Çuvaşça

Çuvaşça (Çuvaşça: Чӑвашла / Çavaşla), Rusya Federasyonu’nun orta kesiminde, Ural Dağları’nın batısında konuşulan çağdaş dönem Türk yazı dillerinden biridir. Türk dillerinin Ogur-Bolgar grubu öbeğinden varlığını korumuş tek dilidir.

{{Dil |Dilin adı=Çuvaş Türkçesi |Kendili dilindeki adı=чăвашла |ülkeler=Rusya, Çuvaşistan Özerk Cumhuriyeti |kişi sayısı=2 000 000 kişi |sıra=? |dil ailesi=Ural-Altay dil ailesi (tartışmalı)
Altay dil ailesi (tartışmalı)
Türkçe
Çuvaş Türkçesi
|resmi=Çuvaşistan`ın ikinci resmi dilidir. |kurum=- |iso1=cv|iso2=chv|sil=cvh }}

Çuvaşça ya da Çuvaş Türkçesi Türk dilinin uzak lehçelerinden biridir. Rusya`da Çuvaşistan Cumhuriyeti`nde ikinci resmi dildir. Türk dilinin en eski ayrılmış kolu olan Çuvaş lehçesini konuşan Çuvaş Türkleri Hıristiyandır. Çuvaşça`yı eski Bulgar Türklerinin Müslüman olmayan köylülerin geliştirdiği ve bugüne kadar getirdiği düşünülüyor.

Özellikler

Günümüzde öbür Türk Lehçelerine en uzak lehçe olan Çuvaş Lehçesi`nin önemli ses değişimleri vardır:

  • Ş>L dönüşümü: “Taş” sözcüğündeki ş, “l” harfine dönüşmüştür: çul (burada ayrıca t>ç ve a>u değişimleri de vardır.)
Gümüş sözcüğünün Çuvaşçası “kamal” şeklindedir.
  • A>U dönüşümü: Örneğin “at” sözcüğü Çuvaş Lehçesinde ut şeklindedir.
  • Z>R dönüşümü: Örneğin “biz” kişi zamiri Çuvaşça`da ebir şeklindedir.
Örnekler:`` Türkiye Türkçesi “sekiz”, Çuvaşça`da sagár. “Siz” kişi zamiri Çuvaşça`da “ezir”. “Buzağı” sözcüğü Çuvaşça`da “páru”
  • D>R dönüşümü: Örnekler: “ayak” sözcüğünün eski Türkçesi “adak” şeklindedir. Çuvaşça`da ayak sözcüğü a`nın u`ya, d`nin y`ye ve k harfinin yumuşak g`ye dönüşmesiyle şöyle bir gelişme izlemiştir: adak>urak>urağ>ura. Çuvaşça`da “ura” ayak anlamındadır.
  • Koymak sözcüğünün eski Türkçesi (kod-) şeklindedir. Bugünkü Çuvaşça`da o`nun u`ya, k`nin de sert h (x)`ye dönüşmesiyle (xur-) şeklindedir.
  • T>Ç dönüşümü: Bazı sözcüklerde olmayabilir. Bu değişime şu örneği verebiliriz: “taş” sözcüğünün Çuvaşçası çul şeklindedir. Bazı fiillerde bu tip değişmelere rastlamayabiliriz; dolmak fiilinin Çuvaşçası (tul-) şeklindedir.
  • K>Y dönüşümü: k>ğ>y şeklinde gelişmiştir. Bazı sözcüklerde vardır: “kan” sözcüğünün Çuvaşçası “yun” şeklindedir.


Çuvaş Türkleri oldukça değişik bir Kiril alfabesinde okuyup yazarlar.

Kaynaklar

Vikipedi

Diğer anlamları

Çuvaşça

1 . Çuvaş Türkçesi.
2 . sıfatBu Türkçeyle yazılmış olan.

Çuvaşça

çuvaş dili.

İlgili konuları ara


Görüşler

Bu konuda henüz görüş yazılmamış.
Gürüş/yorum alanı gerekli.
Markdown kodları kullanılabilir.

Çuvaşça ilgili konular

  • Gagavuzca

    Gagavuzca Moldova`daki Özerk Gagavuzya Cumhuriyeti`nde yaşayan yaklaşık 150,000 Gagavuz Türk`ü tarafından konuşulur.
  • Türk Dilleri Ailesi

    Turki dilleri ailesi, Doğu Avrupa'dan Sibirya ve Batı Çin'e kadar uzanan bir alanda anadili olarak 155 milyon kişi tarafından, ikinci dil olarak
  • Altay Dilleri

    Altay dilleri, Avrupa'dan, Orta Doğu'ya ve Orta Asya'dan Uzak Doğu'ya kadar uzanan büyük bir coğrafyada konuşulan dilleri kapsayan bir dil ailes
  • Türk dil ailesi

    Türk dil ailesi, Doğu Avrupa'dan Sibirya ve Batı Çin'e kadar uzanan bir alanda anadili olarak 155 milyon kişi tarafından, ikinci dil olarak konu
  • Altay dil ailesi

    Altay dilleri, Avrupa'dan, Orta Doğu'ya ve Orta Asya'dan Uzak Doğu'ya kadar uzanan büyük bir coğrafyada konuşulan dilleri kapsayan bir dil ailes
  • ISO 639

    ISO 639, dil adlarının iki ya da üç harften oluşan kısaltmalarla gösterilebilmesi amacıyla ISO tarafından belirlenmiş uluslararası kod sist
  • Ural Altay Dil Ailesi

    Ural Altay Dil Ailesi, eskiden birtakım dilbilimcilerinin varlığını savunduğu, fakat üzerinde genel olarak anlaşmaya varılmamış olan kurams
  • Ogur grubu

    Ogur grubu, Oğur grubu ya da Bulgar grubu, Türk dillerinin bir koludur. Bu grubun günümüzde tek hayatta kalmış olan dili, yaklaşık iki milyon
  • Batı Yugurca

    Batı Yugurca Çin Halk Cumhuriyeti`nde Sarı Uygurlar`ın yoğun olarak yaşadığı Kansu Bölgesi`nde 4.600 kişinin ana dili olarak konuştuğu bi
  • Balkan Dilleri

    Balkan dilleri, Balkanlar'da konuşulan dillerdir.