Domuz Gribi

Pandemik İnfluenza A (H1N1) virüsünün neden olduğu domuz, kuş ve insan grip virüslerinin bir karışımı olarak karşımıza çıkmış olan yeni grip türüdür. İlk defa Mart 2009’da Meksika’da insanlar arasında görülmeye başlayan grip salgını hızla dünyaya yayılmış ve hatırlanacağı üzere Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) 11 Haziran 2009’da pandemi (faz 6) alarmı vermiştir.

Domuz Gribi

Domuz gribi, Orthomyxoviridae ailesinden, herhangi bir virüs tarafından oluşan ve domuzlara özgü bir grip virüsü. Hastalık tıp alanında İngilizce swine influenza virus kelimelerinin baş harflerinin bir araya getirilmesiyle kısaca SIV olarak adlandırılır. Bilinen tüm SIV tipleri ya Influenzavirus A (çoğunlukla) ya da Influenzavirus C (ender) tipindedir. Aşısı bulunmaktadır. 2009 salgınına neden olan virüs, influenza A virüsünün alt türlerinden biri olan H1N1'dir.

Kümes hayvanları ve domuzlar ile yakın temasta çalışan kişiler, özellikle korumasız bir şekilde temasta bulunanlar, eğer hayvan insana bulaşabilen bir virüs taşıyorsa enfeksiyon kapma riski altındadır. Buna karşılık, hastalıklı bir hayvanın eti uygun bir şekilde pişirildiği zaman herhangi bir risk arz etmemektedir. SIV, insandan insana bulaşabilecek şekilde yapısını değiştirebilmektedir. 2009 yılındaki domuz gribi vakalarının bu tip bir virüs tarafından oluştuğu belirtilmektedir.



Bu tür bir salgın şeklinde bilinen ilk grip salgını, "İspanyol gribi" olarak da adlandırılan 1918 salgınında, yaklaşık iki yıl içerisinde 500 milyon kişi hastalığa yakalandı ve 50 ila 100 milyon kişi hayatını kaybetti. Bu salgına yol açan grip virüs H1N1 virüsünün atasıydı. 1976 salgınında 1 kişi hastalıktan 25 kişi virüs aşısına bağlı oluşan yan etkilerden hayatını kaybetti. Bu nedenle 1976 salgını, "domuz gribi fiyaskosu" olarak da bilinir. 1988 salgınında sadece hamile bir kadın ve doğmamış bebeği hayatını kaybetti. 2009 yılında Meksika'da başlayıp dünyaya yayılan virüs,191 ülkede yaklaşık 735 927 kişide görüldü, 6179 kişi H1N1 virüsü nedeniyle yaşamını yitirdi.

Domuz Gribi'nin belirtileri

Hastalığın insandaki belirtileri grip ve grip benzeri hastalıkların semptomları ile aynıdır. Belirtiler; ateş, öksürük, boğaz ağrısı, vücut ağrısı, baş ağrısı, üşüme hissi ve yorgunluktur. Normalden daha fazla sayıda hasta ishal ve kusma şikayeti bildirmiştir.

Bu belirtiler sadece domuz gribine özgü olmadığı için tanı konulması için hastanın yakın geçmişi, domuz gribi olan kişilerle temas edebileceği bölgelerde bulunup bulunmadığı ya da domuzların ve kümes hayvanlarının bulunduğu ortamlarda bulunup bulunmadığı sorgulanarak ayırıcı tanı yönteminin uygulanması gerekmektedir.

Domuz Gribi'nin bulaşma şekilleri



Domuzlar arasında

Domuzlarda grip çok yaygındır, ABD'de üretilen domuzların yaklaşık yarısı virüse maruz kalmıştır. Virüse karşı antikorlara diğer ülkelerdeki domuzlarda da sıkça rastlanır. En önemli bulaşma yolu hastalıklı ve hastalıksız domuzların doğrudan temasıdır. Bu yakın temaslar özellikle hayvanların taşınması sırasında sıkça gerçekleşir. Entansif tarım da, domuzların birbirine çok yakın ortamlarda yetiştirilmesinden dolayı bulaşma riskini artırabilir. Virüsün doğrudan bulaşması muhtemelen domuzların burunlarını birbirlerine değirmeleriyle yada kurumuş mukus üzerinden olur. Hapşırma ve öksürme yüzünden havayoluyla bulaşma da mümkündür. Virüs genellikle bir sürü içinde hızlıca yayılır ve birkaç gün içerisinde tüm domuzlara bulaşır. Yaban domuzu gibi vahşi hayvanlar da virüsü bulaştırabilir ve bu hastalığın çiftlikler arasında yayılmasına sebep olabilir.

İnsanlar arasında

Domuzların çevresinde çalışan, özellikle yakın temasa giren kişiler bu hayvanlarda yaygın olarak görülen bu virüsü kapma riski altındadır. Bu insanlar, zoonoz ve virüsün şekil değiştirmesinin birlikte oluşabileceği bir ortam teşkil ederler. Dolayısıyla bu insanların aşılanması ve yeni virüs nesillerinin tespit edilmesi için izlenmesi halk sağlığı açısından önemlidir. Çiftliklerdeki çalışanlar kadar olmasa da veterinerler ve et işleme tesislerinde çalışanlar da virüse yakalanma riski altındadır.

Domuz Gribinden korunma yolları ve tedavisi

Domuz gribi solunum (hava) yoluyla bulaşmaktadır; bu yüzden etkili bir korunma yöntemi bulunmamaktadır. Ancak, tedbir olarak, solunum maskeleri dışında, özellikle kalabalık ortamlarda bulunduktan sonra, eller sıklıkla sabun ve su ya da alkol içerikli kimyasallar ile yıkanmalıdır. İnsanlar ellerini yıkayamadıkları durumlarda, ağızlarına, burunlarına ve gözlerine elleriyle dokunmaktan kaçınmalıdır. Eğer öksürme gerekiyorsa ağız bir bez ya da kağıt ile kapatılmalı ve kullanılan kağıt ya da bez hemen çöpe atılmalıdır. Domuz gribi ile ilgili aşı araştırmaları yapılmaktadır.

ABD Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezleri (CDC) hastalıktan korunma veya tedavisi için Tamiflu (oseltamivir) ya da Relenza (zanamivir) önermektedir. İzole edilen virüs üzerinde ABD ve Meksika'da yapılan deneylerde amantadine ve rimantadine'e karşı dayanıklı olduğu tespit edildi.

Domuz Gribi hakkında sorular ve cevaplar

Domuz gribi nedir?
 Domuz gribi, A (H1N1) tipi virüsten kaynaklanan, insanlarda hastalığa  yol açan viral bir hastalıktır. Hastalık ilk kez Meksika ve ABD’de  görülmüş ve daha sonra birçok ülkeye yayılmıştır.


Bu yeni H1N1 virüsü neden” domuz gribi olarak adlandırılmaktadır?
 Bu virüse “ domuz gribi” denmesinin sebebi, domuzlar arasında görülen  grip virüslerine çok benzediğinin gösterilmiş olmasıdır. Bu yeni virüs  insan, domuz ve kuş virüslerinin bir karışımıdır.


Domuz gribi (A/H1N1) virüsü bulaşıcı mıdır?
 Domuz gribi A(H1N1) virüsü bulaşıcıdır ve insandan insana geçmektedir.


Domuz gribinin (A/H1N1) belirtileri nelerdir?
 Domuz gribinin belirtileri, insanlarda görülen grip belirtilerine benzerdir. Bunlar: 
 Ateş, 
 Öksürük, 
 Boğaz ağrısı, 
 Yaygın vücut ağrısı, 
 Baş ağrısı, 
 Üşüme ve 
 Yorgunluk 
 gibi belirtileri içermektedir. Bazı vakalarda kusma ve ishal de görülebilmektedir.


Domuz gribi (A/H1N1) nasıl bulaşmaktadır?
 Domuz gribinin de yine mevsimsel griple aynı şekilde yayıldığı  düşünülmektedir. Grip virüsleri insandan insana öksürük ve hapşırma  yoluyla bulaşmaktadır. Grip virüsü bulaşan bir yere dokunulduktan  sonra, eller ağız ya da buruna götürüldüğünde de hastalık bulaşabilir.


Sulardan domuz gribi (A/H1N1) virüsü bulaşabilir mi?
 İçme, kullanma ve havuz sularıyla bulaşma gösterilmemiştir.


Domuz gribini tedavi eden ilaçlar var mıdır?
 Evet. Domuz gribinin tedavisi veya bu hastalıktan korunmak için doktor  kontrolünde kullanılabilecek ilaçlar mevcuttur. Bu ilaçlar doktor  tarafından önerilmedikçe, reçetesiz olarak kesinlikle kullanılmamalıdır.


Hastalığa yakalanan kişiler ne kadar süreyle bulaştırıcıdır?
 Kişiler, belirtilerin başlamasından bir gün öncesi ve 7 gün sonrasına kadar bulaştırıcıdırlar.


Daha çok hangi yüzeyler bulaşma kaynağıdır?
 Öksürük ve hapşırma yoluyla, hasta kişinin tükürük zerrecikleri havaya  yayılarak sandalye, masa gibi yüzeylere bulaşabilir. Kişi virüsün  bulaştığı bir yere dokunduktan sonra ellerini ağzına, gözlerine veya  burnuna sürerse virüs bulaşabilir. Bu yüzeylerde virüsün ne kadar  süreyle canlı kalabileceğini etkileyen ısı, nem oranı, yüzey niteliği  gibi pek çok faktör söz konusudur. Hasta kişinin temasının olduğu bu  yüzeylere dokunulmamalı, herhangi bir sebeple dokunulduysa eller  yıkanmalıdır.


Ev ve eşyaların temizliğinde nelere dikkat etmek gerekir?
 Grip virüsünün yayılmasını önlemek için, yüzeylerin (masalar, kapı  kolları, banyo yüzeyleri, mutfak tezgahı, oyuncaklar vb) günlük  temizlikte kullanılan deterjanlarla temizlenmesi yeterlidir. Günlük  kullandığımız temizlik maddeleri dışında klor, hidrojen peroksit,  iyotlu antiseptikler ve alkol gibi bazı kimyasal maddeler de etkilidir.
 Hastalara ait çarşaf, çamaşır, havlu ve kap kacağın ayrı olarak  yıkanmasına gerek yoktur. Ancak, bu eşyalar yıkanmadan başkası  tarafından kullanılmamalıdır. Bu çarşaflar mümkün olduğunca elle temas  edilmeden taşınmalı ve yıkanmalıdır. Hastanın çarşafları, çamaşırları  değiştirildikten sonra eller mutlaka sabunlu suyla yıkanmalıdır.  Hastaya ait kap kacak ya bulaşık makinesinde ya da elde deterjan  kullanılarak yıkanmalıdır.


Domuz gribinden kendimi nasıl koruyabilirim?
 Domuz gribinden korunmak için aşı yaptırılmalıdır. 
 Aşağıdaki önlemleri alarak sadece gripten değil; grip gibi solunum  yoluyla bulaşan tüm hastalıklardan kendinizi koruyabilirsiniz:


     
  • Öksürme ve hapşırma sırasında ağzınızı ve burnunuzu bir mendil ile kapatınız. Mendilinizi kullandıktan sonra çöp sepetine atınız.
  •  
  • Öksürdükten ve hapşırdıktan sonra ellerinizi bol sabun ve suyla yıkayınız. Alkol içeren el yıkama antiseptikleri de etkilidir.
  •  
  • Kirli ellerinizle gözlerinize, burnunuza ve ağzınıza dokunmayınız.
  •  
  • Domuz gribine yakalanırsanız, belirtilerin başlamasından 7 gün sonrasına ya da belirtilerinizin tamamen geçmesinden bir gün sonrasına kadar evde istirahat ediniz.
  •  
  • Hastalığın bulaşmaması için çevrenizdeki kişilerden uzak durunuz.
  •  
  • Bulunduğunuz mekanı sık sık havalandırınız.
Hastalıktan korunmak için ellerimi nasıl yıkamalıyım? Ellerinizi 15-20 saniye süreyle su ve sabunla yıkamalısınız. Su ve sabuna ulaşamadığınız yerlerde alkol içeren el antiseptikleri kullanabilirsiniz. Şekillerle el yıkamayı görmek için tıklayınız.

Hastalanırsam ne yapmalıyım?
 Domuz gribi şüpheli bir kişi ile temastan sonraki 7 gün içinde  kendinizde yukarıda sıralanan hastalık belirtileri olduğunu  hissederseniz hemen bir doktora başvurmalısınız. Doktorunuz herhangi  bir teste ya da tedaviye ihtiyacınızın olup olmadığına karar verecektir.
 Eğer hastalandıysanız veya hastalık belirtilerini gösteriyorsanız evde  istirahat ediniz ve çevrenizdeki kişilerden de onlara bulaştırmamak  için uzak durunuz.


Erişkinlerde acil müdahale gerektiren belirtiler nelerdir?
 Zor nefes almak veya nefes darlığı
 Bilinç bulanıklığı
 Sık ve uzun süreli kusma


Çocuklardaki acil müdahale gerektiren belirtiler nelerdir?
 Hızlı veya zor nefes alma
 Vücutta solgunluk ya da morarma
 Beslenememe
 Uyarılara cevapta azalma ve uykuya meyil
 Huzursuzluk
 Ateşle beraber döküntü görülmesi


İlgili konuları ara

Yanıtlar