Işletme

İşletme Alm. Betrieb (-sleitung f) (m), Verwaltung (f), Fr. Exploitation (f), İng. Undertaking; administration, management. İnsanların ihtiyaçlarını karşılamak maksadıyla üretim faktörlerini şuurlu ve sistemli bir şekilde bir araya toplayarak işleyen veya işleten her iktisadi birim. İnsanların ihtiyaçlarını karşılayacak mal ve hizmetlerin ortaya konulmasına üretim denir. Üretimi gerçekleştirebilmek için üretim faktörleri olan toprak, emek ve sermayeni

İşletme İşletme, kar amacı güden veya gütmeyen, özel veya kamusal kurumların yönetimini konu edinmiş bir bilim dalıdır. Alm. Betrieb (-sleitung f) (m), Verwaltung (f), Fr. Exploitation (f), İng. Undertaking; administration, management. İnsanların ihtiyaçlarını karşılamak maksadıyla üretim faktörlerini şuurlu ve sistemli bir şekilde bir araya toplayarak işleyen veya işleten her iktisadi birim.

İnsanların ihtiyaçlarını karşılayacak mal ve hizmetlerin ortaya konulmasına üretim denir. Üretimi gerçekleştirebilmek için üretim faktörleri olan toprak, emek ve sermayenin bir araya getirilmesi gerekir. İnsanların ihtiyaçlarının artması grup halinde çalışmayı gerekli kılmış ve sonuçta işletme doğmuştur. On dokuz ve yirminci yüzyılda dünya savaşlarının getirdiği ekonomik şartlar işletmenin önemini daha da arttırmıştır. Türkiye’de işletmeciliğin 1883’te Ticari Mektebin açılmasıyla başladığı kabul edilir. Bugünkü İstanbul İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesinin temeli Ticari Mektebe dayanır. Bunu takip eden yıllarda (1936) da İstanbul İktisat Fakültesi, (1944) İzmir, (1954) Ankara, (1958) Eskişehir’de konu ile ilgili okullar açılmıştır. Bu günde Türkiye’nin yönetici ihtiyacını karşılamak için kurulan birçok eğitim kurumunun yanında yabancı ülkelere de staj için çok sayıda öğrenci gönderilmiştir.

İşletmeler kurulurken çeşitli gayeler güderler; bağımsız bir iş sahibi olmak, kazanç sağlamak, halka hizmet etmek, işsizliği azaltmak, ülkedeki gayri safi milli hasılayı arttırmak gibi. Bir işletme, varlığını tehdit eden sayısız tehlikelerle dolu bir ekonomik çevrede yaşadığına göre varlığını sürdürmesi ve bunun içinde gelişip büyümesi ve iktisadi çevreye uyması gerekir. İşletmelerin gayelerine ulaşabilmeleri için iyi bir planlama, organizasyon, koordinasyon ve denetim kurması şarttır.

İşletmeler özelliklerine ve büyüklüklerine göre bölümlere ayrılır:

1. Özellikleri bakımından; üretim araçlarının mülkiyetine, iş koluna, yapılan işlerin cinsine, işletmelerin sürekli olup olmamalarına göre;

2. Büyüklükleri bakımından; büyük, orta, küçük, cüce işletmelerdir.

Bu tür bir ayırım A.T.’de büyük bir önem kazanmıştır. A.T.’nin yaptığı araştırma neticesinde yukarıdaki tasnifin şekillenmesi şöyledir: İşletmenin yönetim ve dış ile ilişkisi daha çok şahsi ise ve işçi-işveren ve müşteri ilişkisi şahsi bağlar şeklinde ise bu tür işletmeler küçük veya orta işletmelerdir. Çalışanların sayısı, sermaye, üretim kapasitesi, belirli dönemde kullandığı hammadde, belirli sürede yapılan satış, bir bütün olarak işletmenin büyüklüğünü belirlemede başvurulan kriterlerdir. Cüce işletmelerin tasnifi ise; bir işçiyi mesai saati içinde devamlı çalıştırmayıp da günün birkaç saatinde iş yapan veya çalışan işletmelerdir.

Türkiye’de bu günkü mevzuata göre işletmelerin hukuki şekilleri aşağıdaki gibidir:

I. Özel işletmeler:

1. Şahıs işletmeleri:

a. Tek şahıs işletmeleri,

b. adi ortaklıklar,

c. Kollektif şirket,

d. adi komandit şirket.

2. Sermaye işletmeleri:

a. Anonim şirket,

b. Limited şirket,

c. Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirket.

3. Kooperatif işletmeleri

4. Dernek ve tesislerin işletmeleri

II. Kamu işletmeleri:

1. Katma bütçeli idarelerin işletmeleri,

2. Döner sermayeli işletmeler,

3. Mahalli işletmeler (idarelerin),

4. Kamu iktisadi teşebbüsler,

5. Karma teşebbüsler,

III. Yabancı sermayeli işletmeler:

Bunlar değişik kanunlarla kurulan işletmelerdir.

Bir ülkenin ekonomisi değişik büyüklük ve alanlarda faaliyet gösteren işletmelerden meydana gelir. Ekonomide işletmeler ne üretecektir? Nasıl üretecektir? sorularına cevap verir. Ekonominin gelişmesi, işletmelerin büyümesi ve sayısının artmasından başka birşey değildir. Bütün bunların ışığında bir ülkenin gelişmesi, halkın refah içinde bulunması; ileri teknoloji kullanan devamlı ve tam kapasite de çalışan, yatırım yaparak gelişen işletmelere sahip olmasına bağlıdır. Türkiye’nin de iktisadi kalkınması, kuvvetli, tam kapasitede çalışan, ihracat yapan işletmelerin çoğalması ile mümkündür.

İşletmelerde birleşme: İşletmeler güçlerini birleştirmek, patent ve buluşları ortak kullanma, standartizasyona gitme, finansman imkanlarını arttırma, ekonomide güç sağlamak gibi maksatlarla birleşirler. İşletmelerde birleşme iki doğrultuda olur:

a. Yatay (Horizontal) işbirlikler: Aynı üretim branşındaki işletmelerin işbirliği etmesi sonucunda ortaya çıkar. Çok defa gaye, aralarında rekabeti kaldırıp, pazarda güçlü olmaktır.

b. Dikey işbirlikleri: Birbirini izleyen üretim ve ticari basamaklar arasındaki işbirliğidir. Birleşmeler sonucunda karteller, tröstler, konsernler, holdingler ortaya çıkar.

Karteller: Hukuki durumlarını muhafaza etmek kaydıyla aynı daldaki işletmelerin piyasada aralarındaki rekabeti kaldırmak veya azaltmak gayesi ile birleşmesidir.

Konsern: Her işletme hukuki durumunu muhafaza etmekle beraber ekonomik bir yönetim altına girmelerini kabul etmekle meydana gelen işletme topluluğu.

Tröst: İşletmelerin hukuki bağımsızlıklarını tamamen feda ederek bir araya gelmeleridir.

Kaynak: Rehber Ansiklopedisi

Diğer anlamları

işletme

1 . İşletmek işi.
2 . Tarım, sanayi, ticaret, bankacılık vb. iş alanlarında, kâr amacıyla bir sermaye yatırılarak kurulan kurum:
"Adam, büyük bir film işletme ortaklığının sahibiydi."- N. Cumalı.
3 . Bu kuruluşu verimli bir duruma getirip kazanç sağlama yöntemi.
4 . İş yeri.

işletme

Türkçe işletme kelimesinin İngilizce karşılığı.
adj. operational, operating n. operation, workings, working, running, management, undertaking, exploitation, hoax, leg pull, plant, keeping

işletme

tarım, sanayi, ticaret, bankacılık gibi iş alanlarında kâr amacıyla biranamal yatırılarak kurulan kurum; işyeri, ticarethane, şirket. bu kuruluşu verimli bir duruma getirip kazanç saşlama yöntemi; işletme fakültesi. işletmek eylemi.

işletme

Türkçe işletme kelimesinin Fransızca karşılığı.
exploitation [la], établissement [le], canular [le], usine [la]

işletme

Türkçe işletme kelimesinin Almanca karşılığı.
n. Anwurf, Betrieb, Förderung, Inbetriebnahme, Inbetriebsetzung, Triebwerk, Werk

Görüşler

Bu konuda henüz görüş yazılmamış.
Gürüş/yorum alanı gerekli.
Markdown kodları kullanılabilir.

Işletme ilgili konular

  • Winglet

    Kıvrık kanat (winglet) genellikle sabit kanatlı uçaklarda uçağın verimliliğini arttırmak için kullanılan bir kanat ucu tasarım modelidir.
  • Bursa

    Bursa Osmanlı Devletinin bir ara başkentliğini yapan, evliyalar diyarı, tarihî abideler şehri, tabiî güzellikleri ve binlerce senedir bilinen
  • Işveren

    İşveren Alm. Arbeitgeber (m), Fr. Patron (m); employeur, İng. Patron; employer. Bir hizmet akdine dayanarak işçi çalıştıran gerçek veya tü
  • Virman

    Transfer. Fransızca bir kelimedir. Bir banka hesâbındaki herhangi bir fonun bir başka hesâba aktarılması anlamına gelir. Türkçede, hesâbı
  • Kahramanmaraş

    Kahramanmaraş Akdeniz Bölgesi yer alan ilin toprakları 27°11' ve 38°36' kuzey enlemleri ile 36°15' ve 37°42' doğu boylamları arasında yer al
  • Ankara

    Ankara, Türkiye Cumhuriyeti'nin Başkenti, dünyanın 40. büyük şehri. Nüfusu 2007 nüfus sayımına göre 4.466.756 kişidir. Topraklarının b
  • Kapitalizm

    Kapitalizm Anamalcılık, Sermayecilik, Serbest Piyasa Ekonomisi, Serbest Girişinin Ekonomisi adlarıyla da anılır. Avrupada feodalizmin çöküş
  • Kütahya

    Kütahya rengârenk çinileriyle, Türkiye’nin çini atölyesi olarak bilinen, şifalı kaplıcaları ile meşhur, millî târihimizde müstesnâ bi
  • Mukataa

    Mukataa hazinenin gelir kaynaklarından biri. Devlete ait bir arazi veya varidatın (gelirin) bir bedel mukabilinde kiraya verilmesi veya geçici olar
  • Bilişim

    Bilişim (İngilizce informatics) bilgilerin sistematik işleminin, bilhassa elektronik araçlar yardımıyla yapılan otomatik işletme bilimidir. Ta