Sened-i İttifak

SENED-İ İTTIFAK, Osmanlı Devleti'nde, Sultan İkinci Mahmud devrinde 1808 yılında ayanlar ile hükümet arasında yapılan sezleşmeye verilen isim. 18. yüzyıla girerken askerî teskilâtin bozulmasi neticesinde, devletin merkezî otoritesi zayiflamisti. Devlet, mültezimlerin reayayi ezmeleri sonunda, vergi toplama isini mahallî esrafa devretme siyâsetini gütmüs, bu da ayanlarin ortaya çikmasina sebeb olmustu.

Sened-I İttifak hakkında bilgiler

SENED-İ İTTIFAK, Osmanlı Devleti'nde, Sultan İkinci Mahmud devrinde 1808 yılında ayanlar ile hükümet arasında yapılan sezleşmeye verilen isim.

18. yüzyıla girerken askeri teskilatin bozulmasi neticesinde, devletin merkezi otoritesi zayiflamisti. Devlet, mültezimlerin reayayi ezmeleri sonunda, vergi toplama isini mahalli esrafa devretme siyasetini gütmüs, bu da ayanlarin ortaya çikmasina sebeb olmustu. Yerli halk arasindan veya disardan gelip halka söz geçirebilecek durumdaki kimselerden meydana gelen ayanlarin nüfuzlari zamanla artti. Yeniçeri ve timar sisteminin bozulmasi sebebiyle, ihtiyaç duydugu askeri temin edemeyen devlet de, ayanlarin nüfuzundan istifade yoluna gitti. 1768-1774 Osmanli-Rus Savaşı sırasinda hükümet, kaza merkezlerinde idareyi ele geçirmis olan ayan ve mütegallibeye bas vurarak para ve asker te'minine çalisti. Bu durum, ayanlar üzerindeki hükümet kontrolünün kalkmasina sebeb oldu ve tasrada idareye tamamen hakim oldular. Sultan üçüncü Selim Han, Rusçuk ayani Alemdar Mustafa Paşa gibi devlete faydali olanlara rütbeler verdi. Nizam-ı Cedidi tasvib etmeyen yeniçerilerin, Sultan Üçüncü Selim'i tahttan indirmeleri üzerine, Alemdar Mustafa Pasa, onu tekrar tahta geçirmek için hazirliklara basladi. 28 Temmuz 1808'de Bab-i ali'yi basip sadaret mührünü ele geçirdi. Fakat bu arada sultan üçüncü Selim Han sehid edildi Alemdar Mustafa Paşa'da, sehzade Mahmud'u sultan ilan etti. Yeniçeri Ocağınin kaldirilmasi ve devlete çekidüzen verilmesi için çalismalara basladi. Rumeli ve Anadolu'daki ayanlar çagrilarak mesveret-i amme adi verilen büyük bir toplanti yapildi. Yeniçeri ocaginin düzeltilmesi ve düzenli sekilde egitilmesi için karar alindi. Alemdar Mustafa Pasa, kalabalik sayida askeri ile istanbul'a gelmis olan ayanlarla, devlet arasindaki ihtilaf ve mücadelenin kaldirilarak, devletin zafiyetinin önlenebilecegini düsünüyordu. Yapilan görüsmeler sonunda asagidaki hususlari ihtiva eden sened-i ittifak imzalandi.

1 ve 4. maddede, ayan ve eyalet valileri padisaha bagliliklarini belirtiyor, sadrazami onun mutlak temsilcisi olarak kabul etmeye devam ediyordu.

3. maddeye göre; Osmanli vergi düzeni ülkenin tamaminda, bütün eyaletlerde uygulanacak, padisaha ait gelirlere ayanlar el koyamayacaklardi.

7. maddeye göre; vergi miktarlari ayan ve hükümetin görüsmeleri sonunda belirlenecekti.

2. maddeye göre; devletin gelecegi ordunun gücüne bagli oldugu için, ayanlar eyaletlerde asker toplanmasina yardimci olacaklar, ordu, nizam-i cedid sistemine göre teskilatlanacakti.

5. maddeye göre; ayanlar, kendi eyaletlerinde adil bir idare kuracaklardi. Birbirlerinin topraklarina ve haklarina taarruz etmeyecekler, birbirlerine kefil olacaklardi.

6. maddeye göre; devlet merkezinde çikacak herhangi bir kargasalik aninda, padisahdan izin almak için vakit harcamadan istanbul'a yürüyeceklerdi.

Bu vesikanin altindaki ekte ise, özetle söyle deniliyordu: Yapilacak islerde bu sartlarin esas tutulmasi gerektiginden, zamanla degismesini önlemek üzere, bundan sonra sadrazam ve seyhülislam olacaklar, bu makama geçtikleri zaman bu senedi imzalayacaklar ve harfi harfine uygulanmasina çalisacaklardir. Bu senedin bir sureti beylikçi kaleminde, bir sureti padisahin yaninda bulunacak ve gereken kimselere oradan kopyeleri verilecek, padisah, kendisi bu sartlarin uygulanmasina nezaret edecekti.

Devletin ayana ipotek edildigi, padisahin yetkilerinin kisitlandigi bu senedi imza edenler arasinda, bir taraftan en yüksek derecedeki ulema (seyhülislam, nakibül-esraf ve kazaskerler), devlet ricali (generaller, yeniçeri agasi, sipahiler agasi) öbür taraftan o zaman payitahtta hazir bulunan belli basli ayanlar (Cebbarzade, Karaosmanoglu, Sirozlu Ismail Bey ve Çirmen mutasarrifi) vardi.

Padişahın tuğrası konulan bu sened, Padişahın ayanlara taahhüdleri seklinde idi. Is. basina gelen her sadrazamin bu senede yeminle bagli olmasi, yalniz padisaha karsi degil, ayanlara karsi da sorumlu olmasi durumunu çikariyordu. Vergiler bile, vükela ile ayanlar arasinda kararlastirilacakti. Bütün bu sebepler, padisah ve saray çevresinin sened-i ittifaka muhalefetini icab ettiriyordu, idareye tam hakim olan Alemdar'in korkusundan kimse ses çikaramiyordu.

Alemdar Mustafa Paşa, birkaç aylik iktidarinda sekban-i cedid adiyla bir askeri teskilat kurdu. Yeniçeri ocaginin hosuna gitmeyecek bazi islahatlara giristi. Kendisinin bazi hareketleri ve yeniçerilerin hosuna gitmeyen isleri isyana sebeb oldu. Isyanda Alemdar öldü. Islahatlari neticesiz kaldi. Ayanlar arasinda birlik kalmayip kisa zamanda dagilmalari üzerine sened-i ittifak hükümsüz kaldi. Ayanlarin ileri gelenleri zamanla ortadan kaldirildi. Sultan ikinci Mahmud Han'nin dirayetli idaresi neticesinde merkezi otorite saglandi.

Sened-i ittifakla, 1839'da Mustafa Resid Paşa tarafından ilan edilen Tanzimat Fermanı arasinda bazi benzerlikler vardir. Bunlarin en barizi, her ikisinin de devleti ipotek altina almasidir. Sened-i ittifak, devleti ayanlara ipotek ederken, Tanzimat fermani yabanci devletlere ipotek etmiştir.

Ek Bilgiler

  • Senedi İttifak metni MS Word Formatında

  • İlgili Konu Başlıkları Tümü

    Vaka-i Hayriye

    1825 yılında Yeniçeri ocağının Sultan İkinci Mahmut tarafından ortadan kaldırılması olayıdır (Hayırlı Olay). 1324 yılında kurulan Yeniçeri ocağı, 1658 yılından itibaren tüm önemini kaybetmiş ve ayaklanmaların olduğu bir yuva haline gelmişti. Yeniçeriler istemedikleri ...

    Mahmud

    Sultan İkinci Mahmud, 20 Temmuz 1785 tarihinde İstanbul'da doğdu. Babası Sultan Birinci Abdülhamid, annesi Nakşidil Valide Sultan'dır. Orta boylu, geniş omuzlu, beyaz sakallı, zarif ve sevimli yüzlüydü.

    Anayasa

    ANAYASA Alm. Grundgesetz (n), Konstitution (f), Fr. Constitution, İng. Constitution. Devletin esas kuruluşunu, devletin kişilerle ve kişilerin birbirleriyle olan münasebetlerindeki temel hak ve hürriyetlerini belirten, tanınan bu hak ve hürriyetlerinin kısıtlanmasını engelleyecek yasama ...

    Alemdar Mustafa Paşa

    Alemdar Mustafa Paşa Osmanlı sadrazamlarından. Rusçuklu Hasan Ağa’nın oğlu olup, doğum tarihi bilinmemektedir. Yeniçeri ocağından yetişti. 1768-1774 Osmanlı-Rus harbinde bölüğünün bayrağını taşıdığından Alemdar veya Bayraktar unvanı verildi. Rusçuk ayanı Tirsinikli ...

    İmparatorluğun Son Yüzyılı

    İmparatorluğun son yüzyılı (1807-1920). 1808 sonlarında Osmanlıların durumu ümitsiz görünüyordu. Merkezî otorite çok zayıflamış, saray o yıl bir yönüyle merkezin gücünü taşra güçlerine kabul ettiren, ama öbür yönüyle de ayanın haklarını tanımlayan ve güvence ...

    Kağıthane

    Kağıthane İlçesi Marmara bölgesinde ve İstanbul İline bağlı şirin bir İlçedir. İlçemiz 04.07.1987 gün ve 19508 sayılı Resmi Gazete de yayınlanan 3392 sayılı Kanun ile,Şişli İlçesinden ayrılarak müstakil bir İlçe olmuştur. Kağıthane Kaymakamlığı da, 08.08.1988 ...

    Sultan İkinci Mahmud

    Sultan İkinci Mahmud (1785 - 1839), 20 Temmuz 1785 tarihinde İstanbul'da doğdu. Babası Sultan Birinci Abdülhamid, annesi Nakşidil Valide Sultan'dır. Orta boylu, geniş omuzlu, beyaz sakallı, zarif ve sevimli yüzlüydü. Diğer Osmanlı padişahları gibi kuvvetli bir tahsil gördü. ...

    Sekban-ı Cedid

    Nizam-ı Cedid ordusu yerine kurulan askeri ordu. 1808 yılında Bayraktar Mustafa Paşa tarafından kurulmuştur. Avrupa standartlarına göre kurulan bu ordu Üsküdar'daki kışlalarda askeri eğitim ve öğretime başladı. Sekizinci ocak olarak tanımlandı ve tuğ ve sancak verilerek ...

    Türk Hukuk Tarihi

    Bilinen ilk Türk Devleti'nden bu yana Turk Milleti'nin Hukuk Duzeni ile ilgili bilgiyi burada bulabilirsiniz.

    Kronoloji - Osmanlı 3

    1680 Mehter etkisinde ilk Batı müziği eseri (N. A. Strungk'un Esther operası) 1682 Osmanlı-Rus Antlaşması 1682 Seyahatname'nin yazarı Evliya Çelebi'nin ölümü 1683 II.

    Kadı Abdurrahman Paşa

    Kadı Abdurrahman Paşa (?-27 Aralık 1808) Karaman valisi ve Osmanlı Devletinin Islahat döneminde önemli görevlerde bulunmuş bir devlet adamı.

    Kronoloji Osmanlı Tarihi

    OSMANLI TARIHI KRONOLOJISI 1299-1924 * 1299-1300 - Osmanlı tarihinin başlaması * 1299 - İlk müzik olayı (Selçuklu sultanınca Osman Bey'e Beylik alameti olarak gönderilen tabl-u alem (davul ve sancak) * 1302 - Osman Gazi'nin Koyunhisarı Zaferi * 1302 - III. Alaeddin Keykubad'ın ölümü

    Osmanlı Tarihi

    Osmanlı Devleti, 13. yüzyıl sonları ile 20. yüzyılın ilk çeyreği arasında yaklaşık 625 sene hüküm sürmüş bir Türk devletidir. Anadolu'da kurulmuş, sınırları tarihi boyunca çok değişmekle birlikte en geniş döneminde bugünkü Arnavutluk, Yunanistan, Bulgaristan, ...