Devlet Başkanı

Başkanlık sistemi uygulanan devletlerde, devleti yöneten kişiye "devlet başkanı" denir. Genelde demokratik bir şekilde seçilir. Yönetim şekli cumhuriyet olan ülkelerdeki "Cumhurbaşkanı" ile "Başbakan" yetkilerini, başkanlık sisteminde devlet başkanı kendi üzerinde toplar.

Devlet başkanı

Devlet başkanı, devleti ve devletin birliğini temsil eden en yüksek makam. Devlet başkanlığı kurumunun evrimi, temsili yönetim sisteminin gelişmesiyle yakın bir ilişki içinde olmuştur. Geçmişte yasama, yürütme ve yargı güçlerini şahsında toplayan ve hiçbir makama karşı sorumlu olmayan hükümdarların yetkilerini sınırlamaya yönelik mücadeleler sonunda, devlet başkanı, yetkilerini ulustan alan ve yalnızca yürütme gücünün başı olarak görev yapan bir makama dönüşmüştür. Günümüzdeki temsili yönetimlerin tümünde devlet başkanlığı kurumu vardır; bu kuruma açıkça yer verilmemiş olan meclis hükümeti sistemlerinde bu işleri meclis başkanı yerine getirir. Örneğin İsviçre'de Federal Meclis başkanı aynı zamanda sembolik yetkili bir devlet başkanı olarak kabul edilir. Meclis hükümeti sisteminin bir başka uygulamasının yürürlükteolduğu eski SSCB'de Yüksek Sovyet Prezidyumu başkanı aynı zamanda devlet başkanıydı.

Başkanlık sisteminde yürütme gücü tümüyle devlet başkanlığı kurumuna verilmiştir ve başkanlığın yetkilerini halkın seçtiği başkan kullanır. Temsili yönetimler içinde devlet başkanlığı kurumunun en etkili olduğu ve en çok yetkiyle donatıldığı sistem başkanlık sistemidir.

Parlamenter sistemde devlet başkanlığının yetkileri ne meclis hükümeti sistemindeki gibi tamamen sembolik, ne de başkanlık sistemindeki gibi geniş ve etkilidir. Kraliyet kurumunun korunduğu İngiltere gibi parlamenter sistemlerde devlet başkanlığının yetkileri sembolik olmaya yaklaşır. Buna karşılık devlet başkanlığı kurumunu cumhurbaşkanının doldurduğu cumhuriyetlerde ve özellikle cumhurbaşkanının halk tarafından doğrudan seçildiği uygulamalarda devlet başkanlığı, sembolik yetkilerin yanında bazı önemli yetkilerle de donatılmıştır.

Osmanlılarda devlet başkanlığı Meşrutiyet Dönemine değin sınırsız yetkileri olan padişahın şahsında toplanıyordu. Ama II. Meşrutiyet'le birlikte padişahın yetkileri anayasa ile belirlenip sınırlandı ve devlet başkanlığı padişahın şahsından ayrılarak kurumsal bir yapıya kavuşturuldu. Meclis hükümeti sisteminin saf biçimiyle uygulandığı Türk Kurtuluş Savaşı döneminde, devlet başkanlığı kurumuna yer verilmedi. Cumhuriyet'in ilanı ile birlikte cumhurbaşkanlığı kurumu oluşturuldu ve bu makama Meclis'in seçtiği cumhurbaşkanının geçmesi ilkesi benimsendi.

İlgili başlıklar

  • Liste - Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanları
  • Devlet Başkanı

    Devletin başında bulunan kimse.

    Devlet Başkanı

    devletin başında bulunan kimse.

    Devlet Başkanı

    Türkçe Devlet Başkanı kelimelerinin İngilizce karşılığı.
    n. president, head of state

    Devlet Başkanı

    Türkçe Devlet Başkanı kelimelerinin Fransızca karşılığı.
    chef d'État

    Devlet Başkanı

    Türkçe Devlet Başkanı kelimelerinin Almanca karşılığı.
    n. Staatsoberhaupt

    Yanıtlar