Celali Ayaklanmaları

XVI. ve XVII. yüzyıllarda Osmanlı Devletine karşı çıkan ayaklanmalara verilen genel ad. Celâli kelimesi, XVI, yüz yılda Mehdîlik dâvasıyla ortaya atılarak büyük bir...

XVI. ve XVII. yüzyıllarda Osmanlı Devletine karşı çıkan ayaklanmalara verilen genel ad. Celali kelimesi, XVI, yüz yılda Mehdilik davasıyla ortaya atılarak büyük bir isyan çıkaran Celal ( -1519) adlı bir Türkmen dervişinden gelmektedir. Celal'in adamlarına, taraftarlarına ve sonradan türeyen eşkıyalara Celali unvanı verildiği için, XVI. ve XVII. yüzyıllarda Anadolu'da çıkan ayaklanmalar genel olarak bu adla anılırlar.

Kanuni Sultan Süleyman'ın ölümün den sonra başa geçen padişahların çoğunun genç olması ya da devleti yönetecek kudrete sahip olmaması, Osmanlı Devletinin idare mekanizmasında büyük bir bozukluğun baş göstermesine sebep olmuştur.Bu yüzyıllarda, Avrupa'ya ve çeşitli ülkelere yapılan seferlerde başarı elde edilememesi savaş ve sefer masraflarının halktan toplanan vergileri artırmakla kapatma yolunun tutulmasına sebep olmuştur. Arttırılan vergilerin yanı sıra vergilerin toplanmasında baş gösteren yolsuzluklar İmparatorluk sınırları içinde, hükümetten memnun olmayan bir zümrenin belirmesine yardım etmiştir. Memlekette, gittikçe artan geçinme zorluğu ve yolsuzlukların yanında da, Osmanlı saraylarında dillere destan olacak şekilde sürüp giden debdebe ve tantana içinde yaşama; halkta dünyanın sonunun geldiği, ahlaksızlığın arttığı, ilahi düzenin bozulduğu düşüncesinin yer etmesine sebep olmuştur. Böyle bir düzensizlikten ve kötü gidişten de kurtulmanın ilahi bir kudretin yardımıyla olacağı inancı, yavaş yavaş yer etmeğe başlamıştır. Halkın saf ve temiz olan bu düşünce ve inancını fırsat bilerek bir takım menfaat düşkünleri, bozulan düzeni düzeltmek ve halkı korumak amacı ile hareket ediyor ve görünüşü altında ortaya atılıyor ve halkı kendi çıkarları için ayaklandırma yolunu tutuyordu. Devlete karşı olan bu hareketleri sonucu türlü cezalara çarptrılanlarda, ayaklanma yolunu tutarak Celali oluyorlar, bayrak kaldırarak dağ yolunu tutuyorlardı.

Bunlar ve bunlara eklenecek daha başka sebeplerle Anadolu, uzun yıllar bu ayaklanmaların etkisi altında kalmış ve devlet, Celali ayaklanmalarının olduğu bölgelerde, bütün kudretini kaybeder olmuştur. Böylece, bir taraftan dini sebepler, bir taraftan da çeşitli siyasi sebepler yüzünden Celali isyanları, Osmanlı Devletinin en büyük dertlerinden biri olmuştur.

Celali ayaklanmaları, Osmanlı Devletinin devamlı karşı durması ile bastırılma yolu tutulmuş ve bunlara kesin darbe, sadrazam Kuyucu Murat tarafından indirilmiştir.

Böylece, yüzbinlerce Türkün kanı boş yere dökülmüş, Türk Milletindeki mücadele kudreti zayıflamış ve esasen bozuk olan iktisadi düzen büsbütün bozulmuştur. Pek çok bayındır köylerin ve kasabaların yakılıp yıkılması, yağma ve tahrip edilmesi, Türkiye'nin gerek sosyal hayatında, gerekse iktisadi hayatında tedavisi güç yaraların açılmasına sebep olmuştur.

Görüşler

  • misafir Avatar
    misafir - 4 yıl önce
    eksik bilgi verilmiştir. o dönemlerde anadoluda özellikle doğu bölgelerinde Şii türkler vardı bu türkler safevi yanlısıydı. bütün sorunlar ondan dolayı çıkmıştır.ve osmanlı devleti her yönüyle bunlarla mücadele etmiştir. öyleki ulema kesimini şii akımına karşı hepsini iran sınırındaki yerleşim birimlerine yığmıştır.bazıları türkmenler katledilmiş denmiştir yanlıştır.elbetteki sana kılıç çekene sende çekersin ve şiiler kaybetmiştir.

Gürüş/yorum alanı gerekli.
Markdown kodları kullanılabilir.

Celali Ayaklanmaları ilgili konular

  • Celali

    Celali isyanları, 16. ve 17. yüzyıllarda, Osmanlı yönetimindeki Anadolu'da toplumsal ve ekonomik yapının bozulmasından kaynaklanan ayaklanmala
  • Osmanlı'larda ordu

    Osmanlı ordusu başlangıçta aşiretlerden gelen atlı birlikler ile gönüllü yaya askerlerden oluşurken 14. yüzyılın ortalarından itibaren b
  • Celali İsyanları

    Yavuz Sultan Selim döneminde binlerce taraftarı ile ayaklanan Yozgatlı Celal, Osmanlı Devleti için büyük problem olmuştu. Bu isyanlar bastır
  • Celali Ayaklanmaları

    XVI. ve XVII. yüzyıllarda Osmanlı Devletine karşı çıkan ayaklanmalara verilen genel ad. Celâli kelimesi, XVI, yüz yılda Mehdîlik dâvasıyl
  • Büyük kaçgunluk

    Celali isyanları, 16. ve 17. yüzyıllarda, Osmanlı yönetimindeki Anadolu'da toplumsal ve ekonomik yapının bozulmasından kaynaklanan ayaklanmala
  • Birinci Ağrı Harekâtı

    Birinci Ağrı Harekâtı veya Birinci Ağrı İsyanı , Ağrı Dağı ve civarında Celali Aşireti reisi Celali Berho başkanlığında Celali, Hase