I. Abdülhamit

I. Abdülhamit (Osmanlı Türkçesi: عبد الحميد اول Abdü’l-Ḥamīd-i evvel) (20 Mart 1725 – 7 Nisan 1789), 27. Osmanlı padişahı ve 106. İslam halifesidir. III.

I. Abdülhamit

{{Osmanlı padişahı | isim=I. Abdülhamit | resim=Abdulhamid I.jpg | başlık=I. Abdülhamit | sıra_no=27 | saltanat_başlangıcı=21 Ocak 1774 | saltanat_sonu=7 Nisan 1789 | ikinci_saltanat_başlangıcı= | ikinci_saltanat_sonu= | önce_gelen=III. Mustafa | sonra_gelen=III. Selim | sadrazam=* Safranbolulu İzzet Mehmed Paşa* Moralı Derviş Mehmed Paşa* Darendeli Cebecizade Mehmed Paşa*Kalafat Mehmed Paşa* Silahdar Karavezir Seyyid Mehmed Paşa* Yeğen Hacı Mehmed Paşa* Halil Hamid Paşa* Hazinedar Şahin Ali Paşa* Koca Yusuf Paşa | doğum_tarihi=20 Mart 1725 | ölüm_tarihi=7 Nisan 1789 | annesi=Rabia Sermi Sultan | babası=III. Ahmet }}

I. Abdülhamit (Osmanlı Türkçesi: عبد الحميد اول Abdü`l-ḤamÄ«d-i evvel``)(d. 20 Mart 1725 – ö. 7 Nisan 1789). 27. Osmanlı padişahıdır.

Sultan I. Abdülhamit, siyasi ve askeri ıslahatlara girişti. Avrupai tarzda mektepler açtı. Yeniçeri ocağına ve donanmaya yeni bir çehre kazandırmaya çalıştı. Sürat Topçuları Ocağı`nı kurdurdu, Yeniçerilerin sayımını yaptırdı ve gereksiz yere fazla para alanları tespit ettirdi. Bu faaliyetleri yürüten Sadrazam Halil Hamid Paşa, menfaatleri bozulanlar tarafından padişaha şikayet edildi. Halil Hamid Paşa, yaptığı tüm olumlu çalışmalara rağmen, bu konuda yanıltılan Sultan I. Abdülhamit`in emriyle idam edildi.

Sultan I. Abdülhamit, bütün başarısızlıklara rağmen Osmanlı padişahları arasında iyi niyeti ve gayreti ile anıldı. 1782 yılı yazında İstanbul`da çıkan yangında itfaiye işlerini bizzat kendisi yürütmesi sonucu halkın sevgi ve takdirini de kazanmıştı.

Saltanatı Dönemindeki Önemli Olaylar



Küçük Kaynarca Antlaşması

}

Sultan I. Abdülhamit, 1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşının kötü şekilde devam ettiği bir dönemde tahta geçti. Ruslara karşı konulamayacağını anlayan Osmanlı Devleti, 21 Temmuz 1774 tarihinde Küçük Kaynarca Antlaşması`na imza attı. Bu antlaşmaya göre Kırım`a bağımsızlık verildi. Ruslar Karadeniz`de ticaret yapıp, donanma bulundurabilecekler, Balkanlarda Ortodoks toplulukların haklarını koruyacaklardı. Osmanlı Devleti Rusya`ya savaş tazminatı verecek, ancak Rusya Eflak, Boğdan, Besarabya ve Akdeniz`de işgal ettiği adaları Osmanlı Devletine geri verecekti. Fakat bu bölgelerde Osmanlı Devleti genel af ilan edecek, halka din ve mezhep özgürlüğü verecek, halktan vergi almayacak, isteyen istediği yere göç edebilecekti.

Küçük Kaynarca Antlaşması, Osmanlı Devleti`nin kurulduğu günden bu yana imzaladığı, şartları en ağır antlaşmadır. İlk defa, halkı tamamen Türk ve Müslüman olan Kırım gibi bir eyalet kaybedilmişti. Karadeniz`in bir Türk gölü olma özelliği de böylece sona ermiş oldu. Osmanlılar ilk kez, bir devlete savaş tazminatı verdiler. Rusya`ya kapitülasyonlardan yararlanma imkanı verildi. Rus ticaret gemileri boğazlardan serbestçe geçme hakkına sahip oldular. Rusya bu antlaşma ile Osmanlı Devletinin iç işlerine karışma imkanını da bulmuş oldu.

Kırım



Küçük Kaynarca Antlaşması sonucunda Osmanlı Devleti ile Rusya arasında kalıcı bir barış sağlanamamıştı. Çünkü Rusya Kırım`ı tamamen kendisine bağlamak istiyordu. Kırım`da Osmanlı hükümetinin atadığı III. Selim Giray Han ile Rusların Kırım`a Han olarak seçtikleri Şahin Giray arasında bir iç savaş çıktı.

Yeni bir Osmanlı-Rus savaşı ihtimali belirmesi üzerine, Aynalıkavak Tenkihnamesi imzalandı. Küçük Kaynarca Antlaşmasının bazı maddeleri değiştirildi. Ruslar Kırım`dan askerlerini çekecek, Osmanlı Devleti ise Rusların istediği Şahin Giray`ın hanlığını kabul edecekti. Tamamen Rus taraftarı olan Şahin Giray`ı Kırım halkı istemedi. Çıkan ayaklanmayı bahane eden Şahin Giray, Rus kuvvetlerini Kırım`a çağırdı. Kırım Hanlığı, Rusya`nın Kırım`ı ani işgali sonucu 9 Temmuz 1783 tarihinde Rusya`ya bağlı bir eyalet haline geldi.

Osmanlı Devleti, Kırım`ın 1783 yılında Rusya`ya bağlanmasını kabullenememişti. Rusya ve Avusturya, Osmanlı Devletini paylaşmak için bu sırada projeler üretiyorlardı. Bu iki devlet arasındaki yakınlaşma İngiltere`yi telaşlandırdı. Osmanlı Devleti, İngiltere ve Prusya`nın kışkırtmaları ile 13 Ağustos 1787 tarihinde Rusya`ya karşı tekrar savaş ilan etti. Avusturya da Rusya`nın yanında yer aldı.

Rusya ve Avusturya Savaşı



}

Osmanlı ordusu, Temeşvar eyaletinde stratejik bir konumda bulunan Muhadiye Boğazı`nı ele geçirdi. Avusturyalıların toparlanmasına fırsat vermeden harekatın sürdürülmesi kararlaştırıldı. Bu sırada Avusturya İmparatoru Joseph 80.000 kişilik bir ordu ve 500 topla Şebeş Boğazı`na geldi. 21 Eylül 1788 tarihinde yapılan Şebeş Savaşı`nda Osmanlı Ordusu büyük bir zafer kazandı. İki ayrı cephede hem Avusturya, hem de Rusya ile savaşmak zorunda kalan Osmanlılar orduyu ikiye ayırmıştı. Bu durum Osmanlı Devletini zor durumda bıraktı. Saldırıya geçen Ruslar, Özi kalesini kuşatarak 25.000 kişiyi alçakça katlettiler (17 Aralık 1788). Bu haberin İstanbul`a ulaşması üzerine, Sultan I. Abdülhamit kederinden hastalandı ve felç geçirdi. Ancak, 7 Nisan 1789`da vefat edene kadar devlet işleriyle ilgilenmeye devam etti. Dindarlığı ve iyiliği sebebiyle halkın "veli" olarak gördüğü Sultan I. Abdülhamit, 15 yıl 2 ay 17 gün süren saltanattan sonra, 64 yaşında vefat etti. Cenazesi Bahçekapı`da kendi yaptırdığı türbesine defnedildi.

Mimari Çalışmalar



Sultan I. Abdülhamit, mimari alanda birçok eser yaptırdı. Kendi adını verdiği Sultan I. Abdülhamit Külliyesi, İstanbul Beylerbeyi Camii, Emirgan Çeşmesi, Hasköy silahdar Yahya Efendi Çeşmesi, Gülşehir Kurşunlu Camii, Yozgat Ulu Camii, Unkpanı Şebsafa Camii ve Karavezir Medresesi bunların arasında en önemlileridir.

} } } }

Kaynaklar

Vikipedi

İlgili konuları ara

Yanıtlar