huiler

Huiler, (Arapça: هوي, Çince: 回族 pinyin: Huí­zíº, Xiao'erjing: حُوِ ذَو ), Çin Halk Cumhuriyeti'nin 56 resmí etnik grubunun biri olan dini etnik grupdur. Dil ve fiziksel yapı açısından Han ulusu ile aynı olup İslam dinine bağlıdır. Dilleri Çince olan Huiler, dini kelime hazinelerinde geniş kapsamlı Arapça, Farsça ve Türkçe kökenli kelimeler mevcuttur.

Huiler

Huiler, (Arapça: هوي, Çince: 回族 pinyin: Huí­zíº, Xiao'erjing: حُوِ ذَو ), Çin Halk Cumhuriyeti'nin 56 resmí etnik grubunun biri olan dini etnik grupdur. Dil ve fiziksel yapı açısından Han ulusu ile aynı olup İslam dinine bağlıdır. Dilleri Çince olan Huiler, dini kelime hazinelerinde geniş kapsamlı Arapça, Farsça ve Türkçe kökenli kelimeler mevcuttur. == Tarih == } Yaklaşık 600 yıl önce Yuan Hanedanı'nın son ve Ming Hanedanı'nın ilk yıllarında bugünkü Huiler etnik grup olarak oluşturulmaya başlanmıştır. Qing Hanedanı yükselişinde, (1644 - 1911), Müslümanlarla ve müslüman olmayan Çinliler'nin arasındaki geçimsizlik başlamıştır. Hanedanlık dinsel kurban kesimini yasaklar, yeni camilerin yapımını ve İslam'ın beş şartından biri olan Mekke'ye Hacca gitmeyi yasaklar.Keim(1954), pg.605. Qing Hanedan yöneticileri Mançular (Mançuca: 10px Manju; Çince: basit: 满族; geleneksel: 滿族; pinyin: Mǎnzíº, Moğolca: Манж, Rusca: Маньчжуры)'ın eline geçer, bunlar Çin'deki bir azınlık, "böl ve yönet" bir taktikle Hanları, Müslümanları, Tibetlileri ve Moğoları birbirleriyle çatıştırır. Bu baskıcı politikalar beş kanlı Huilerin isyanıyla sonuçlanır, bunlar birçoğu Panthay isyanı Yunnan Eyaletinde 1855 ile 1873 yılları arasında, ve Dungan isyanı, çoğunlukla Sincan, Shaanxi ve Gansu sınırları içinde 1862 ile 1877 yılları arasında meydana gelir. Mançu hükümeti böyle isyanları bastırmak için soykırımı işlerLevene, Mark. Genocide in the Age of the Nation-State. I.B.Tauris, 2005. ISBN 1-84511-057-9, sayfa 288Giersch, Charles Patterson. Asian Borderlands: The Transformation of Qing China's Yunnan Frontier. Harvard University Press, 2006. ISBN 1-84511-057-9, sayfa 219Dillon, Michael. China's Muslim Hui Community. Curzon, 1999. ISBN 0-7007-1026-4, sayfa xixbir milyon Panthay isyanınındaDamsan Harper, Steve Fallon, Katja Gaskell, Julie Grundvig, Carolyn Heller, Thomas Huhti, Bradley Maynew, Christopher Pitts. Lonely Planet China. 9. 2005. ISBN 1-74059-687-0Gernet, Jacques. A History of Chinese Civilization. 2. New York: Cambridge University Press, 1996.ISBN 0-521-49712-4 insanı öldürür, birkaç milyon Dungan isyanınında ve beş milyon Guizhou baskısınında Miaoları öldürürler. Bu "Müslümanlardan temizleme" (洗回, xi Hui) Mançu yönetiminin uzun zamandır savunduğu resmi politikasıdır. Jonathan N. Lipman, "Familiar Strangers: A History of Muslims in Northwest China (Studies on Ethnic Groups in China)", University of Washington Press (February 1998), ISBN 0-295-97644-6. == Din == } Tang Hanedanı (618-907 milattan sonra) zamanında, İslam dinine "Dashi jií o" (Dashi Dini. Dashi, Araplara verilen isimdir), Ming Hanedanlığında (1368 - 1644), "Tianfang jií o" (Arabistan dini), veya "Hui Hui jií o" (Hui hui dini. Müslüman olan diğer etnik gruplarınada Hui Hui derlerdi.); Ming Hanedanlığı sonunda ve Qing Hanedanlığı (1616 - 1911) başladığında, "Qingzhen jií o" (temiz ve doğru din), Cumhuriyet döneminde (1912 - 1949), "回教 Huí­ jií o" (Huilerin dini) veya Yisilan-Dini (伊斯蘭教 YÄ«sÄ«lí¡n jií o) adını verdiler. İslam dini Çin'e yayılması batı sınırından Kara Hıtay Devleti tarihi ile ilgilidir. Tang Hanedanlığı sona erdiğinde, Hui Hus (müslüman olan eski bir oymak) batıya doğru göç ettiler. Bir grup Hui Hus Pangtegin'nin yönetimi altında batıya Çuy (Rusça: Чу, Kırgızca: Чүй, Kazakca: Шу) Nehrine Karluk ülkesine kadar geldiler, Karluk boyu, Hui Hus, diğer boylar ve oymaklar birleşerek tarihi Karahıtay (Çince: 西遼 pinyin: xÄ« lií¡o; anlamı: Batı Liao, 黑契丹 hÄ“i qí¬dān; anlamı Kara Kitan, Moğolca: Хар Хятад; Kara Kitad, Farsça: قرا ختاى Qarā Khitā'Ä«) devletini kurdular. Karahıtay devleti 9. yüzyıl ortasından 13. yüzyıl başlarına kadar 370 yıldan fazla sürdü.http://219.238.219.78:81/zgyslj/english/PDF/english.pdf Çin'de İslam - Yazar: Mi Shoujiang ve You Jia Çeviren: Min Chang } Hui kadınları ve kız çocukları için bir çok dini okullar vardır, bunların çoğu Camilerdedir, okullar Huilerin kendi verdikleri bağışlarla finanse edilmekte ve işletilmektedir. Huiler de kadınlar ahong (Farsça: اكهُند; akhund(öğretmen); Türkçe: imam, hoca veya müslüman din öğretmeni) olarak çalışırlar, bu demektir ki kendi bölgelerinde kadınlar (nu) dini ve ruhani önder (nu ahong: kadın imam) olarak camilerde ayrı bir bölümde (tamamen erkeklerden ayrı), camilerin bir odasında veya nu si (kadın cami) denilen mekanlarda, bazıları ücret karşılığı, diğerleri gönüllü olarak hizmet verirler.http://www.saudiaramcoworld.com/issue/200804/china.s.nu.ahong.htm Anne Miller Darling } Nakşibendi tarikatının iki önemli kolundan biri olan Aktağlık (Afakiyye) Qinghai ve Gansu'da yaşayan Salarlar ve Huiler'in çok önemli katkıları olmuştur. Encyclopedia Iranica } *Kur'an (古蘭經 / 古兰经) *Camii (清真寺 veya 回教堂) == Soyadları == Huiler arasında, Bay (白 bí¡i), Muhammed'in baş harfi olan Ma (馬 mǎ), Mu (çé† mí¹), Mu (木 mí¹), Şa (æ²™ shā Sadık?), Ding (丁 dÄ«ng din), Ha (哈 hǎ), Yu (ç¾½ yÇ”), Guo (郭 guō), Yang (杨 yí¡ng) ve Tuo (è„« tuō) gibi soyadlar yaygındır. == Huilerin özerk yönetim birimleri == 1958 yılında Ningxia Huizu Özerk Bölgesi (Ninşa Huitsu) dışında Qinghai, Sincan ve Hubey eyaletlerinde 2 özerk ili, 6 özerk ilçesi ve 5 ortak özerk ilçesi kurulmuştur. * Sanci Hui Özerk İli (Çince: 昌吉回族自治州; Pinyin: Chāngjí­ Huí­zíº Zí¬zhí¬zhōu; Uygurca: سانجى خۇيزۇ ئاپتونوم ئوبلاستى†Ž , Sanji Xuizu Aptonom Oblasti, Sanji Huyzu Aptonom Oblasti) (Sincan) * Yençi Hui Özerk İlçesi (Çince: 焉耆回族自治县/焉耆回族自治縣; Pinyin: Yānçí­ huí­zíº Zí¬zhí¬xií n; Uygurca: يەنجى خۇيزۇ ئاپتونوم ناھىيىسى, Yenci Huyzu Aptonom Nahiyisi), (Bayangolin Moğol Özerk İli , 新疆巴音郭楞州) * Linxia Hui Özerk İlçesi (Çince: 临夏回族自治州; pinyin: Lí­nxií  Huí­zíº Zí¬zhí¬zhōu) (Gansu) *张家川回族自治县 (Gansu, å¤é水市) *孟村回族自治县 (河北沧州市) *大厂回族自治县(河北廊坊市) *门源回族自治县 (Qinghai, 海北州) *化隆回族自治县 (Qinghai, 海东地区) *民和回族土族自治县(Qinghai, 海东地区) *大通回族土族自治县 (Qinghai, 西宁市) *巍山彝族回族自治县 (Yunnan, 大理市) *寻甸回族彝族自治县 (Yunnan, 昆明市) *威宁彝族回族苗族自治县 (Guizhou, 贵州毕节地区) == Ünlüler == * Zheng He é„­å’Œ / 郑和 - 馬三寶 / éé¬ä¸‰å® - Ming Hanedanı döneminde amiral ve kaşif. * Ma Huan, Yazar, ayrıca amiral Zheng He'ye eşlik etmiştir. * Ma Zhongying 馬仲英 / éé¬ä»²è‹± - Doğu Türkistan İslam Cumhuriyetini yıkan general. * Shi Zhongxin, 2002 yılından beri Harbin şehrinin Belediyebaşkanı. * Li Zhi (1527†“1602), Fujian Eyaletinden bir Bilgin. * Hai Rui (1514†“1587), Ming Hanedanı döneminde bir Siyasetçi. * Hui Liangyu, Çin'nin Başbakan yardımcısı ve Politbüro üyesi.

Notlar

Kaynaklar

Vikipedi

huiler

Fransızca huiler kelimesinin Türkçe karşılığı.
yağlamak

huiler

Fransızca huiler kelimesinin İngilizce karşılığı.
v. oil, lubricate

huiler

Flemenkçe huiler kelimesinin İngilizce karşılığı.
n. orphan seal

huiler

Fransızca huiler kelimesinin Flemenkçe karşılığı.
(technique) smeren

huiler

Fransızca huiler kelimesinin Almanca karşılığı.
v. ölen

huiler

Fransızca huiler kelimesinin İtalyanca karşılığı.
(technique) lubrificare

huiler

Fransızca huiler kelimesinin Portekizce karşılığı.
(technique) lubrificar

huiler

Fransızca huiler kelimesinin İspanyolca karşılığı.
(technique) lubricar

Yanıtlar