Gün, 24 saatten oluşan zaman birimi. Dünyanın kendi ekseni etrafında bir tam tur yapmasına karşılık gelir. Gece ve gündüzden oluşur.

Gün

Yer küresinin kendi mihveri (ekseni) etrafında -kuzeyden bakıldığı düşünülerek- saat ibresinin aksi (ters) yönünde bir kerre döndüğü müddet, süre.

Gün kelimesi birçok anlamlarda kullanılmaktadır. Çok eskilerden beri halk arasında kullanıldığı mana, güneş ışıklarının bulunulan yeri doğrudan doğruya aydınlattığı süre veya gündüz süresidir. Daha yaygın olarak da karanlık ve aydınlık sürelerin birlikte düşünüldüğü manada kullanılır. Bu manada kullanılması halinde bile aşağıda açıklanacağı gibi değişik tarifleri vardır.

Günün başlangıcını Eski Babilliler güneşin doğuşu anı; Yunanlılar ve Yahudiler güneşin batışı anı; Mısırlılar ve Romalılar ise gece yarısı olarak almışlardır. Müslümanlar ise rasat edilmesi kolay olan güneşin batış anını günün başlangıcı olarak almışlardır. Günümüzde günün başlangıcı geceyarısı vakti olarak kabul edilmiştir. Akşam ezanı vakti girince başlayan ve müteakip akşam ezanına kadar süren güne ezani (gurubi, alaturka, şer’i) gün denir. Bu gündeki vakitler sıfırdan on ikiye kadar olan sayılarla ifade edilir. Bölgenin en yüksek noktasından bakıldığında güneşin üst kenarının ufukta kaybolduğu an, bu vakit girer ve saatler 12.00’ye (sıfıra) ayarlanır.

Yıldız günü (sideral gün): Sabit bir yıldızın bir yerin meridyeninden ardışık iki üst (ufkun üstünde, başucu tarafından) geçişi arasında alınan süredir.

Güneş günü: Hakiki ve vasati olmak üzere iki çeşit güneş günü vardır. Hakiki (gerçek, zahiri, görünen) güneş günü, güneşin merkezinin arzın bir meridyeninden ardışık iki üst geçişi arasında kalan süredir. Yani, bir hakiki güneş günü, güneşin merkezi doğrultusuna göre arzın kendi etrafında bir tam dönüşü için geçen müddettir.

Ortalama (vasati) güneş gününü tarif etmek için astronomide gök ekvatoru üzerinde sabit bir hızla hareket ederek, bir senelik devrini hakiki güneşle aynı anda tamamlayan farazi (fiktif, sanal) bir güneş var kabul edilir. Bu farazi güneşe göre tanımlanan zamana vasati zaman veya vasati güneş zamanı denir. İkisi arasındaki fark, vasati güneş hızına göre Kepler kanunu ile hesaplanır ve bu farka zaman denklemi (ta’dil-i zaman, İng. equation of time) denir.

Zaman denklemi, -14,4 ile +16,4 dakika arasında değişen değerler alır.

Günün saatleri: Yıldız günü ve ortalama güneş günü 24 saate bölünerek 1’den 24’e kadar sayılmaktadır. Tabii yıldız günü ve ortalama güneş günü farklı olduğundan yıldız saati ve ortalama güneş saati birbirlerinden farklıdır. Normal kullanışta halk arasında ve analog saatlerde günün 12’şer saatlik iki parçadan meydana geldiği kabul edilir. Günümüzde resmi işlerde günün saatleri 1’den 24’e kadar sayılmaktadır.

gün

içinde bulunulan zaman, bugün; gündüz. iyi yaşanmış zaman; sabah, şafak, tan. yeryuvarlağının kendi ekseni etrafında bir kez dönmesiyle geçen yirmi dörtsaatlik zaman birimi; güneş.

gün

1 . Güneş:
"Gün biraz yükselince ıssı bir sıcak kırları kapladı."- M. Ş. Esendal.
2 . Güneş ışığı.
3 . Gündüz:
"Güneş, bütün gün enselerinde boza pişirmiş."- H. Taner.
4 . Yer yuvarlağının kendi ekseni etrafında bir kez dönmesiyle geçen 24 saatlik süre:
"Kız kardeşi üç yıl, bir gün olsun canı sıkılmadan yaşadı Tatvan'da."- N. Cumalı.
5 . İçinde bulunulan zaman:
"Aylıkları, günün ihtiyaçları karşısında devede kulak gibi kalıyordu."- R. N. Güntekin.
6 . Zaman, sıra:
"Biz bu ihtiyara son günlerinde hiç aklından geçirmediği bir saadet sağladık."- H. Taner.
7 . Çağ, devir.
8 . İyi yaşanmış zaman:
"Zavallı, gün görmedi."-
9 . Bayram niteliğinde özel gün:
"Bugün Fransızların günü imiş."-
10 . Belirli günlerde ev hanımlarının konuk ağırlamak için yaptıkları toplantı:
"Yarın Ayşe Hanım'ın günü."-
11 . Tarih.
Atasözü, deyim ve birleşik fiiller
gün ağarmak gün almak gün atmak gün batmak gün bugün gün doğmadan kimliği söylenmez gün doğmadan neler doğar gün doğmak (birine) gün doğmak (birine) gün geçmek gün gibi açık gün görmek gün görmemek gün güne uymaz (bir sorun veya bir durum) gün ışığına çıkmak gün kavuşmak gün koymak günlerden bir gün günleri gece olmak günleri sayılı olmak (...-ması / ...-mesi) gün meselesi (olmak) gün ola harman ola gün olur yılı besler, yıl olur günü beslemez gün saymak günü dolmak günü gününe uymaz gününü beklemek gününü doldurmak gününü görmek gününü göstermek gününü gün etmek gününü (veya günlerini) saymak (veya beklemek) günü yetmek gün yemek gün yüzü görmemek gün yüzü görmemiş (söz veya küfür)

gün

Türkçe gün kelimesinin İngilizce karşılığı.
[gun] n. device with a metal tube through which bullets or other missiles are fired; rifle; pistol; cannon; professional killer (Slang) v. shoot, fire; dramatically increase the speed of, accelerate rapidly n. gun, device with a metal tube through which bullets or other missiles are fired, rifle, pistol, cannon

gün

Türkçe gün kelimesinin Fransızca karşılığı.
jour [le], journée [la], clarté [la], lumière [la]

gün

Türkçe gün kelimesinin Almanca karşılığı.
n. Tag

İlgili konuları ara

Yanıtlar