Dede, Alevilik'te Ehlibeyt soyundan gelen içtimai ve dini liderlere verilen addır.

Dede

Dede, Alevilik'te Ehlibeyt soyundan gelen içtimai ve dini liderlere verilen addır. == Etimoloji == Dede sözcüğü Orta Asya'da, İslam dini ortaya çıknadan önce toplumdaki aydın,bilgili kişileri tanımlamak için kullanılan bir sıfattı. Bunu Dede Korkut örneğinde görmekteyiz. Ancak İslam'ın gelişmesi ve Halifelik üzerine başlayan iç mücadele sonucu Emevilerden baskı gören ve Horasan üzerinden Türkistan'a ve Sind'e yönelen Ehlibeyt, burada Emevilerin ırkçı ve baskıcı tutumundan kötü etkilenen ve bu sebeple İslam'a geçmeyen Türk Aşiret ve topluluklarına İslam'ı bir şekilde sevdirmeyi ve benimsetmeyi başarmıştı. Yusuf Has Hacib'in Kutadgu Bilig adlı eserinde Ehlibeyt soyunun Alevi(Ali Evi) adı ile Dedelerin statüsüne getirilerek yeni dinde oluşan boşluğu doldurdukları görülür. Daha sonraki dönemde Batı'ya göç olgusu ile İran'a, sonra Anadolu'ya ve Osmanlı Devleti fetihlerinde hem kendileri hem de Anadolu'da İslamlaşmayı sağlayan Bektaşi tekkelerinin Babagan-ı Rum'da denilen 'Dedelerin Postu'ndan el almış Babalar ile Balkanların İslamlaştırılmasına girişilmiştir.Dede'nin eşine ya da ailesinden gelen kadınlara Zeyneb, Fatıma Ana gibi kutsal kişilerin devamı niteliğinde 'ANA' denilmektedir. Burada Dedelerin öteki Şia topluluklarında kullanılan ve yine Oniki İmam soyundan gelenlere verilen Ayetullah adı yerine Dede adını kullanmasını} hem yukarıda açıklanan Türk-Anadolu İslam yorumundan, hem de Aleviliğin anlayışta Onikici mezhepten gelseler de uygulamada yerel inanışların (Heterodoks Şiilik) yanı sıra İsmaili Nızari anlayıştan ve Sind(Pakistan eyaleti'den gelen bu Alevi tarikatlardan etkilenmiş olmasından anlayabiliriz. == Tarihsel Gelişim == Alevilik, Ali'yi İslam'ın Velayeti, Halifesi olarak görenlerin baskılar sonucu Yemen'e, Lübnan'a, Kuzey Afrika'ya, Sind'e ve de Türkistan'a sığınması sonucu ilk Ortodoks anlayışın buralardaki yerelliğe yorumu sonucunu doğurmuştur. Zira kılıçla fetih yolundan yoksun olan Ehlibeyt, ancak gönül fethi yoluna başvurabilirdi ki bu da doğal olarak çok sayıda Heterodoks Alevi inancını doğurdu. Bugünkü Anadolu Aleviliği ise belirtilen şekilde ilk önce Hoca Ahmet Yesevi tarafından salt Türkistan'a göre biçimlendi. Daha sonra Hacı Bektaşi Veli ile Anadolu'da Alevi-Bektaşi inancında biçimlendi. Yasal olarak bugün kapalı olsa da, Hacı Bektaş Dergahı'na, Mersin'deki Tahtacı Alevileri haricinde tüm Anadolu, Balkanlar, Kuzey Batı Suriye ve daha sonraları Kıbrıs'taki Aleviler dini açıdan bağlıdır. Kentleşme öncesi etkin olan Ocak Sistemi Balım Sultan tarafından örgütlenmiş olup Dede-Talip ilişkileri bu örgütlenme ile günümüze ulaşmıştır. Ayrıca dönem dönem Hacı Bektaş Dergahı'nın hukuki olarak kapatılmasına rağmen Ocak sisteminin tüm Anadolu ve Balkanlarda bozulmadan günümüze ulaşması Balım Sultan'ın dini-idari başarısı olarak yorumlanabilir. == Ayrıca bakınız == *Alevilik *Cem Vakfı

Kaynaklar

Vikipedi

Dede

eskilerin yaptığı yanlış işlerden daha sonrakiler de zarar görür; mevlevi tarikatında çile doldurmuş olan dervişlere verilen san.
(evlat için) babanın ya da ananın babası, büyükbaba; çok yaşlı erkeklere seslenme sözü olarak kullanılır.
büyükbabadan başlayarak geriye doğru atalardan her biri; alevi-bektaşilerde yol (tarikat) büyüğü.

Dede

1. anlamı grandfather. grandpa. grandad. türkçe erkek ana ve babanın babası. ced. ata. çok yaşlı kimse. mevlevilikte çile doldurmuş. dervişlik gayesine erişmiş ve dergahta hücre sahibi olmuş kimse. bektaşilerde şeyh. baba.. grossvater. ahn. vorfahr. großvater. opa. grand-père (grands-pères). bon-papa. pépé. pépère.

Dede

(Türkçe). 1. Ana ve babanın babası. 2. Ced, ata. 3. Çok yaşlı kimse. 4. Mevlevilikte çile doldurmuş, dervişlik gayesine erişmiş ve dergahta hücre sahibi olmuş kimse. 5. Bektaşilerde şeyh, baba. - Örfte isim olarak kullanılırken, daha çok lakap olarak kulla

Dede

Türkçe Dede kelimesinin İngilizce karşılığı.
[Dedé] v. delate, publicly denounce
n. grandfather, grandpa, granddad, grandpapa; grandsire, progenitor, ancestor

Dede

Dede İngilizce anlamı ve tanımı

Dede anlamları

  1. (a.) Dead.

Dede tanım:

Dede

Türkçe Dede kelimesinin Fransızca karşılığı.
grand-père (grands-pères) [le], bon-papa [le], pépé [le], pépère [le]

Dede

Türkçe Dede kelimesinin Almanca karşılığı.
n. Opa

Dede (Mustafa Yildizdogan) sözleri

Mustafa Yildizdogan tarafından SEVMEYEN BİLMEZ albümünde söylenen Dede adlı şarkının sözleri.

Günü bayram eyledik
Mani türkü söyledik
Her yerde farklı curcuna
Dede biz böyle miydik

Çalan kaçtı Amerika
Arayan yok harika
Memur, işçi, emekliler
Kemerleri tam sıka

Gelen vurdu, giden vurdu
Öküz çift çift doğurdu
Yüzsüzde yüz kızarır mı
Hep Silifke yoğurdu

Aydın aydın olaydı
İş o zaman kolaydı
Halktan kopuk bu aydınlar
Dede hiç olmasaydı

Birisi bir söz atıyor
Tamam bomba patlıyor
Kırkı da farklı kırk telden
Halk gülmekten çatlıyor

Gelen vurdu, giden vurdu
Öküz çift çift doğurdu
Yüzsüzde yüz kızarır mı
Hep Silifke yoğurdu

Ata girmek tek çare
Atta türlü bahane
Biz koştukça at terliyor
Dede işimiz nane

Dede gitme kalsan biraz
Senin için bu türkü
Artık o devir değişti
Bu asırda gör TÜRK'ü

Gelen vurdu, giden vurdu
Öküz çift çift doğurdu
Yüzsüzde yüz kızarır mı
Hep Silifke yoğurdu.

Dede (Tugba Ekinci) sözleri

Tugba Ekinci tarafından albümünde söylenen Dede adlı şarkının sözleri.

Sakladığın bir şeyler var
Gülüyorsun sinsi sinsi
Hayatında biri mi var?
ݝtiraf et en iyisi
Doğru söyle sana kızmam
Kader derim hiç bozulmam
Seninkinden kısa sürer
Yeni bir sevgili bulmam
Sallasam elimi, bulurum ellisini
Bana deden bile hasta
Sen düşün gerisini

Dede (Aşka Özlem) sözleri

Aşka Özlem tarafından albümünde söylenen Dede adlı şarkının sözleri.

Günün ilk ışıkları
Pencereden girince
Gün doğmadan neler doğar
Derdin hep üzülünce

Otur yine sandalyene
Konuş bana konuş dede
İnsanları anlat
Yarım kalan son sohbette

Saatlerce konuşurdun
Gülümseyen gözlerle
Yıllar gücünü alamamış
Esas gücün kalbinde

Konuş bana konuş dede
Kıbrıs''ın nerede
Anlat bana anlat dede
Bu gidiş nereye

Nereye, nereye, nereye, nereye böyle

Dede (Burak Ekinil) sözleri

Burak Ekinil tarafından albümünde söylenen Dede adlı şarkının sözleri.

Belki de daha gözyaşım akmadan ağlayamam
Belki de gözyaşımdır akmadan kuruyan
Ve karardı gök şimdi senle beraber karardı
Karadı içimizdeki geçmiş zaman günleri
Karadı soğuk sesin silik tebessümlerin
Senle beraber herşeyin terketti

Terketti onu gömme toprağa
Terketti salıverme göklere
Terketti görmemeye duymamaya
Terketti alışamam

Yanıtlar