Özbek Türkçesi

Özbek Türkçesi ya da Özbekçe Özbekistan`ın tek resmî dili olup Orta Asya genelinde konuşulan Türk dil ailesinin 3`ncü büyük mensubudur.

Özbek Türkçesi

{{Dil |Dilin adı=Özbek Türkçesi |Kendili dilindeki adı= O`zbek tili |ülkeler=Özbekistan, Kırgızistan, Kazakistan, Türkmenistan, Tacikistan, Afganistan |kişi sayısı= 28.000.000 |sıra=* |dil ailesi=Ural-Altay Dil Ailesi |resmi= Özbekistan |kurum=* |iso1=uz|iso2=|sil= |wikidili=uz }}

Özbek Türkçesi ya da Özbekçe Özbekistan`ın tek resmi dili olup Orta Asya genelinde konuşulan Türk dil ailesinin 3`ncü büyük mensubudur. Kuzey ve güney şiveleri olmak üzere iki şivesi vardır. Kuzey şivesi 18.000.000`a yakın bir topluluk tarafından Özbekistan`da, Güney şivesi ise yaklaşık 1.500.000 nüfuslu bir azınlık tarafından Afganistan`da konuşulur. Özbekçe Uygurca`ya yakın bir dildir. Ortaçağ`da Orta Asya`nın en önemli kültür ve bilim dili olmuştur.

Özbek Türkçe`si Türkistan coğrafyasında Özbekistan dışına yayılmış olan Özbek Türkleri arasında; Kırgızistan, Kazakistan, Tacikistan, Afganistan, Türkmenistan Cumhuriyetleri`nde de kullanılır. Söz konusu bazı bölgelerde, bölgenin resmi diliden de çok kullanılır.

Yazı Sistemi



1924`ten önce, bütün Orta Asya dilleri Arap yazısı ile yazılırdı. 1924-1940 arasında resmi Özbekçe, Stalin idaresi tarafından Kiril alfabesi dayatılıncaya kadar Latin alfabesi ile yazılmıştır. 1992 yılına kadar Özbekler Kiril alfabesini kullanmaya devam ettiler, fakat şimdi Kiril alfabesi hala yaygın olmasına rağmen Latin alfabesi resmi olarak kabul edilmiştir.

  • Kiril:
{| style="font-family:Arial Unicode MS; font-size:1.4em; border-color:#000000; border-width:1px; border-style:solid; border-collapse:collapse; background-color:#F8F8EF" | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | А а | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Б б | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | В в | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Г г | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Д д | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Е е | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ё ё | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ж ж |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | З з | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | И и | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Й й | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | К к | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Л л | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | М м | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Н н | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | О о |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | П п | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Р р | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | С с | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Т т | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | У у | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ф ф | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Х х | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ц ц |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ч ч | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ш ш | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ъ ъ | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ь ь | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Э э | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ю ю | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Я я | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ў ў |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Қ қ | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ғ ғ | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ҳ ҳ |}



  • Latin:
{| style="font-family:Arial Unicode MS; font-size:1.4em; border-color:#000000; border-width:1px; border-style:solid; border-collapse:collapse; background-color:#F8F8EF" | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | А а | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | B b | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | V v | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | G g | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | D d | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Е е | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Yo yo | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | J j |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Z z | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | I i | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Y y | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | K k | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | L l | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | М m | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Н n | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | О о |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | P p | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | R r | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | S s | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Т t | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | U u | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | F f | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | X x | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ts ts |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ch ch | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Sh sh | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | ` | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | - | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | E e | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Yu yu | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ya ya | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | O` o` |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Q q | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | G` g` | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | H h |}

Metin Örneği



--- --- ----
Latin!!Kiril!!Türkçe
| Barcha odamlar erkin, qadr-qimmat va huquqlarda teng bo`lib tug`iladilar. Ular aql va vijdon sohibidirlar va bir-birlari ila birodarlarcha muomala qilishlari zarur. | Барча одамлар эркин, қадр-қиммат ва ҳуқуқларда тенг бўлиб туғиладилар. Улар ақл ва виждон соҳибидирлар ва бир-бирлари ила биродарларча муомала қилишлари зарур. | Bütün insanlar hür, haysiyet ve haklar bakımından eşit doğarlar. Akıl ve vicdana sahipler ve birbirlerine karşı kardeşlik zihniyeti ile hareket etmelidirler.


Dilbilgisi

Ana Madde: Özbekçe Dilbilgisi



İlgili Konular

Özbekçe Dilbilgisi

Özbekçe İfadeler

Linkler

Özbek Türkçesi - Türkiye Türkçesi Sözlüğü (turkbirlik.gen.tr)

Özbek Türkçesi - Türkiye Türkçesi Sözlüğü (turantillari)

Özbek Edebiyatı

Languages Online Indiana University

Learn Uzbek: English-Uzbek Phrasebook Uzbekcha Gapiramiz

Teachionary: Uzbek Word Sets (Complete List)

Ochiq Dunyo - Glossary

Zangari Kema Uzbek-English Dictionary

Uzbek - English Dictionary Inglizcha - O`zbekcha lug`at

Isman Online Uzbek Dictionary

VikiSözlük Özbekçe Kelimeler Kategorisi

}

}

<!--kategoriler-->

Altay dil ailesi

Kaynaklar

Vikipedi

İlgili konuları ara

Yanıtlar