Budapeşte

Budapeşte Macaristan'ın başkenti. Berlin’den sonra Orta Avrupa’nın en büyük ikinci şehri olup, Macaristan nüfusunun beşte biri de burada yaşamaktadır. Nüfusu 2 milyonun üzerindedir. Orta Macaristan’ın kuzeyinde, Tuna Irmağı üzerindedir. Irmağın batı (sağ) kıyısındaki Buda, doğu (sol) kıyısındaki Peşte ve Buda’nın kuzeyindeki Obuda şehirlerinin 1873’te birleşmesiyle Budapeşte ismini almıştır.

Budapeşte Macaristan'ın başkenti. Berlin’den sonra Orta Avrupa’nın en büyük ikinci şehri olup, Macaristan nüfusunun beşte biri de burada yaşamaktadır. Nüfusu 2 milyonun üzerindedir. Orta Macaristan’ın kuzeyinde, Tuna Irmağı üzerindedir. Irmağın batı (sağ) kıyısındaki Buda, doğu (sol) kıyısındaki Peşte ve Buda’nın kuzeyindeki Obuda şehirlerinin 1873’te birleşmesiyle Budapeşte ismini almıştır.

Kanuni Sultan Süleyman tarafından ilk olarak 1526’da fethedilen Budin ve Peşte, bir buçuk asırlık bir Türk hakimiyetinden sonra 1686’da elden çıkmıştı. Türk idaresi sırasında, Karadeniz üzerinden Tuna yoluyla İstanbul’dan nispeten kolay ulaşılan bir beylerbeyilik merkezi olduğundan kolayca Türkleşmişti. Ticaret yollarının birleştiği bir yerde bulunan Budin ve Peşte, bir taraftan zengin bir ticaret şehri görünümü alırken, burada kurulan çeşitli vakıflar bu Orta Avrupa şehrine bir Osmanlı yerleşim merkezi manzarası vermişti. 1662 yılında burayı ziyaret eden Evliya Çelebi’nin Seyahatnamesi’nde Budin ve Peşte’nin etraflı bir tasviri bulunmaktadır.

Evliya Çelebi, Buda’da 25 cami, 47 mescit, 12 medrese, 16 mektep, 2 hamam, 8 kaplıca, 9 han, 1 saat kulesi ve 1 bedesten bulunduğunu bildirmektedir. Bunların çoğu bugün ayakta değildir.Sokullu Mustafa Paşanın yaptırdığı Mustafa Paşa Camii ve Türbesinin Mimar Sinan’ın eseri olduğu bilinmektedir.

Budapeşte, Macaristan’ın siyaset, fikir ve iktisat merkezidir. Tuna kıyısında büyük bir liman ve Avrupa’nın kavşak noktalarından biri olmuştur. Tarihi gelişimin verdiği birikim sonucu nüfusun yarısı hizmetler sektöründe diğer kesimi de sermaye ve sanayi alanındadır.

Budapeşte coğrafi konumu, tarihi eserleri ve diğer çekicilikleri ile Avrupa’nın en güzel şehirlerinden biridir. Şehir Tuna’nın sağ (Buda) ve sol (Peşte) kıyısı şeklinde iki bölüme ayrılmıştır. Tuna’nın sol kıyısında Buda şatosunun çevresinde, parklarla süslü modern caddeler ve tarihi semtler uzanır. Şehrin beyni ve büyük semtler ise Tuna’nın sağ kıyısındaki ovadadır.

Eskiden ekonominin merkezi Buda iken 19. yüzyıldan sonra ticaret etkinlikleri Peşte’ye kaymıştır. Büyük bankalar, ülkedeki yabancı şirketlerin çoğu ve en güzel mağazalar Peşte’nin Belvaros semtindedir.

Budapeşte temel sanayi (termik santral, çelik ve boru fabrikaları, petrokimya, yapı sanayileri) ve tüketim sanayisi (un fabrikaları, hazır giyim, kereste, kağıt, matbaacılık, ilaç, kozmetik sanayileri) merkezidir. Ayrıca Comecon çerçevesi içinde, makinalar ve elektrikli makinalar (takım tezgahları, kamyonlar, demiryolu gereçleri, telefon santralleri, elektronik cihazlar) yapımı da önemli seviyelere ulaşmıştır.

İkinci Dünya Savaşında Budapeşte büyük bir hasar görmüştü. Fabrikaların ve meskenlerin neredeyse tamamı ya yıkıldı veya hasar gördü. Bütün köprüler yıkıldığı için ulaşım da durmuştu. 1945’te Sovyet orduları Budapeşte’ye girdiğinde nüfus dörtte biri kadar azalmıştı. Şehrin inşası yıllar sürdü. 1950’de çevredeki köy ve ilçelerin katılmasıyla genişletildi. Sanayileşme tekrar başladı ancak çevre il ve ilçelere yayılması için de tedbirler alındı. Şehrin Tuna üzerinde her zaman önemli bir kavşak noktası olması, sanayileşme öncesinde yapılan merkezi demiryolları ve Macaristan’a dağılan yolların merkezinde bulunması Budapeşte’nin gelişmesinde önemli katkılarda bulunmuştur. 1970’lerde şehiriçi trafiğinin rahatlatılmasında önemli rol oynayan metro sistemi kuruldu. Temizliği, hızlı ve ucuz olmasıyla Budapeşte metrosu şehrin özelliklerindendir. Macaristan’ın en iyi okulları, Macar Bilimler Akademisi ve araştırma enstitüleri Budapeşte’dedir.

Budapeşte’de Büyük Macaristan Ovasının sert kara iklimi ile Transtuna’nın bol yağışlı iklimi arasında bir geçiş iklimi hüküm sürer. Hava sıcaklığı en sıcak ay olan Temmuz’da ortalama 22°C ve en soğuk ay olan Ocak’ta ise ortalama -1°C’dir.

Haritası

Budapeşte koordinatları: 47.498403, 19.040759

Diğer anlamları

Budapeşte

Türkçe Budapeşte kelimesinin İngilizce karşılığı.
n. Budapest, capital city of Hungary

İlgili konuları ara


Görüşler

  • misafir Avatar
    misafir - 4 yıl önce
    Budaipeste eski ve soguk bir sehir. Tozu alinmamis degerlerle dolu. Sanat cok onemli yer tutmakta yore insanlari icin. Budapeste geldiginizde arti ucretsiz yardimlar ve tur rehberi bulmaya calisin boylelikle turist fiyatlarindan kurtulmus olursunuz. Bu sitede buldugum www.budapestetur.com adresinden cok faydalandik ve rehberleri masal tadinda tarih anlatmakta. Herkese iyi gezmeler

Gürüş/yorum alanı gerekli.
Markdown kodları kullanılabilir.

Budapeşte ilgili konular

  • Honved

    Budapeşte Honvéd FC (Macar yazı karakterleriyle: ˈbudɒpɛʃt ˈhonveːd ɛf tseː), Macaristan'ın başkenti Budapeşte'de kurulmuş profesyonel
  • Kaplıca

    Kaplıca Yeraltından kaynayarak yeryüzüne çıkan sıcak, şifalı sular üzerine kurulan hamamlar, ılıca. Bu şifalı sular, içmek için kullan
  • Fort Worth

    Fort Worth, ABD'nin Teksas eyâletinin büyük kentlerinden biridir. Fort Worth nüfusa göre yapılan listelemede Birleşik Devletler içinde on yedi
  • Frankfurt am Main

    Frankfurt am Main (anlamı: "Main üzerindeki Frankfurt"), Main nehri kıyısında kurulmuş olan, 690.000'den fazla nüfusuyla Hessen eyaletinin en b
  • Krav Maga

    Krav Maga (İbranice קרב מגע: "yakın dövüş"), İsrail askeri güçleri tarafından kullanılan savaş sanatları tekniğidir. Krav Maga İsr
  • Macaristan

    Macaristan Orta Avrupa’da Türkiye’nin yedide biri kadar büyüklükte bir halk cumhuriyeti. Macaristan Cumhuriyeti ya da kısaca Macaristan, Avus
  • Mitte

    Mitte Almanya başkentinin merkezi ve birinci ilçesi.
  • New York

    New York adında birden fazla başlık bulunmaktadır. ABD’nin kuzeydoğusunda yer alan, bu kıtanın en büyük nüfuslu şehri. New York eyâletin
  • Saraybosna

    Saraybosna şehri Güney Doğu Avrupa'da yer alır, Bosna ve Hersek Cumhuriyeti'nin başkentidir. Saraybosna 380.000 nüfusa sahiptir. Şehrin toplam
  • Vilnüs

    Vilnius (Lehçe Wilno) Litvanya Cumhuriyetinin başkenti ve en büyük şehri. Çeşitli asırlarda yapılmış 1.500 kadar tarihi esere sahip Vilnius
Budapeşte
Budapeşte