Gıyaseddin Cemşid al-Kaşi, (Farsça:غیاث‌الدین جمشید کاشانی, Arapça: غياث الدين جمشید بن مسعود بن محمد الكاشي‎, Ġiyāṯ ad-Dīn Ǧamšīd bin Masʿūd bin Muḥammad al-Kāšī) (~ 1380, Kaşan, Iran - 22 Haziran 1437, Semerkand) 14. yüzyılın son yarısında, Kaşan’da doğmuş bir Hekim, Matematikçi ve Gökbilim adamıdır.

Gıyaseddin Cemşid

thumb| yılında Iran bir Posta pulunda Gıyaseddin Cemşid] Gıyaseddin Cemşid al-Kaşi, (Arapça: غياث الدين جمشید بن مسعود بن محمد الكاشي†Ž, Ä iyāṯ ad-DÄ«n ǦamÅ¡Ä«d bin MasÊ¿Å«d bin Muḥammad al-Kāšī) (~ 1380, Kaşan - 22.06.1437, Semerkand) 14. yüzyılın son yarısında, Kaşan'da doğmuş bir Hekim, Matematikçi ve Gökbilim adamıdır. == Yaşam Öyküsü == Doğum ve ölüm tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Öğrenimini Kaşan'da tamamlamış, Uluğ Bey'in daveti üzerine Semerkand'a gitmiş ve çalışmalarına burada devam etmiştir. Matematik ve astronomi üzerine çalışmaları olan al-Kaşi, aritmetikte ondalık sistemi ilk kullanan kişidir. Meraga Gözlemevi'nde yapılmış olan gözlemleri içeren İlhan'ın Zici adlı zicteki tabloları yeniden hesap ederek İlhan'ın Zici'ni tamamlayan Hakan'ın Zici adlı eserini yazmıştır; Süllem el-Sema adlı eserinde ise gök cisimlerinin uzaklıkları sorununu tartışmıştır. Gıyaseddin Cemşid al-Kaşi'nin en önemli eseri, Ortaçağ İslam Dünyası'ndaki matematik bilgisini bütün yönleriyle serimlediği Matematiğin Anahtarı adlı kitabıdır; bu eserinin bir bölümünde ondalık kesirleri kuramsal yönden incelemis ve bu kesirlerle toplama, çıkarma, çarpma ve bölme gibi aritmetiksel işlemlerin nasıl yapılacağını örnekleriyle göstermiştir; burada vermiş olduğu bilgiler daha sonra 16. yüzyılın Osmanlı ünlü matematikçilerinden ve astronomlarından Takiyüddin (Arapça: تقي الدين محمد بن معروف الشامي السعدي, TaqÄ« al-DÄ«n AbÅ« Bakr Muhammad ibn QādhÄ« Ma'rÅ«f ibn Ahmad al-ShāmÄ« al-'AsadÄ« al-RāsidDr. Salim Ayduz, Taqi al-Din Ibn Ma'ruf: A Bio-Bibliographical Essay }) tarafından kullanılacak, trigonometri ve astronomiye uygulanarak geliştirilecektir. Usule uygun, sin 1° belirlemek için Gıyaseddin Cemşid al-Kaşi aşağıdaki çözümü bulmuş, sonraları 16. yüzyılda Fransız matematikçilerinden François Vií¨te tarafından sık sık kullanılmıştır.Marlow Anderson, Victor J. Katz, Robin J. Wilson (2004), Sherlock Holmes in Babylon and Other Tales of Mathematical History, Mathematical Association of America, p. 139, ISBN 0883855461 \ sin 3 \phi = 3 sin \phi - 4 sin^3 \phi

Eserleri

* Khagani Zij 1413 yılında, * Ar-Risala al-Muhitija, 1424 yılında, * Miftah al-Hisab, 1427 yılında yazmıştır. * ondalık kesiler bulmuştur

Notlar

Kaynaklar

Vikipedi

Yanıtlar