Papatya

Papatya

Papatyagiller (Asteraceae), iki çenekliler sınıfından bir bitki familyası.

PAPATYA (türkçe) anlamı

1. (Türkçe) Kadın ismi - İlkbaharda çiçek açan
2. taç yapraklı
3. beyaz
ortası sarı kümeçli bir kır çiçeği.

PAPATYA (türkçe) anlamı

4. Birleşikgillerden
5. 20-50 cm yükseklikte
6. baharda çiçek açan
7. taç yaprakları beyaz
8. ortası sarı kömeçli
9. bir yıllık otsu bir bitki
10. yoğurt çiçeği (Matricaria chamomilla).

PAPATYA (türkçe) ingilizcesi

1. n. daisy
2. golden daisy
3. camomile
4. marguerite

PAPATYA (türkçe) fransızcası

1. camomille [la]
2. marguerite [la]
3. anthémis [le]

PAPATYA (türkçe) almancası

1. n. Melonenbaum


Beyaz ay papatyası (Oksay papatyası)
Beyaz ay papatyası (Oksay papatyası)
Familyası: Bileşikgiller (Compositae) Türkiye’de yetiştiği yerler: Hemen hemen bütün Anadolu.

Mayıs ve ağustos ayları arasında çiçek açan, 20-50 cm boyunda, güzel kokulu bir yıllık otsu bitki. Yol kenarı, boş alanlarda oldukça çok rastlanır. Yaprakları parçalı ve tüysüzdür. Çiçekler dalların ucunda küçük başçıklar (kapitulum) hâlinde bulunurlar. Başçıkların orta kısmında bulunan çiçekler tüp şeklinde ve sarı renkli hermafrodittir. Kenarlarda ise 15-20 tâne dil şeklinde, beyaz renkli dişi çiçekler bulunur.

Kullanıldığı yerler

Çiçek durumu başları, çiçek açmadan önce toplanarak gölgede kurutulur. Bileşiminde uçucu yağlar, rezin, acı maddeler ve fenolik bileşikler bulunur. % 1’lik çay hâlinde sabahları aç karnına bir bardak içilebilir. İdrar çoğaltıcı, iştah açıcı, yatıştırıcı ve gaz söktürücü etkilere sâhiptir. Basur memelerinde ağrı kesici, tedâvi edici etkiye sâhiptir. Boyar madde olarak da kullanılır.

Alman Papatyası (Anthemis nabilis) Orta Avrupa’da yetişir ve kültürü de yapılır. Dişli çiçekleri beyazımsı renklidir. Ülkemizde 50 kadar Anthemis türü bulunmakta ve İzmir papatyası, yabani papatya, beyaz papatya gibi isimlerle bilinmektedir.

Morfolojisi

Familyanın ismi yıldız şeklinde çiçekleri bulunan bir cins olan Aster türünden gelmektedir. Genellikle otsu, çok azı çalı, ağaç ve lian şeklindedirler (odunsu sarılıcı bitkiler).

Yapraklar basit veya bileşik, stipulsuz, alternat, rozet şeklindedir.

Çiçekler baş veya kapitulum durumlarındadır.



Aster alpinus
Aster alpinus
Bunlarda baş bir çok küçük veya florat olarak adlandırılan çiçekler; konik, küresel ya da düzleşmiş bir reseptakulum veya diskten çıkarlar. Bütün kapitulum fillari olarak adlandırılan involukral brakteler tarafından sarılmıştır. Bunlar bir veya birkaç seri halinde olabilirler veya imbrikat dizilmiş olabilirler.

Braktenin ikinci bir tipi de (chaffy) bulunabilir. Bu yapı genel resaptakulum üzerinde bireysel çiçeklerin tabanında bulunur. Brakteler mevcutsa, resaptakulum chaffy ‘dir; mevcut değilse çıplaktır. Reseptakulum (çiçek tablası) tüyler, dikenler ve oyuklar taşıyabilir.

Kapitulumda bulunan çiçekler hermafrodit veya tek eşeyli, (bitkiler monoik veya dioik), aktinomorf veya zigomorf yalnız bir periyant serisi iyi gelişmiştir. Kaliks pappus olarak adlandırılan tüysü şekilde ya da tamamen eksiktir. Korolla 5’li ve simpetaldır. Korolla tubular çiçeklerde aktinomorf, ligulat olanlarda zigomorfdur. Androkeum 5 stamen (erkek organ)lidir, onların anter (başçık)leri birleşik, filamentleri serbesttir (singenezik). Ginekeum 2 birleşik karpelli, tek odalı, ovaryum alt durumludur.

Meyve akendir.

Yayılışı

Asteraceae, çiçekli bitkilerin en büyük familyası olarak bilinir. Dünyada 1100 cins ve 25000 civarında türle temsil edilen kozmopolit bir familyadır.

Türkiye'de 133 cins ve bunlara ait 1156’dan fazla türü bulunmaktadır.

Sinonim Adı

Bu bitkilerin çiçek durumunun kompozit yapısı, taksonomistlerin bu familyayı Compositae olarak anmasına yol açmıştır.

Kaynaklar

  1. Simpson, M.G. Plant Systematics. Elsevier Academic Pres. California, 2006
  2. Vikipedi
  3. Rehber Ansiklopedisi
Önceki Paylaşımlar