümüzde Anadolu’nun bazı yerlerinde halk arasında yapılan alış-verişlerde halen okka tabiri kullanılmaktadır.

Cumhuriyetten önce Osmanlı Devletinde kullanılan irili ufaklı gram cinsinden ağırlık isimleri ve değer miktarları şöyledir:

Zerre::0,0015 gr

Habbe:Dirhemin kırk sekizde biri olup, yarım Tasuc’a eşittir. 0,0668 gr Tasuc:2 Habbe 0,1336 gr veya yarım 0,1002 gr

Kırat:Bir miskalin yirmi dörtte biri,

4 keçiboynuzu çekirdeği ola-

rakÊhesap edilirdi. 0.2004 gr

Denk veya Danik:0.80175 gr

Dirhem:4 Denk=3.207 gr

Miskal:24 kırat=4,81 gr

Astar:0,6 vukıyye, 77 gr

Vukıyye:40 dirhem, 128,280 gr

Müd:122 dirhem, 391.25 gr

Rıtl veya Ratl:12 vukıyye, 480 dirhem, 1539.36 gr

Kafız:2 mekuk ölçekte bir ağırlıktır.

Mekuk:Değişik yerlerde değişik ağırlıklarda bir ölçektir. Bazı yer-

lerde yarım rıtl, yani 240 dirhem, umumiyetle 8 vukıyye,

yani 320 dirhem olup, 1026,24 gr çekmektedir.

Man:2 Rıtl karşılığı yani 960 dirhem, 3078,75 gr

Kilçe: 8 müd veya 976 dirhem, 3130 gr, 1040 dirhem, 3335 gr o-

lup genellikle Ramazanda fitreler, fetva mecmualarındaki

ölçeklerin geneli buna göre hesap edilirdi.

Batman: 7697 ile 8000 gr arasında değişirdi.

Vibe: 2928 dirhem, 9390 gr

Okka: 400 dirhem, 1288 gr

Kantar: 44 okka, 56449 gr

Çeki: 4 kantar, 225.798 gr<
İlgili Konu Başlıkları Tümü

çeki

Alm. Gewichtsmass (n), für 250 kg, Fr. Mensure (f) de poids de 250 kilos, İng. A weight of 250 kilos. Tartıda kullanılan bir birim. Önceleri 4 kantar 1 çeki (yaklaşık 226 kg), 44 okka 1 kantar (yaklaşık 56,5 kg)dı. Daha sonra 195 okka (250 kg) kabul edilmiştir. Odun, kireç, taş gibi ...

Kantar

Kantar Ağır cisimleri tartmak için kullanılan tek kollu terazi. Kantar, esas olarak yatay bir kol, bu kolun ucunda, tartılacak cismi asmaya yarayan çengel, ayrıca kol üzerinde hareket eden sabit bir ağırlık (kantar topu) ile kantar bıçağından meydana gelmiştir. Kantar bu yapısı ...

Mangır

Mangır Osmanlılar zamanındaki bakır paralara verilen ad. Moğolca nakit (altın ve gümüş para) anlamına gelen “Mangun” kelimesinden Türkçeleşmiştir. Bakır para, Nuhas akça, Sikke-i nuhasiyye, Çürük akça, kızıl mangır gibi tabirler mangır yerine kullanılmıştır. Bu ...

Fes

Fes Alm. Fes (m.n), Fr. Fes (m), İng. Fez. Başı havanın çeşitli tesirlerinden korumak için kullanılan yünden özel olarak yapılan başlıklardan birinin adı. Çeşitli kaynaklarda fesin ilk menşei Fas gösterilirse de hakkında kesin bilgi yoktur. Tarihte hangi devirden itibaren ...

Kurban

Genel anlamıyla Allah'a ibadet maksadı ile belli üç günde kesilen hayvan. Allah’a yakın olmak O’nun rızâsını elde etmek için kan akıtmak. İslamiyette kurban; koyun, keçi, sığır ve deveden birini “Kurban Bayramı”nın ilk üç gününde kurban niyetiyle kesmek demektir.

Basma

Üzerinde bası ile yapılmış renk şekiller bulunan pamuklu dokumalara verilen ad. Pamuklu dokumalar üzerine basılan renkli...

Planör

Planör Hava akımlarından yararlanarak uçan motorsuz hava taşıtı. Bu uçuş aracının uçaklardan ayrılan özelliği motorsuz oluşu ve aynı zamanda üzerinde herhangi bir hareket eden güç kaynağı olmamasıdır. Bundan dolayı planör, “motorsuz uçak” ve planörcülük de, ...

Türkler

Türk kelimesinin aslı "türümek" fiilinden gelmektedir. Bu fiilden türetilmiş, kişi ve insan anlamında "türük" ve nihayet hece düşmesiyle "Türk" kelimesi ortaya çıkmıştır. Nitekim Anadolu'da bir kısım göçebeler de yürümekten "yürük" adını almışlardır. Türk kelimesi, ...

Müslüman Türk Devletlerinde Kültür Ve Medeniyet

İlk Müslüman Türk devletlerinden olan Karahanlılarda, ülkenin doğusunu idare eden büyük hakana Arslan Han adı verilirdi. Onun hakimiyeti altında batı bölgelerini, Buğra ünvanını taşıyan diğer bir han idare etmekteydi. Sonra devlet merkezinde hakanlara vekâlet eden, Erkan, Sagun ...