İkinci Grup

Kısaca: Anadolu ve Rumeli Müdafaa-yı Hukuk Cemiyeti İkinci Grubu, Birinci Türkiye Büyük Millet Meclisi`nde Mustafa Kemal Paşa`ya muhalif milletvekillerince oluşturulan meclis grubu. 1922-1923 döneminde etkin olan grup, 8 Nisan 1923`te yapılan İkinci Meclis seçimlerinde parlamento dışında bırakılarak etkinliğini kaybetmiştir. ...devamı ☟

Anadolu ve Rumeli Müdafaa-yı Hukuk Cemiyeti İkinci Grubu, Birinci Türkiye Büyük Millet Meclisi`nde Mustafa Kemal Paşa`ya muhalif milletvekillerince oluşturulan meclis grubu. 1922-1923 döneminde etkin olan grup, 8 Nisan 1923`te yapılan İkinci Meclis seçimlerinde parlamento dışında bırakılarak etkinliğini kaybetmiştir.

Etkinlikleri

Cumhuriyet tarihine ilişkin resmi literatürde İkinci Grup`un gerici ve cumhuriyet düşmanı kimselerden oluştuğu görüşü savunulur. Bu görüşün tarihi gerçeklerle ilişkisini, Ahmet Demirel, titiz bir kaynak araştırmasına dayanan ``Birinci Meclis`te Muhalefet: İkinci Grup (1993)`` adlı çalışmasında incelemiştir.

1921 Aralığından itibaren gayrıresmi olarak bir arada hareket eden ve 1922 Temmuzunda resmen oluşan grubun başlıca etkinlikleri arasında şunlar bulunur:
  • 1. Meclis yetkilerinin 15 kişilik bir "Fevkalade Harp Komisyonu"na devrine ilişkin yasa tasarısına karşı koymak (Aralık 1921);
  • 2. İstiklal Mahkemeleri terörüne karşı Meclis müzakeresi açılması ve mahkemelerin kaldırılması veya Başkumandanlık emrinden alınarak Meclis denetimine sokulmasına ilişkin teklifler (Ocak 1922);
  • 3. Meclisin egemenlik haklarını Mustafa Kemal`e devreden Başkumandanlık Kanununun üçüncü ve dördüncü kez uzatılmasına muhalefet (Mayıs ve Temmuz 1922);
  • 4. Muhalif çıkışlarıyla tanınan Trabzon milletvekili Ali Şükrü`nün, Mustafa Kemal`in özel muhafız alayı komutanı tarafından öldürülmesinin protesto edilmesi (Mart 1923);
  • 5. Meclis rejimine muhalefeti vatan hainliği kapsamına alan (böylece hükümete rejim muhaliflerini idam etme yetkisini veren) Hıyanet-i Vataniye kanunu değişikliği teklifine muhalefet (Nisan 1923);
  • 6. 1923 seçimlerinin, Tek Parti denetimi altında anti-demokratik bir gösteriye dönüşmesine, basın ve Meclis yoluyla karşı çıkma denemeleri (Nisan-Mayıs 1923).


Egemenliğin kayıtsız şartsız millete aitliği ve saltanatın lağvı konularında İkinci Grup`un tavrı, Mustafa Kemal liderliğindeki Birinci Grup`tan farklı değildir. 1 Kasım 1922`de İkinci Grup, Osmanlı saltanatının kaldırılması lehine oy kullanmıştır.

Demirel`in araştırmaları, muhalefetin sosyal kökeni hakkında da ilginç veriler sunar. İkinci Grup mensupları arasında müftü, müderris, şeyh gibi din adamlarının oranı, Birinci Grup`takinin üçte biri kadardır (%9,9`a karşı %3,2). Medrese kökenli olan mebusların oranı da, Birinci Grup`a oranla daha azdır.Demirel, a.g.e., s. 144-150.

Görüşleri

Kurucularından Mersin mebusu Selahattin (Köseoğlu)`nun ifadesine göre, İkinci Grup, "her türlü şahıs istibdadını önlemek, şahsi hakimiyetler yerine kanuni hakimiyetler ikamesi gayesiyle kurulmuştur; Meclis diktatoryasına taraftar olup şahıs otokratlığına muhalefet etmiştir.".Aynı eser, s. 45.

Grup programı, Müdafaa-yı Hukuk hareketinin ortak ilkeleri (Misak-ı Milli sınırları içinde tam bağımsızlık, hakimiyetin kayıtsız şartsız millete aidiyeti, tevhid-i tedrisat, tevhid-i kaza) yanısıra, şu hususlara yer verir:

"Her ferdin hürriyet-i şahsiye ve medeniyesi her türlü taarruzdan masundur. [1] Siyasi cürümlerde idam cezası yoktur. [2] Hiçbir kimse kanunen mensup olduğü mahkemeden başka bir mahkemeye sevk olunamaz. [3] Müsadere, angarya, işkence, her nevi eziyet katiyen ve külliyen memnudur.".Aynı eser, s. 398-399.

Grup ileri gelenlerinin Meclis konuşmalarından alınan aşağıdaki pasajlar, grubun siyasi görüşlerinin yansıtırlar:

Hakkı Hami [4]: "Kendisini Yüksek Meclisin üstünde görenler Meclisin vücudunu inkar etmiş olurlar. Bunlar vatan hainidir. Hareketleri Meclise taarruzdur. [5] İstiklal Mahkemeleriyle, hıyanet kanunuyla, adam asmakla biz gayemize ulaşacaksak, emin olunuz ki bu hayaldir. [6] İdam cezaları şunun bunun eline terkedilecek şeyler değildir. [7] Her halde milletin dayanamayacağını anlamak ve onların kanayan kalbini görmek lazımdır.".14.1.1922; aynı eser, s. 374.

Hüseyin Avni [8]: "Büyük Millet Meclisi idaresi bugün birtakım müstebit kumandanların, valilerin elindedir. Zihniyet değişmiyor, yalnız sandalye değişiyor. Sonra bunlar istibdatlarını birbirlerine firavun postu olarak terk ediyorlar. İdarenin, bundan yüz sene öncesindekinden hiçbir farkı yoktur. Demokrat, halkçı bir hükümetin, bir milletin tarihine bakın ve mevcut durumla karşılaştırın.".1.4.1922; aynı eser, s. 376-377.

Mehmet Şükrü [9]: "Bu memleketin iyiye gitmesinin çaresi memlekette kanunu hakim kılmaktır. Herkesi malından, canından, ırzından, namusundan emin kılabilmek, kanunu memlekette hakim kılmakla olur. Ordunun kuvveti, memlekette kanunun hakim olmasına bağlıdır.".13.3.1922; aynı eser, s. 376.

Hakkı Hami [10]: "Kişi hukukuna vuku bulacak saldırının ortadan kaldırılması için alınacak önlemler, bir dış düşman için alınacak önlemlerden daha önemlidir. Bir dış düşmanın saldırısını yoketmek için halkı silahlandırmak, onun üzerine yöneltmek ve ona karşı halkı yürütmek kolaydır. Fakat, bir vatandaşın kişisel hukukuna, mevkiinin verdiği kudretle saldıracak bir kişinin saldırısını halka anlatmak ve bu saldırının önüne geçmek için yapılacak cezanın uygulanamaması belki ülkeyi yıllarca, yüzyıllarca haraplığa sürükler.".23.1.1923; aynı eser, s. 470.

Notlar



Kaynaklar

Vikipedi

Bu konuda henüz görüş yok.
Görüş/mesaj gerekli.
Markdown kullanılabilir.

Grup Vitamin
4 ay önce

yayınlandıktan sonra İzel ve Murat Uzunal gruptan ayrılmıştır. İlk albümün büyük çıkışından sonra aynı yıl ikinci albüm olan Grup Vitamin'i çıkardıklar, albüm ilki...

Vitamin (Grup), Ercan Saatçi, Mahsun Kırmızıgül, Rap, İzel, Murat Uzunal, Selçuk Aksoy, Sertaç Demirtaş, Emrah Anul, Ufuk Yıldırım, Gökhan Semiz
İkinci Yeni
5 ay önce

dolu kadınlar" gibi alışılmadık kelime grupları kullandılar. Şiirlerinde hayal gücüne ve duyguya ağırlık veren İkinci Yeni şairleri; bireyin yalnızlığı, sıkıntıları...

Grup Teorisi
4 ay önce

Grup kuramı, simetrileri inceleyen matematik dalıdır. Simetri kuramı olarak da adlandırılabilir. Bir nesnenin simetrileri ile kast edilen, nesneye uygulandığında...

Grup kuramı, Evariste Galois, Grup, Küme, Oyunlar Teorisi, Rasyonel Sayılar, Tam Sayılar, Galois genişlemeleri, Cisimler teorisi, Galois Grubu, Cebirsel Geometri
Onlar Grubu
4 ay önce

Odalık Dairecik" diye adlandırdığı dairesinde açtı. Bu ikinci sergide üye sayısı yirmiye çıkmıştı. Grup bu iki sergi sonrasında her yıl bir sergi açtı. 1948...

Grup Vitamin (albüm)
4 ay önce

Grup Vitamin, Türk pop grubu Grup Vitamin'in 14 Aralık 1991 tarihinde çıkardığı ikinci stüdyo albümüdür. Aynı yıl çıkan ilk albüm Bol Vitamin'in büyük...

Athena (müzik grubu)
4 ay önce

punk rock grubu. Gökhan Özoğuz ve Hakan Özoğuz kardeşler grubun kurucu üyeleridir. Türkiye'de ska ve punk tarzında müzik yapan ilk gruplardan birisi konumundadır...

Nirvana (müzik grubu)
4 ay önce

Cobain, gruba ikinci gitarist olarak Jason Everman'ı aldı. Maddi nedenlerden ötürü bir türlü yayınlanamayan albüm Nirvana'yı pes ettirdi. Grup sonunda...

Grup Hepsi diskografisi
3 yıl önce

2006'da ikinci albümleri Hepsi 2'yi çıkaran grup şöhretlerini iyice genişletti. Pepsi reklam kampanyaları için Sezen Aksu ile düet yapan grup Tempo adlı...

Grup Hepsi diskografisi, 2005, 2006, 2007, Ağustos, Bir (Albüm), Grup Hepsi, Hepsi 2 (Albüm), Pepsi, Sezen Aksu, Tempo (Single)