Frizler

Frizler Cermen kökenli halk. Hollanda, Almanya ve Danimarka sınırları içinde, Kuzey Denizi kıyısında yaşamaktadırlar. Almanya ve Hollanda yönetimleri tarafından kendilerine azınlık statüsü tanınmıştır.

Frizler Cermen kökenli halk. Hollanda, Almanya ve Danimarka sınırları içinde, Kuzey Denizi kıyısında yaşamaktadırlar. Almanya ve Hollanda yönetimleri tarafından kendilerine azınlık statüsü tanınmıştır.

Tarihçe

Göçebe Frizler tarih öncesinde, bilinmeyen bir zamanda Kuzey Buz Denizi`nin Ren Irmağıın ağzıyla (Lahey`in kuzeyinde Katwijk`te) Ems Irmağının ağzı arasındaki kıyı bölgesine göç ederek burada yerleşik Keltleri bölgeden sürdüler.

İS 1. ve 5. yüzyıllar arasında bir ölçüde Romalılara bağımlı yaşadılar. Frizya 5. yüzyılda, İngiltere`ye gitmekte olan Angıllar ve Saksonların saldırısına uğradı, ardından Şarlman komutasındaki Frankların egemenliğine girdi. Frizlerin Hıristiyanlığı kabul etmeleri de bu döneme rastlar. Daha sonraki yüzyıllarda Frizya toprakları bölündü. 16. yüzyılda batı Frizler sonraları Felemenk Birliği`ni oluşturacak halklara katıldılar. Frizler Reform hareketi sırasında Protestanlığı seçtiler.

Ekonomi

Modern çağlarda hayvancılıklarıyla ünlü Frizlerin İÖ 1. yüzyıl gibi erken bir tarihte bile önemli miktarda hayvan yetiştirdikleri bilinnmektedir. Tarımla da uğraşan Frizler, aynı zamanda denizci ve tüccar bir halktı. Ortaçağda kuzeybatı Avrupa`nın en büyük dokuma sanayisine sahiptiler.

Dil ve kültür

Bir süre için önemini yitirmiş görünen Friz dili son yıllarda yeniden canlanmıştır. Bugün Hollanda`nın resmi dillerinden biri olarak kabul edilen Friz dili Friesland bölgesindeki tüm ilkokullarda okutulmaktadır.

Frizler Almanya ve Hollanda`da milli azınlık statüsü görmektedir. Azınlığa ait olma kişilerin beyanıyla gerçekleştiğinden Frizlerin kesin sayısı bilinmemektedir.

Azınlık tanımı yapılırken dilin önemli bir unsur olarak dikkate alındığından yola çıkılacak olursa Hollanda`nın Friesland vilayetinde Frizce konuşan 400 bin kişi gündeme gelmektedir.

Almanya`nın Nordfriesland ilinde ise Frizce`nin kuzey lehçesiyle konuşabilen kişi sayısı tahmini 10 bin kadardır. Bunlar özellikle Sylt, Amrum ve Föhr adalarıyla, başta Risum-Lindholm bölgesi olmak üzere, Danimarka-Almanya sınırında yoğunlaşmışlardır.

Frizya`nın doğusunda ise Friz dilini konuşan neredeyse hiç kalmamıştır. Saterland`da "Sater-Frizcesi" konuşan yaklaşık 2 bin kişi yaşamaktadır.

Frizler, günlük hayatta dillerine yakın akraba oldukları Hollanda, Almanca ve Dancaya da başvurmaktadırlar.

Almanya`nın Ostfriesland bölgesinde Friz dili kaybolurken "Friz kimliği" yaşatılmıştır. Frizce, "Aşağı Almanca"nın bir ağzı olan "Platt"ı etkilemiş, bu etkiden "Doğu Friz Plattı" adı verilen aksan ortaya çıkmıştır. Friz dilinin kaybolmasıyla oluşan boşluğu "Doğu Friz Plattı" doldurmuştur.

17. ve 18. yüzyıllarda birçok Frizin denizci olarak çalışmak üzere yerleştiği Flensburg, günümüzde Frizlere dair hemen hiçbir iz kalmamıştır.

Siyasi hayat

Frizler, Danimarkalı, Sorb, Roma ve Sinti gruplarıyla birlikte Almanya`da resmi azınlık statüsü taşımaktadırlar. Danimarkalı azınlığı temsil eden Güney Schleswig Seçmen Birliği (SSW) Nordfriesland`da Milliyetçi Friz hareketi ile yakın işbirliği içinde çalışmaktadır. SSW, Frizler için de devreye girmektedir. Hollanda`da Friz Nasyonal Partisi faaliyet göstermektedir. Frizya`nın doğusunda ise bölgesel ve yerel örgütlenmeler ile "Die Friesen" isimli siyasi parti kurulmuştur.

Batı, Doğu ve Kuzey Frizleri ayrıca Friz Konseyi adı verilen bir oluşuma sahiptir.

Kaynaklar

Vikipedi

İlgili konuları ara


Görüşler

Bu konuda henüz görüş yazılmamış.
Gürüş/yorum alanı gerekli.
Markdown kodları kullanılabilir.

Frizler ilgili konular

  • Alman

    Alman, Almanya vatandaşlığını almış veya Alman ırkından gelen ve genellikle Orta Avrupa'da yaşayanlara ithaf edililen bir sıfattır.
  • Frizce

    Frizce ya da Friz dilleri (Batı Frizcesi: Frysk ; Kuzey Frizcesi: Frasch, Fresk, Freesk, Friisk), Cermen dillerinin batı grubundan 3 dilin ortak ad
  • Schleswig-Flensburg

    Schleswig-Flensburg, Almanya'nın kuzeyinde Schleswig-Holstein eyâletinde il.
  • Frizler

    Frizler Cermen kökenli halk. Hollanda, Almanya ve Danimarka sınırları içinde, Kuzey Denizi kıyısında yaşamaktadırlar. Almanya ve Hollanda y
  • Güney Schleswig Seçmen Birliği

    Güney Schleswig Seçmen Birliği (Danca: Sydslesvigsk Vælgerforening, Almanca: Südschleswigsche Wählerverband, Frizce: Söödschlaswiksche Wääle
  • Almanlar

    Almanlar (Deutsche) Cermen halklarından olan Orta Avrupa yerlisi bir etnik gruptur. Alman kelimesinin İngilizcesi olan German kelimesi geç Orta Ça
  • Almanya'daki Danimarkalı azınlık

    Almanya'daki Danimarkalı azınlık, Almanya'da resmen azınlık olarak kabul edilen ve kuzeydeki Schleswig-Holstein eyâletinde yaşayan etnik grup.
  • Jütiler

    Kırmızı: Danimarka Jütland'i. Pembe: Læsø, Anholt, Samsø ve Als Adaları. K. rengi: Güney Schleswig (Almanya). Sarı: Holstein (Almanya).
  • Kuzey Frizye

    Kuzey Frizye (Almanca: Nordfriesland, Danca: Nordfrisland; Frizce: Nordfraschlönj / Nordfriislon / Nuurdfriisklun), Almanya'nın kuzeyinde Schleswig-
  • Anglo-Friz dilleri

    İngiliz dilleri
Frizler
Frizler