Osmanlı imparatorluğu döneminde elçilik göreviyle yabancı ülkelere gönderilen kişilerin, bu görevleri esnasında duyduklarım, gördüklerini ve yaşadıklarını yazmak suretiyle meydana getirdikleri eserlere denir.

SEFARETNAME (türkçe) anlamı
1. osmanlı devleti elçilerinin görevli bulunduğu yer ile ilgili yazdıkları yapıt.

Sefaretname hakkında bilgiler

Sefaretname Osmanlı Devletinde yabancı ülkelere gönderilmiş olan sefirlerin (elçilerin), İstanbul'dan hareket etmelerinden başlayarak, gittikleri yerlerde gördükleri olayları, yaptıkları diplomatik görüşmeleri, gezip gördükleri yerlerin idari, sosyal, askeri, ilmi ve kültürel hayatları hakkında bir takım önemli bilgileri toplayarak padişaha veya sadrazama takdim ettikleri rapor, yazılı belge. Osmanlı imparatorluğu döneminde elçilik göreviyle yabancı ülkelere gönderilen kişilerin, bu görevleri esnasında duyduklarım, gördüklerini ve yaşadıklarını yazmak suretiyle meydana getirdikleri eserlere denir.

Osmanlıların yabancı ülkelere elçiler göndermeleri, kuruluş devrinden itibaren başlamıştır. Ancak sefirlerin sefaret sırasında dolaştıkları yerleri ve buralarda gördükleri şeyleri ve yaptıkları işleri, padişaha arz etmek için sefaretnameler hazırlamaları 17. yüzyıl sonlarından itibaren olmuştur. Sefaretnameler bizzat sefirin (elçinin) kendisi tarafından hazırlandığı gibi, maiyetinde bulunanlardan biri tarafından da hazırlanabiliyordu. Sefaretnameler nesir olarak hazırlandığı gibi manzum olarak da yazılabiliyordu.

Yabancı ülkelerle siyasi ve kültürel münasebetlerin mahiyetini ortaya koyan en eski belgeler olan Sefaretnameler, bu devletlerin sosyal ve ekonomik durumlarını, teşrifat (protokol) usullerini, hayat biçimlerini, Osmanlıların onlara karşı tutum ve düşüncelerini de yansıtmaktadırlar. Yirmisekiz Çelebi Mehmed Efendinin Paris Sefaretnamesi, Sefaretnamelerin en tanınmış örneklerindendir. Mehmed Efendinin Paris ve Fransa hakkında verdiği bilgiler Sultan Üçüncü Ahmed Hanın dikkatini çektiği için, Avrupai tarzda bazı yeniliklerde bulunma ihtiyacı duymuştur. Matbaayı ve onun temin ettiği faydayı yakından gören Yirmisekiz Mehmed Çelebi'nin Türkiye'de matbaacılığın kuruluşunda büyük hizmeti olmuştur.

Osmanlılar yalnız Avrupa'ya değil, Şarka ve İslam memleketlerine de sefir göndermişler, onlar da diğer sefirler gibi Sefaretnameler hazırlamışlardır. Sefaretnamelerin bir kısmı vak'anüvisler tarafından tarihlere geçirilmiş, bir kısmı ise sonradan ayrıca yayınlanmıştır.

Sefaretnameler yabancı ülkelerdeki ilmi ve teknik gelişmeleri yansıtarak, ülkemizde de birçok ilmi, idari ve teknik yeniliklere sebep olduğu gibi, bu ülkelerin sosyal, ahlaki ve kültürel özelliklerinden bahsettiği için de ülkemizde başka ülkeleri taklit etme özentisi başgöstermiştir. Bu özentinin neticesinde garblılaşma (batılılaşma) adıyla ahlaki ve kültürel yozlaşma meydana gelmiş, kendi milli ve manevi değerlerimizden uzaklaşmalar olmuştur.

Adet olarak kırktan fazla olan Sefaretnameleri konuları bakımından ikiye ayırmak mümkündür:

Birinci kısımdakiler; sefirlerin (elçilerin) doğrudan doğruya vazifeleriyle ilgili sefaretnamelerdir.

İkinci kısımdakiler ise; sefirlerin gezip gördükleri yerlerin idari, sosyal, ahlaki, askeri, kültürel ve teknik hayatları hakkında önemli bilgiler veren sefaretnamelerdir.

Elde bulunan ilk yazılı sefaretname Kara Mehmed Çelebi'nin 1655 tarihli Viyana Sefaretnamesi, son sefaretname ise Abdürrezzak Bahir Efendinin 1845 yılında kaleme aldığı, Paris-Londra Sefaretnamesi'dir. Hazırlandıkları devrin çeşitli özelliklerini günümüze yansıtan Ünlü sefaretnamelerden bazıları ise şunlardır: Zülfikar Paşanın Mükaleme Takriri (1688-1692), İbrahim Paşanın Viyana Sefaretnamesi (1719), Yirmisekiz Çelebi Mehmed Efendinin Fransa Sefaretnamesi (1720), Ahmed Dürri Efendinin İran Sefaretnamesi (1721), Nişli Mehmed Ağanın Rusya Sefaretnamesi (1722-23), Mehmed Efendinin Lehistan Sefaretnamesi (1730), Mehmed SaidPaşanın Mehmet SaidEfendi Takriri (1732-1733), Salim Efendinin Hindistan Seyahatnamesi (1744-1749), Mustafa Nazif Efendinin İranSefaretnamesi (1746), Hatti Mustafa Efendinin Nemçe Sefaretnamesi (1748), Ahmed Resmi Efendinin Prusya Sefaretnamesi (1763-1764), Seyyid İsmail Efendinin Fas Sefaret Takriri (1785-1786), Alemdar Mehmed Ağanın Buhara Sefaretnamesi (1787-1791),Vasıf Efendinin İspanyaSefaretnamesi(1787-1788), Yusuf Agah Efendinin Havadisname-i İngiltere'si (1793-1796), Mehmed Sadık Rıfat Paşanın İtalya Seyahatnamesi (1838).

Örnek:

a) Yirmisekiz Çelebi Mehmet Efendi Sefaret-namesi b) Mustafa Sami Efendi: Avrupa Risalesi c) Ahmet Azmi Sefaret-namesi d) Mustafa Rasih Sefaret-namesi e) Ahmet Muhip Sefaret-namesi
İlgili Konu Başlıkları Tümü

Sefaretname (Divan Edebiyatı)

Siyasal bir görevle yurtdışına gönderilen elçilerin ya da bunların yanlarında bulunanların gittikleri yerin durumuna ve özelliklerine ilişkin izlenimlerini, görüşlerini, olayları anlattıkları yapıtlardır. En tanınmış örneklerden biri Yirmisekiz Çelebi Mehmed ...

Ahmed Resmi Efendi

Ahmed Resmi Efendi Osmanlı devlet adamlarından ve tarihçi. 1700 senesinde Girit�te doğdu. Tahsilini tamamlamak üzere İstanbul�a geldi. Reisülküttablardan Mustafa Efendinin yanında yetişti ve daha sonra onun damadı oldu. Öğretimini tamamladıktan sonra devlet hizmetine ...

Divan Şiirinde Konular

Divan şiiri konu bakımından çok çeşitlidir. Genel tanımdan da anlaşılacağı gibi öncelikle dün dışı ve dini şiir olmak üzere ikiye ayrılır. Din dışı şiirde başlıca türler şöyle sıralanabilir: Bahariye, cemreviye, dariye, fahriye, iydiye, medhiye, mersiye, gazavatname, ...

Dürri Ahmed Efendi

Dürri Ahmed Efendi Sultan Dördüncü Mustafa Han ve Sultan Üçüncü Ahmed Han devri devlet adamlarından ve şairlerinden. Aslen Vanlıdır. İstanbul’a geldikten sonra, Sultan Dördüncü Mustafa Han zamanında, devrin vezirlerinden Abdi Paşanın cizyedarı Hüseyin Ağanın ...

Osmanlı Türkçesi Edebiyatı

On üçüncü yüzyılda karşılaştığımız simaların başında, eserlerinde yer yer Türkçe kelimelere ve mülemmalara yer veren Mevlana Celaleddin-i Rumi (1207-1273) görülmektedir. Bunu takiben oğlu Sultan Veled'in (1226-1312) Türkçe manzumeler yazması, ayrıca hakkında pek fazla ...

Yirmisekiz Mehmed Çelebi

Yirmisekiz Mehmed Çelebi Osmanlı devlet adamlarından. Edirne'de doğmuş olup, doğum tarihi belli değildir. Yeniçeri ocağında Seksoncubaşı iken Peç Seferinde şehit düşen Süleyman Ağanın oğludur. Yeniçeri ocağında yetişti. Yirmi sekizinci ortada hizmet gördüğü için bu ...

Ahmed Resmî Efendi

Ahmed Resmî Efendi, Küçük Kaynarca Anlaşması'nın müzakere ve imzasında Osmanlı Devleti heyetine reislik gibi kadersiz bir vazife ile tarihe geçmiş, ancak öncesinde Viyana ve Berlin'de önemli sefaret görevlerinde bulunmuş Osmanlı devlet adamıdır. Devlet adamlığının yanı sıra ...

Yirmisekizzade Mehmed Said Paşa

Yirmisekizzade Mehmet Sait Paşa (d.? o. Ekim 1761) III.

Sefâretnâme

Sefaretnâme, özellikle Osmanlı Devleti döneminde, bir dış merkeze sefir (elçi) olarak atanan kişinin, döneminin siyaset ve diplomasisine, ve bu arada da sefirlik görevinde bulunduğu şehrin ve ülkenin güncel hayatına ilişkin izlenim ve görüşlerini kitap şeklinde bir araya ...

Fransa Sefaretnamesi

Fransa Sefaretnamesi, Yirmisekiz Mehmed Çelebi'nin yapıtı (1721). Yazarın elçilik göreviyle Paris'e yaptığı yolculuk ve yaptığı görev süresindeki (1720-1721) gözlemlerini dile getirir. Sefaretname, daha çok ilk defa Osmanlı topraklarından dışarıya çıkan bir Osmanlı'nın ...

Vasıf Efendi

Vasıf Efendi'nin İspanya Sefaretnâmesi (1787-1788)

Zülfikar Paşa

Zülfikar Paşa'nın "Mükaleme Takriri" (Viyana Sefaretnâmesi) (1688-1692)

Türklerin Altın Kitabı

''Türklerin Altın Kitabı'', Refik Özdek tarafından yazılan Türk tarih kitabıdır. Türklerin M.Ö. 1050 yılından başlayarak Türk Kurtuluş Savaşı'na kadar geçen süreçte askeri, bilim, sanat, siyasi, ekonomi alanındaki geçmişini anlatan 4 ciltlik seridir. Seri, 1990 yılında ...