takvim

Takvim, zamanı yıllara, aylara ve günlere ayıran yöntem verilen isimdir. Bir yılın günlerini, aylarını, sayılı günlerini gösteren çizelge veya defter anlamında da kullanılır. Takvim mecazi anlamda yapılacak bir işin türlü evrelerini zamana bağlı olarak gösteren programa da denir. Zamanı; sene, ay, hafta, gün ve saat gibi sabit bölümlere ayıran; dini-milli gün ve bayramları gösteren cetveller. Kelimenin aslı Arapçadır. “Doğrultmak ve sağlamlaştırmak” demektir.

TAKVIM (türkçe) anlamı
1. Düzeltme. Doğrultma. Kıvamına koyma. Eğriyi doğru tutma.
2. Ta'dil etme.
3. Bir şeye kıymet tâyin eylemek.
4. Her gün güneşin doğuşu
5. batışı
6. ay ahkâmı ve süresi kaydedilmiş olan defter.
7. Günlük olaylardan bahseden gazete.
TAKVIM (türkçe) anlamı
8. zamanı yıllara
9. aylara ve günlere ayıran yöntem.bir yılın günlerini
10. aylarını
11. sayılı günlerini gösteren çizelge ya da defter.yapılacak bir işin türlü evrelerini zamana bağlı olarak gösteren program.
TAKVIM (türkçe) ingilizcesi
1. n. calendar
2. almanac
3. date block,
TAKVIM (türkçe) fransızcası
1. calendrier [le]
2. almanach [le]
TAKVIM (türkçe) almancası
1. n. Kalender

Takvim hakkında bilgiler

Takvim, zamanı yıllara, aylara ve günlere ayıran yöntem verilen isimdir. Bir yılın günlerini, aylarını, sayılı günlerini gösteren çizelge veya defter anlamında da kullanılır. Takvim mecazi anlamda yapılacak bir işin türlü evrelerini zamana bağlı olarak gösteren programa da denir. Zamanı; sene, ay, hafta, gün ve saat gibi sabit bölümlere ayıran; dini-milli gün ve bayramları gösteren cetveller. Kelimenin aslı Arapçadır. “Doğrultmak ve sağlamlaştırmak” demektir. Takvimler kitap şeklinde olduğu gibi, duvara asılan tipleri de vardır. Senelik olarak yapılanlar olmakla beraber, uzun zamanlar için hatta daimi mahiyette olarak yapılmış olanları da mevcuttur.

Takvim kayıtlarının ilk olarak tespiti, ayın günlük devrelerinin müşahadesiyle başlamıştır. Tam bir dolunay şeklinde görülen ayın, gün geçtikçe, incelerek hilal şeklini alması, gözden kaybolması, sonra tekrar hilal şeklinde doğması ve büyüyerek dolunay haline gelmesi takvimin esasını teşkil etmiştir. Fakat ziraat işlerinde ve mevsimlerin tayininde ayın hareketleri kat’i malumat verememekteydi. Çünkü ayın iki dolunayı arasındaki zaman 29,5 gündür. 12 ile çarpıldığında bir ay senesi 354 gün olur. Halbuki güneş senesi yaklaşık 365 gün 6 saattir. İkisi arasında 11 gün 6 saatlik bir fark vardır. Bu fark uzun seneler sonra birikerek artar ve neticede aylar tabii mevsimlere uymaz. Bu mahzuru ortadan kaldırmak için güneşin hareketini esas alan takvimler de yapılmaya başlandı. Bazı milletler her iki takvimi de beraber kullanmışlardır.

Takvimin esası tarih, yani senedir. Tarihler Hicri, Rumi, Mali, Efrenci vs. gibi isimler alırlar. Takvim için mühim bir hadise “tarih başı” olarak ele alınır. Her milletin ve cemiyetin kendisine esas kabul ettiği bir takvimi olduğu gibi, birçok milletin müştereken kullandığı takvimler de vardır. Romalılar, Roma şehrinin kuruluşu olan M.Ö. 753 senesini, Eski Yunanlılar, ilk olimpiyat oyunlarının yapıldığı M.Ö. 776 senesini başlangıç olarak kabul etmişlerdir. Hıristiyanlıkta bu başlangıç Îsa aleyhisselamın doğumu zannedilen tarihtir (bkz. Noel). Doğduğu yıla sıfır, ondan öncesine milattan önce, sonrasına da milattan sonra denmiştir. Hicri takvimin başlangıcı da Peygamberimizin Mekke’den Medine’ye hicretidir. (bkz. Hicri Yıl)

Mısır’da M.Ö. 5000 veya 3000 yıllarında ilk takvim denemeleri yapılmıştır. Mısırlılar gökyüzünün en parlak yıldızı olan Sirius’un iki doğuşu arasındaki 365 günlük süreyi 1 yıl kabul etmişlerdir. Ancak Sirius’un her dört yılda bir 365 gün yerine 366 günde doğduğu anlaşıldığından bu bir günlük fark, yılbaşının yavaş yavaş mevsimlere göre gerilemesine sebep olmuştur. Daha başka mahzurları da olmasına rağmen bu takvim yüzyıllar boyunca birçok ülkede kullanılmıştır.

Babilliler ve Yunanlılar da yılı 12x29,5= 354 gün kabul eden takvimi kullanmışlardır. Ancak, takvimlerini güneş yılına yaklaştırmak ve mevsimlerle olan uygunsuzluğu düzeltmek için, Babilliler her üç yılda araya 1 ay, Yunanlılar da her 8 yılda 3 ay ilave etmişlerdir.

Bugün kullanılan Miladi takvime en yakın doğruluktaki takvim eski Roma takvimi olan Julien takvimiydi. M.Ö. 45 senesinde Roma imparatoru Julius Caesar tarafından islah edilen bu takvimde sene 365 gün 6 saatti. Her seneden artan 6 saatlik zamanın doğurduğu mahzur, 4 yılda bir, senenin gün sayısının 366 olmasıyla çözülmüştü. Bugün de Şubat ayına ekleniyordu. Ancak bu 365 gün 6 saatlik sene, 365 gün 5 saat 48 dakika ve 46 saniye süren tropik seneye göre 11 dakika uzundu.

Papa XIII. Gregorius tarafından 1582’de mahzuru ortadan kaldırmak için 10 gün silindi. 4 Ekim 1582’nin ertesi günü 15 Ekim 1582 sayıldı. Yüzyılları gösteren senelerin 400’e bölünememesi halinde bunlar artık yıl olmayacaklardı. Bu sebepten 1700, 1800, 1900 artık yıl olmadılar. 1600 ise artık yıl sayıldı. Bu takvime de Gregoryan Takvimi denildi. Fransa ve İtalya bu takvimi 1582’de, Almanya 1700’de, İngiltere 1751’de, Bulgaristan 1917’de, Sovyetler Birliği 1918’de, Yunanistan 1923’te, Türkiye 1926’da kabul etti.

Rumi takvim

Bu takvim güneş yılına göre düzenlenmiştir. Fakat şimdi kullanılan miladi takvimden 13 gün geri olduğu için 1917 yılında yapılan değişiklikle bu fark kaldırıldı. 1917 senesinin Şubat ayının16’sı, 1333 senesi Mart’ının 1’i sayıldı. Bu takvimin tarih başlangıcı Hicri takvimle aynı idi. Fakat ayın ve güneşin bir senesinin arasındaki fark sebebiyle sene sayısı iki sene geri olmuştu. Kısaca bu takvimde Miladi 584 senesi başlangıç kabul edilir. Yılbaşı 14 Mart’tır. Aylar Miladi yıldaki gibidir. Güneşe göre hesaplanır. 1926’da Miladi takvimin kabulüyle yürürlükten kaldırıldıysa da nüfus cüzdanlarında Rumi doğum tarihleri muhafaza edildi. Çevirme cetvelleri yardımıyla Rumi, Hicri ve Miladi seneler birbirine çevrilmektedir.

Kameri Hicri takvim: (bkz. Hicri Yıl)

Dünya yüzünde çok çeşitli takvim kullanılmasının çeşitli mahzurları görüldüğünden, bütün dünya milletlerinin müştereken kullanacağı tek tip takvim yapılması için bir asırdır çeşitli çalışmalar yapılmaktadır. Bu çalışmalar “Değişmez Takvim” ve “Evrensel Takvimi” adı altında yürütülmektedir. Ancak yeni tatbikatların daha büyük mahzurlar doğuracağı tabii olduğundan bu çalışmaların hiçbiri kabul görmemiştir.

Osmanlı Devletinde Takvim-i daimi veya Ruzname isminde takvim tatbikatı vardı. Bu takvim bir sene için değil, devamlı kullanılmak üzere iki metre uzunluğunda, gayet ince deri üzerine yapılan ince hesap ve zarif tezhiplerle meydana getirilmişti. Hesaplar 100 sene için yapılır ve takvimden 100 sene ahkam çıkartılır, erbabı müteakip asırlar için de kullanabilirdi. Bu işle pekçok uğraşanlar olmuş, bunlar arasında iki buçuk asır önce yaşamış Süleyman Hikmeti isminde bir zat meşhur olmuştur. Bu takvimlerde seneler, mevsimler, aylar, günler, güneş ve ay tutulmaları, sayılı günler, meteorolojik ve astrolojik hesaplar yer alırdı. Takvimlerin açılıp sarılması ve istenen yere bakılması için iki ucunda parmak kadar ve daha büyük fildişi masuralar bulunurdu. Takvimler pekçok sayıda yapılmış olup; adileri bir-iki liraya, iyileri 10-15, fevkaladeleri de 30 liraya kadar satılırdı.

İslam memleketlerinde takvim hazırlanmasındaki esas maksat, namaz vakitlerinin sıhhatli şekilde Müslümanlara duyurulmasıydı. Bunun için ilm-i heyet, yani astronomi ilmiyle uğraşan hey’etşinasların defter şeklinde hazırladıkları, namaz vakitleri cetvelleri bulunan, takvimler çıkartılmıştı. Namaz vakitlerinin yanısıra bir sene içindeki sayılı günler, güneş ve ay tutulmaları, burçlar, iklim ve ziraat hadiseleri de gösterilen bu takvimler Hicri Kameri, Hicri Şemsi, Rumi ve Efrenci (Miladi) senelere göre tertiplenmişti. Namaz vakitleri hesaplarını en sıhhatli şekilde yapabilen muvakkıtlar (vakit tayin ediciler) tarafından tertiplenen bu takvimler, Osmanlı Devletinin son devrine kadar kullanılmıştır. Halen eski kitap satan sahaflarda bunların çeşitli tiplerini bulmak mümkündür. Eyüb Camii muvakkıtı Ahmed Ziya Beyin takvimi bilhassa meşhur olmuş ve yaptığı namaz vakti hesapları o zamanın Şer’ıyye Vekilliğince (Diyanet İşleri Başkanlığınca) tastik edilmişti.

Bugün duvar, cep, masa vs. şeklinde bastırılıp satılan çeşitli takvimler vardır. Birçok firma ve kuruluşlar reklamlarını yapabilmek için kendi adına bastırdıkları takvimlerini müşterilerine yeni yıl hediyesi olarak dağıtmaktadır.

Kaynak

Türk Dil Kurumu Sözlüğü Rehber ansiklopedisi

Ayrıca bakınız

Kronoloji

Şarkı Sözleri

Ferhat Göçer tarafından _ albümünde söylenen takvim adlı şarkının sözleri.



yıllar mı hızlandı yoksa?
ne çabuk geçiyor upuzun günler geceler
daha dün gibi derler ya hani
meğer herkes kurarmış böyle cümleler...

vakit geçmek bilmezdi oysa
hangi ara koptu yaprak yaprak takvimler?
akarken biriktir derler ya
kasam boş, kalbim kırık, elde yine hüzünler...

pişman çok pişmanım esasen
ama çok korkuyorum ya reddersen
gururdan mı nedendir artık
e sen gel kendini alt edersen

evimi ocağımı, yuvamın sıcağını
yarimin kucağını bıraktım
her günahın tadına, dünyanın batağına
batacağım kadar battım...

meğer herkes tanışıyormuş birgün
mutlaka gerçeğin ta kendisiyle
insan buna da alışıyormuş
insan dayanıyormuş bütün gücüyle

pişman çok pişmanım esasen
ama çok korkuyorum ya reddedersen
gururdan mı nedendir artık
sen gel kendini alt edersen

evimi ocağımı yuvamın sıcağını
yarimin kucağını bıraktım
her günahın tadına dünyanın batağına
batacağım kadar battım

söz müzik : sezen aksu
(yaprak dökümü dizi müzikleri albümünden...)


Sezen Aksu tarafından söylenen takvim adlı şarkının sözleri.

yıllar mı hızlandı yoksa?
ne çabuk geçiyor upuzun günler, geceler
daha dün gibi derler ya hani
meğer herkes kurarmış böyle cümleler

vakit geçmek bilmezdi oysa
hangi ara koptu yaprak yaprak takvimler
akarken biriktir derler ya
kasam boş, kalbim kırık
elde yine hüzünler

pişman çok pişmanım esasen
ama çok korkuyorum ya reddedersen
gururdan mı, nedendir artık?
e sen gel kendini alt edersen

evimi ocağımı, yuvamın sıcağını
yarimin kucağını bıraktım
her günahın tadına, dünyanın batağına
batacağım kadar battım

meğer herkes tanışıyormuş
bir gün mutlaka gerçeğin ta kendisiyle
insan buna da alışıyormuş
insan dayanıyormuş bütün gücüyle

Erol Evgin tarafından söylenen takvim adlı şarkının sözleri.

seherde yer yüzünü ağartırken yedi renk
her günün eşiğine bırakırım bir çelenk
ve akşam süslenince ufuklar solgun ayla
her günün kapısını örterim fatihayla

takvimden yaprak yaprak sıyırdığım ne varsa
bulur takvimde gönlüm kimi candan ararsa
ondadır dost, akraba, sevgili her kim varsa

hayatım bir mersiye... yazılmış satır satır
her gün, başka bir aşkı gönlüme hatırlatır
kiminde tatlı rüya... kiminde sonsuz arzu
bir avuç toprak olmuş kiminde bir içim su

takvimden yaprak yaprak sıyırdığım ne varsa
bulur takvimde gönlüm kimi candan ararsa
ondadır dost, akraba, sevgili... her kim varsa

konuşma
"niçin kat kat bulutlar, sarmasın her günümü
her günüm bir mukaddes sevginin yıldönümü"

Nabız tarafından söylenen takvim adlı şarkının sözleri.

nakarat:
senelerimi verdim.
elleri bırakanın papatyaları solsun.
belki en büyük hediyem bu önüne şiirlerimi serdim.
geçirmek istemiyorum vakitlerimi sensiz.
seninde krizlerin gecelerinde gelsin.
benim psikolojim senin kelebeğinde takvim.
beddua mı dua mı bu? ecel elinden olsun.
kolay mı sandın yaşamak gurbet elde yarsız.
bana da öğret artık nasıl katlanır yürek
biz sevdik sahiplendik kaçmadık baba.
varım yoğum gözün elin tenin saçların balım.
alnın bensiz bense sensiz yaşlanır yazık.
belki çok yanlış dualar ettik.
ah aldık belki işte sonuçlarıda buydu.
kayıp cevaplar güneş doğmaz yok yatakta uyku
beyin kararsız, aşk kalplerde yasaklı duygu.
ilaçlar tedavi etmiyo sizi.
ben dert yanıyom sana aptal olma bulutlar kap kara çizmiyo bizi.
izliyo filim her insanloğlu.
gidişat yanlış ama dilse doğru.
paran yoksa lan, kimsen olmaz.
çok vakit geçti affet artık.
tutamam kendimi kalbini kırarım
hatalarımdan vazgeçemem ben.
birikmişim varda fark edemezler.
herşey tamken terk edilirsin.
saf görünümlü adi ve sinsi.
yollar karıştı tarif edilsin.
bu dünya fani ve dilsiz.
mağlup yada galip olursun.
güvendiğim kadın uçkura düşkün.
tüm benliğim saflığım bi hiç uğruna gitti.
senin pis kokun o gevşeğin üstüne sinsin.
sırtım kambur olsada çok şükür düzlüğe çıktım.
ne öğreticen evladına amına kodumun kahpesi.
lüks arabalarda gezmesini öğretirsin annesi.
dert sandıkların mal mülk yalancı sahtesin.
aldıkları ahı tek tek ödediler be çok şükür.
nakarat x2:
senelerimi verdim.
elleri bırakanın papatyaları solsun.
belki en büyük hediyem bu önüne şiirlerimi serdim.
geçirmek istemiyorum vakitlerimi sensiz.
seninde krizlerin gecelerinde gelsin.
benim psikolojim senin kelebeğinde takvim.
beddua mı dua mı bu? ecel elinden olsun.
kolay mı sandın yaşamak gurbet elde yarsız.
aklım firarda şokta.
kaderde mat olduk biz bak bi hamle yok mu?
yoluna tam gaz devam et finalde bok var.
vicdanım her an kinimle cinayet işler.
her kelimem aynı çünkü hikayem içten.
dinleyenler artık halime bi çare bulsun.
yettiniz lan kırmayın bitane kalbi
herkes aşk sarhoşu aptal enayi millet
gel dedin gelmedik mi tutmadık mı ellerinden?
üşüttün beni günlerce gözlerinin eteklerinde
sahte gülmedik dümenden aşık olmadık lan
firari gönlünüz var kerhane kalbe layık.
seviyorum bu yüzden yerim cehennem.
siz sizi yürekten sevmeyene verin değerler.
zamanla hiç olmuşsunuz kirlenir bedenler.
onlarca el sürülen namus istenir pederden.
nakarat x2:
senelerimi verdim.
elleri bırakanın papatyaları solsun.
belki en büyük hediyem bu önüne şiirlerimi serdim.
geçirmek istemiyorum vakitlerimi sensiz.
seninde krizlerin gecelerinde gelsin.
benim psikolojim senin kelebeğinde takvim.
beddua mı dua mı bu? ecel elinden olsun.
kolay mı sandın yaşamak gurbet elde yarsız.

Elem tarafından söylenen takvim adlı şarkının sözleri.

gökyüzü mavi değil bugün hatta biraz inatmışçasına bana
neden çok soğuk bu binalar?
neden onca zaman boşa geçti? neden, neden demekten
bu gözlerimde bir gülüyorken bin ağlar ?
göremiyorsan bi daha bak, istiyorsan çerçevele
aşık olmak akıl işi mi hem saçına hem çenene ?
gereksiz onca insan onca olayın içinden
bi arada düşün önüne bak ve özlemeyi bence dene.
sence ne der bunu duyanlar yalvarış mı ? bence bedel
her gece ben gözyaşımla mektup attım pencerene
ve aynı tencereden doyar mıyız bi gün ?
fakat olmasan da sorun değil savaşırım ben her cephede.
hatırlıyorum bi çok şeyi, kafamda bi ton şehir gitmek istediğim
yinede bendeki gönül aynı
tahmin ettiğim ve merak ettiğim bi şey
şimdi gecen kime iyi ? bu ara kime günün aydın ?
nakarat:
bu sabah yine gözlerimde, kanlı buğu ve güneş açma diyor
bi başkası varsa eğer, peki yine saçmalıyom
bulamam seni gözlerimde, çıkamadım yok başka bi yol
nasıl başkası aşka değer ? peki yine saçmalıyom
yine anlamadın değil mi ?
aptal salak gerizekalı beyinsiz
dememi bekleme, derde derdi ekleme
bense teklemem bile
senle çok farklıyız bilirsin.
ve bazen bi ilsin, ışıklı tüm caddeleri
ve bazen ömrüm için yaşanılası bi iklim
mevsimini sevdiğim, şunu da bil ki
aşkın önünde bu denli aciz eğilişim de bi ilkim
kainat gülüşünden iftihar etti
ben öldüm çok oldu seni severek intihar ettim
yaşamak unutmakla eşit gibi, bu yüzden tek dileğim
benden bi gün okumazsın bir veda metni
ve tekrar hatırlıyorum
bişe olur da söylemezsen anlarım ben üzülürüm demiştin,
ne oldu unuttun hepsini
her şeyin farkındayım ben çalıştım dersimi
benden daha değerli değil mi sıçtığımın o mersini..
nakarat:
bu sabah yine gözlerimde, kanlı buğu ve güneş açma diyor
bi başkası varsa eğer, peki yine saçmalıyom
bulamam seni gözlerimde, çıkamadım yok başka bi yol
nasıl başkası aşka değer ? peki yine saçmalıyom
İlgili Konu Başlıkları Tümü

Rumi Takvim

Hz. Muhammed'in Mekke'den Medine'ye hicretini (Miladi 622) başlangıç kabul eden karma bir takvim. 1840 (Hicri 1256) yılına kadar Ay'ın Dünya çevresinde dolanımını esas alan Kameri Takvim üzerine kuruluyken, bu yıldan sonra ise Dünya'nın Güneş etrafında dolanımını esas alan ...

Takvim-i Vekayi

İstanbul'da önceleri haftalık, daha sonra düzensiz aralıklarla yayımlanan ilk Türkçe resmi gazetedir. Umur-u dahiliye, umur-u hariciye, mevad-ı askeriye, fünun, tevcihat-ı ilmiye, ticaret ve es'ar olarak altı bölümden oluşan gazete Fransızca, Arapça, Rumca ve Ermanice dillerine ...

Takvim Bilgisi

İnsanoğlunun zamanı daha küçük dilimlere ayırma ihtiyacı takvimin ortaya çıkmasına yol açmıştır Ayın hareketleri esas alınınca Ay Takvimi, güneşin hareketleri esas alınınca da Güneş Takvimi kullanılmıştırİnsanlar zamanı ölçmek için bazı sistemler ...

Hicri Şemsi Takvim

Hicri Şemsi Takvim şu anlamlara gelebilir;

Rumî Takvim

Rumî Takvim, Hicret'i (Miladî 622) başlangıç kabul eden güneş yılı esasına dayalı bir takvim. Dünya'nın Güneş etrafında dolanımını esas alan Şemsî Takvim düzeninde, 13 Mart 1840'ta uygulanmaya başladı.

Takvim (gazete)

Takvim, Turkuvaz Medya Grubu bünyesinde bulunan günlük Türkçe gazetedir. Çok sayıda spor sayfası, magazin ve sağlı haberlerine ek olarak güncel politikanın yer aldığı gazete ortalama 24 sayfadır.

Takvim Es-sıhha

Takvim es-sıhha (Latince: Tacuinum Sanitatis) Arap tıp bilgini İbn Butlan tarafından sağlık üzerine yazılmış bir el kitabıdır. Pek çok Latince çevirisi olan kitapta birçok resim de bulunur.

12 Hayvanlı Takvim

12 Hayvanlı Takvimi (Çince: 地支 Dìzhī veya 十二支 Shíèrzhī; Japonca: 十二支 Jūnishi veya 干支 Eto), Çin kökenli olup Asya'da yaygın olarak kullanılmış takvim, aynı zamanda

Mali Takvim

Rumî Takvim, Hicret'i (Miladî 622) başlangıç kabul eden güneş yılı esasına dayalı bir takvim. Dünya'nın Güneş etrafında dolanımını esas alan Şemsî Takvim düzeninde, 13 Mart 1840'ta uygulanmaya başladı.

Miladî Takvim

Miladi takvim ya da Gregoryen takvim, Jülyen takviminin yerine Papa XIII. Gregory tarafından yaptırılan takvim.

Oniki Hayvanlı Takvim

12 Hayvanlı Takvimi (Çince: 地支 Dìzhī veya 十二支 Shíèrzhī; Japonca: 十二支 Jūnishi veya 干支 Eto), Çin kökenli olup Asya'da yaygın olarak kullanılmış takvim, aynı zamanda

Google Takvim

Google Calendar (''Türkçe'': ''Google Takvim''), 13 Nisan 2006 tarihinde Google tarafından hizmete sokulan, kullanıcılar için takvim ve ajanda hizmeti sunan servistir.

Gregoryen Takvim

Gregoryen takvim ya da Miladi takvim, Jülyen takviminin yerine Papa XIII. Gregory tarafından yaptırılan takvim. Milad'ı tarih başlangıcı ve dünyanın güneş etrafındaki dönüş süresi olan 365 gün 6 saatlik zamanı "1 yıl" olarak kabul eder.

Milati Takvim

Miladi takvim ya da Gregoryen takvim, Jülyen takviminin yerine Papa XIII. Gregory tarafından yaptırılan takvim.