Gedik Ahmed Paşa Sırbistan'da doğdu. Sultan İkinci Murad döneminde, iç oğlanı olarak saraya girdi ve Fatih Sultan Mehmed zamanında askeri rütbe ile saraydan çıkıp, kısa bir süre Rum beylerbeyliği yaptı. 1462'de İshak Paşa'nın yerine Anadolu beylerbeyliğine getirildi.

Gedik Ahmed Paşa

Gedik Ahmed Paşa 15. yüzyılın ikinci yarısında mühim vazifeler görmüş Osmanlı sadrazamı. Zamanında yaşamış tarihçiler, ailesi ve menşei hakkında bir şey yazmamaktadırlar. Yeniçerilikten yetişmiş olduğu bilinen Gedik Ahmed Paşa'nın Anadolu beylerbeyi oluncaya kadar hangi vazifelerde bulunduğuna dair malumat da yoktur. Anadolu beylerbeyliği yaptığı zamanlarda Uzun Hasan ve Karaman Beyliğine karşı büyük başarılar kazandı. 1470 Eğriboz Seferinde gösterdiği kahramanlık ve başarılar, vezirliğe yükselmesine sebep oldu.

Vezir olduktan sonra daha büyük vazifelere memur edilen Ahmed Paşa, önce Alanya Kalesini fethetti. Daha sonra Karamanoğulları'nın elinde bulunan Silifke, Mokan ve Gorgos kalelerini alarak, buralarda bulunan Karaman ailesi mensuplarını İstanbul’a gönderdi. Uzun Hasan’ın kardeşi Cihangir Bey'in seçme Türkmen beylerinden müteşekkil ordusunu şehzade Mustafa Çelebi ve Davud Paşa'nın da desteğiyle yenerek Türkmen beylerini esir aldı (1472).

1473 Otlukbeli Savaşında sağ cenahta bulunan Gedik Ahmed Paşa, bu kısmın kesin galibiyetinde önemli rol oynadı. Akkoyunlu Seferi sırasında, Karamanoğulları ile müttefikleri olan Venedikliler tarafından alınan Anadolu’nun güney sahilindeki bazı kaleleri yeniden fetheden Ahmed Paşa, aynı sene Mahmud Paşa'nın yerine sadrazam tayin edildi (1474).

Veziriazam olduktan sonra, 1475’te Karadeniz’deki Ceneviz kolonilerinin fethine memur edildi. Azak ve Menkub kalelerini aldı ve Kırım Hanlığını Osmanlı Devletinin himayesine soktu. Bu fetihler aynı zamanda Karadeniz’in Türk gölü haline getirilmesi projesinin ikinci safhasını da teşkil eder. 1476’da Fatih Sultan Mehmed’le birlikte Boğdan ve Mora seferine çıkan Ahmed Paşa, İşkodra’nın fethine memur edildiğinde, bundan kaçındığı için veziriazamlıktan azledilerek, Rumeli Hisarına hapsedildi.

Bir süre sonra Hersekzade Ahmed Paşa'nın delaleti ile hapisten çıkarılan Gedik Ahmed Paşa, donanma kumandanlığına tayin edilerek, Gelibolu’ya gönderildi. 1478’de Limni’yi alarak, buraya Anadolu’nun Türk ahalisini yerleştirdi. 1479’da Yunan Denizine sefere memur edilen Kaptanıderya Gedik Ahmed Paşa, Kefalonya, Zanta ve Santamaura adalarını fethetti. Ertesi sene Napoli Krallığının fethine memur edildi. Otranto’yu zaptetti ise de, daha ileri yürümesini Fatih Sultan Mehmed’in vefatı haberi engelledi.

Fatih Sultan Mehmed’in vefatından sonra devlet kadrolarında vazifeye devam etti. Cem Sultan olayında iki taraflı hareket ettiği kanaatine varan Sultan İkinci Bayezid tarafından 1482 yılında idam ettirildi. Fatih devrindeki muzafferiyetlerin ve fetihlerin amillerinden olan Gedik Ahmed Paşa, Türk tarihinin nadir kumandanlarından birisidir. En müşkil işleri başaran Ahmed Paşa, sert tabiatlı, fikrini saklamaz, mert ve dürüsttü. Ölümü, halk arasında sevilen bir şahsiyet olduğu için derin bir üzüntüye sebep oldu.

Gedik Ahmed Paşa, İstanbul’da Afyonkarahisar’da ve Konya’da birçok hayrat yaptırmıştır. İstanbul’daki Gedik Paşa semti burada yaptırdığı eserlerden ismini almıştır. Afyon’da inşa ettirdiği imaret, medrese ve kütüphane hala ayaktadır. Konya’da Mevlana Celaleddin-i Rumi Zaviyesini de tamir ettirmiştir.

İlgili başlıklar

  • Türk Devlet ve Siyaset Adamları< li> Sadrazamlar
  • Müslüman Türk devletleri
  • Yanıtlar