çeçence

Çeçence (Çeçence: Нохчийн мотт / ''Nohçiyn mott'', Çeçen dili), çoğunluğu Çeçenya'da ve başka ülkelerde yaşayan Çeçenlerin konuştuğu lisândır. Yaklaşık olarak 1.300.000 kişi tarafından konuşulduğu tahmin edilmektedir.

Çeçence (Çeçence: Нохчийн мотт / Nohçiyn mott, Çeçen dili), çoğunluğu Çeçenya'da ve başka ülkelerde yaşayan Çeçenlerin konuştuğu lisandır. Yaklaşık olarak 1.300.000 kişi tarafından konuşulduğu tahmin edilmektedir.

Sınıflandırma

Çeçence Kafkas dillerinden biridir. Dilbilimsel açıdan İnguşça ve Batsça ile birlikte Nah dilleri öbeğine girer. Bu elsineden Çeçence ve İnguşça yazılı dildir ve Kuzeydoğu Kafkas dilleri içinde yer alırlar.

Coğrafí dağılım

Ekim 2002 yılı Rus verilerine göre 1.330.000 kişi Çeçence konuşmaktadır. Ethnologue[1] tahminlerine göre bu sayı 995.000'dir. Rusya dışında Çeçence konuşan nüfus ağırlıklı olarak Ortadoğu ülkelerine yayılmıştır. Bu ülkelerin başında Ürdün gelir. Türkiye'de de Çeçence konuşan bir nüfus vardır, ancak kesin sayısı bilinmemektedir.

Resmí statüsü

Çeçence, Rusça ile birlikte Çeçenya'nın iki resmí dilinden biridir.

Diyalektleri

Çeçence'nin birkaç diyalekti vardır:
  • Ploskost
  • İtumkala (Şatoy)
  • Melhin
  • Kist
  • Çeberloy
  • Akkin (Auh)


Alfabeler

Çeçenya'nın dağlık kesiminde Gürcü alfabesiyle ilk yazılı birkaç belge bulunmuş ancak bunun Çeçence olduğu kesin olarak doğrulanamamıştır. Daha sonra Çeçence, Arap alfabesiyle yazılmıştır. Bu alanda ilk reformlar Şeyh Şamil döneminde, daha sonra 1910, 1920 ve 1922 yıllarında yapıldı.

Kiril, Latin ve Gürcü harflerine dayanan Uslar alfabesi, daha çok akademik çevrelerce kullanıldı. Bu alfabe 1911 yılında yeniden düzenlendi, nacak Çeçenler arasında yaygınlık kazanmadı.

1925'te Latin alfabesinden uyarlanan bir alfabe geliştirildi. 1934'te İnguşça'nın yazımı içinde ortak hale getirildi. Ancak 1938 yılında kaldırıldı.

A a í„ ä B b C c ÄŒ č Ch ch ÄŒh čh D d
E e F f G g Gh gh H h I i J j K k
Kh kh L l M m N n } O o Ö ö P p
Ph ph Q q Qh qh R r S s Å  Å¡ T t Th th
U u Ü ü V v X x X́ x́ Y y Z z Ž ž


1938-1992 arasında Çeçence'nin yazımında kullanılan Kiril alfabesi.

Kiril Kiril karşılığı Latin harfleriyle karşılığı
|Ğ°||A a
|Ğ°ÑŒ||í„ ä
|бэ||B b
|вэ||V v
|гэ||G g
|гIа||Ġ ġ
|дэ||D d
|е||E e
|Ñ‘
|жэ||}
|зэ||Z z
|и||I i
|доца и||Y y
|к||K k
|кх||Q q
|къа||}
|кIа||Kh kh
|лэ||L l
|мэ||M m
|нэ||N n
|о||O o
|оь||Ö ö
|пэ||P p
|Ğ¿IĞ°||Ph ph
|рэ||R r
|сэ||S s
|тэ||T t
|Ñ‚IĞ°||Th th
|у||U u
|уь||Ü ü
|фэ||F f
|хэ||X x
|хьа||}
|Ñ…IĞ°||H h
|цэ||C c
|цIа||Ċ ċ
|чэ||Ç ç
|чIа||}
|шэ||Ş ş
|щэ
|чIогIа хьаьрк||Ə ə
|Ñ‹
|кIеда хьаьрк
|э||E e
|ю||yu
|юь||yü
|я||ya
|яь||yä
|IĞ°||J j
1992 yılında Latin kökenli Çeçen alfabesi geliştirildi. Rusya'dan ayrılma yanlısı hükümetin yenilgiye uğramasından sonra yeniden Kiril alfabesine dönüldü.

A a í„ ä B b C c ÄŠ Ä‹ Ç ç } D d
E e F f G g Ä  Ä¡ H h X x } I i
J j K k Kh kh L l M m N n ÅŠ Å‹ O o
Ö ö P p Ph ph Q q } R r S s Ş ş
T t Th th U u Ü ü V v Y y Z z }
Ə ə


Kaynaklar

Vikipedi

Diğer anlamları

çeçence

Türkçe çeçence kelimesinin İngilizce karşılığı.
1.Chechen, the Chechen language. 2. (speaking, writing) in Chechen, Chechen. 3. Chechen (speech, writing); spoken in Chechen; written in Chechen.

çeçence

çeçen dili.

Görüşler

Bu konuda henüz görüş yazılmamış.
Gürüş/yorum alanı gerekli.
Markdown kodları kullanılabilir.

çeçence ilgili konular

  • çeçen

    Çeçenler (Çeçence: Hохчи Nohçi), Kafkasya’nın kuzeydoğu kesiminde, Sunja ve Argun ırmakları civarında yaşayan yerli Kafkasya halkı.
  • Kumuk

    Kumuklar veya Kumıklar (Kumukça: къумукълар Qumuqlar), çoğunluğu Dağıstan'da (nüfusun yaklaşık %14.2'si ile üçüncü büyük etn
  • çeçence

    Çeçence (Çeçence: Нохчийн мотт / ''Nohçiyn mott'', Çeçen dili), çoğunluğu Çeçenya'da ve başka ülkel
  • çeçenistan

    Çeçenya (Çeçence: Нохчийн Республика / Nohç
  • Dil aileleri

    Dünyadaki dil ailelerinin dağılımı şu coğrafi bölgelere bağlı olarak ele alınabilir, Avrupa, Güney Asya, Kuzey Asya, Asya, Güneydoğu Asy
  • Kafkas Dil Grupları ve Halkları

    Tarihçiler tarafından "Diller Ülkesi" olarak tanımlanan Kafkasya`da bugün hala onlarca farklı dil, ve bu dillere ait yüzlerce farklı
  • Çeçenistan Özerk Cumhuriyeti

    Çeçen Cumhuriyeti (Rusça: Чече́нская Респу́блика, Çeçenskaya Respublika; Çeçence: Нохчийн Республика, Nox
  • Çeçenlerden

    Çeçenler (Çeçence: Hохчи Nohçi), Kafkasya’nın kuzeydoğu kesiminde, Sunja ve Argun ırmakları civarında yaşayan yerli Kafkasya halkı.
  • Çeçenya

    Çeçen Cumhuriyeti (Rusça: Чече́нская Респу́блика, Çeçenskaya Respublika; Çeçence: Нохчийн Республика, Nox
  • İnguşlar

    İnguşlar, Kuzey Kafkasya halklarından biridir. Büyük çoğunluğu Rusya Federasyonu`yla komşu olan İnguşetya`da yaşar. İnguşlar, Müslüman
çeçence
çeçence