Değinakça

Değinakça ya da Değinak dili (kendilerince Deg Xinag; Holikaçukça: Digenegh Qinag; İngilizce Deg Xinag, Deg Hitʼan, Kuskokwim Ingalik, Ingalik, Kaiyuhkhotana), ABD'nin Alaska eyaletinde Yukon ırmağının aşağılarında Shageluk (Łeggi Jitno’) ile Anvik (Gitr’ingithchagg) yörelerinde konuşulan Atabask dillerinden yok olmak üzere olan Kızılderili dilidir. Alaska Yerli Dil Merkezine göre 250 kişilik nüfustan 14 kadarı anadillerini konuşabiliyor. En yakın akrabaları Holikaçukça ile Koyukoncadır. Değinaklar, kendileri için Deg Hitʼan (harfiyen: 'yerli halk'), dilleri için de Deg Xinag (harfiyen: 'yerli dil') adını verirler. Eski yaygın adları olan İngalik, komşuları Yupik Eskimoları tarafından verilmiştir. Yupikçede Ingqiliq sözü Kızılderili anlamına gelir. Bu dildeki Rusça alıntılar, Alaska'nın Rus döneminden (1733 - 1867) kalmadır. Örnek vermek gerekirse chaynik (< ча́йник) 'çaydanlık', den-gi (< деньги) 'para', veliq (< мыло) 'sabun', vasdliq (< масло) 'tereyağı'. Diyalektler ve kabileler Değinakçanın birbirine çok benzeyen iki ağzı (sub-dialect) bulunur: Shageluk ağzı ile Anvik ağzı. Daha çok aynı kavram için farklı kelimelerde kendini gösterir. * Lower Yukon River (Yukon Ingalik) * Middle Kuskokwim (Kuskokwim Ingalik) Örnekler * q'unt'ogh uçak * ggagg hayvan * ggagg chux ayı (harfiyen: 'büyük hayvan') * sraqay çocuk * dran gün * xik'ugił'anh doktor, hekim * łegg balık * łek köpek * sileg köpeğim * vileg köpeği * tso tl'ogh iy mamut * dina' k'idz bebek (oyuncak) * xidondiditey oda * ngan' dit'anh deprem * sito' babam * vito' babası * yix ev * tinh buz * dangan demir, metal * deloy dağ * vanhgiq Kızılderili dondurması (Indian ice cream) * choghlugguy (Anvik) niq'asrt'ay (Shageluk) tilki * vinixiłyiq sabahleyin * giłiq bir * teqa iki * togg üç * denhch'e dört * niłq'osnal giłiggi viq'idz iy on bir Ayrıca bakınız * Alaska Yerli Dil Merkezi

Dış bağlantılar

* http://ankn.uaf.edu/ANL/course/view.php?id=7 Deg Xinag Ałixi Ni’elyoy / Deg Xinag Learners' Dictionary (2007) * http://faculty.washington.edu/sharon/Vowel_quality.pdf Vowel quality and duration in Deg Xinag by Sharon Hargus (2008)

Kaynaklar

Vikipedi

Görüşler

Bu konuda henüz görüş yazılmamış.
Gürüş/yorum alanı gerekli.
Markdown kodları kullanılabilir.

Değinakça ilgili konular

  • Kar ayakkabısı

    Kar ayakkabısı, kar üzerinde batmadan rahat yürüyebilmek için dıştan ayakkabı altına kenetlenen ayak giyeceği. Ağırlığı kar yüzeyine
  • Alaska Rusları

    Alaska Rusları (; ), Amerika Birleşik Devletlerine bağlı Alaska eyaletinde Amerika'nın Ruslar tarafından sömürgeleştirilmesi sürecinde Rus A
  • Dene-Yenisey dilleri

    Denesey ya da Dene-Yenisey dilleri, yeni oluşturulan bir dil ailesidir. Yupik Eskimolarını saymazsak, Asya ile Amerika arasındaki ilk gerçek dil
  • Innoko Nehri

    Innoko Nehri (İngilizce ''Innoko River'', Holikaçukça, ''?'' , Değinakça ''?''), Amerika Birleşik Devletlerine bağlı Alaska eyaletinin orta ku
  • Koyukonca

    Koyukonca ya da Koyukon dili (kendilerince ''Denaakkenaageʼ'', ''Dinaakkanaaga''Jones, Eliza, Comp. ''Junior Dictionary for Central Koyukon Athabaska
  • Koyukonlar

    Koyukonlar ya da Koyukon Atabaskları (Koyukonca ''Denaakkʼe, Dinaak̲'a'', ''Tl’eeyegge Hʉt’aane'' ; ), Amerika Birleşik Devletlerine bağlı