İlkçağda Anadolu Uygarlıkları

Kısaca: Anadolu, Asya kıtasının batıya uzanan ek yarımadasıdır. Üç kıtanın ortasında bulunmaktadır. Anadolu eski çağlardan beri insanların dikkatini çekmiş, önemli bir yerleşim ve uygarlık merkezi olmuştur. ...devamı ☟

Anadolunun pek çok uygarlığa beşiklik etmesinin nedenleri:

Coğrafi konumunun elverişliliği İklimin insanların yaşamasına elverişli olması Doğal kaynakların bol olması Su kaynaklarına, verimli ovalara sahip olması.

İlkçağda anadoluda yaşamış uygarlıklar:

Hititler

• M.Ö 2000 yıllarında Anadolu’ya gelerek Kızılırmak çevresinde devlet kurmuşlardır. • Başkentleri Hattuşaş (Boğazköy) şehridir. Çorum yakınlarındadır. • Hititliler Suriye’yi ele geçirmek için Mısırlılarla savaşmışlardır.Bu savaşın sonunda iki devlet arasında Kadeş Antlaşması imzalandı. • Kadeş Antlaşması (M.Ö 1280) Dünya tarihinde iki devlet arasında yapılan ilk antlaşmadır. • Hitit Devleti M.Ö 1200 yılında Anadolu’ya gelen Frigyalılar tarafından yıkıldı.

Frigyalılar

• M.Ö 1200 yıllarında Hititlerin yıkıldığı bölge üzerinde ve Ankara ,Eskişehir ,Afyon dolaylarında devlet kurdular. • Devletin başkenti Ankara’nın Polatlı ilçesi yakınlarındaki Gordion şehridir. • Frigyalılar krallarına Midas ünvanı verirlerdi. • Tarım ve hayvancılıkla uğraşmışlardır. Tarım ve hayvancılıkla ilgili sert kanunlar koymuşlar tarıma ve hayvancılığa zarar verenleri şiddetle cezalandırmışlardır. • Frigyalılar M.Ö 7.yüzyılda Kafkaslardan Anadolu’ya gelen Lidyalılar tarafından yıkılmıştır.

Lidyalılar

• Gediz ve Büyük Menderes ırmakları arasında kurulmuştur. • Kral Giges zamanında bağımsız bir devlet kurmuşlardır. • Başkentleri Sard şehridir.( Bugünkü Manisa-Salihli yakınlarındadır.) • Ticaretle uğraşmışlardır.Kral Giges Efes’ten başlayıp Mezopotamya’ya kadar uzanan Kral Yolu’nu yaptırmıştır. • Ticaretteki bu gelişmeler nedeniyle Lidyalılar tarihte ilk kez parayı icad ettiler. • Lidyalılar M.Ö 547 yılında Anadolu’yu işgal eden Persler tarafından yıkıldılar.

Urartular

• M.Ö 900 yılında Doğu Anadolu’da kuruldu. • Başkenti Tuşpa (Van) şehridir. • Maden işlemeciliğinde ilerlemişlerdir. • Tarımla ve hayvancılıklada uğraşmışlardır. Van ovasını sulamak için yaptıkları su kanalları günümüzde bile kullanılmaktadır. • Urartu Devleti M.Ö 600 yılında Medler tarafından yıkılmıştır.

İyonyalılar

• M.Ö 1200 yıllarında Yunanistan’dan göç ederek Ege kıyılarına yerleşen Akalar tarafından kuruldu. • Akalar Ege kıyılarında 12 ayrı şehir kurmuşlar ve şehir devletleri halinde yaşamışlardır. • En önemli İyon şehirleri İzmir, Efes, Milet, Foça’dır. • Her şehrin başında ayrı bir kral bulunuyordu.Bundan dolayı hiçbir zaman güçlü bir krallık kuramamışlar ve ayrı ayrı şehir devletleri halinde yaşamışlardır.Siyasi birlik yoktur. • İyonyalılar denizcilikte ileri gitmişlerdir.Ancak zamanla Lidyalıların,Perslerin ve Romalıların egemenliğine girerek kaybolmuşlardır.

İlk Çağ'da Anadolu'da kurulan devletlerde kültür ve uygarlık

Devlet Yönetimi

• İlk Çağ’da Anadolu’da kurulan bütün devletler krallıkla yönetiliyordu. • Hititler’de kraliçelerde geniş yetkilere sahipti. • Hititler’de Tavananna ünvanı verilen ana kraliçe, kral olmadığı zaman devleti kral adına yönetirdi. • Hititler’de Pankuş adı verilen meclis vardı.Bu mecliste önemli devlet meseleleri görüşülürdü.Bu meclis gerektiğinde kral ve kraliçeyi yargılardı.Hatta mahkum bile edebilirdi. • İyonlarda şehir devletleri yönetimi önce krallar sonra soylular, daha sonra demokratik hükümetler tarafından yönetilmiştir.

Din ve İnanış

• İlk Çağ’da Anadolu’da kurulan devletlerin hepside çok tanrılı dine inanıyorlardı.(Politeizm) • Hititler’de tanrı sayısı çok fazla olduğundan Hititlerin ülkesine “Bin Tanrı İli” denirdi. • İnanışlarına göre tanrılar aynen insanlara benzer ve insanlar gibi yaşardı. • Frigyalılar tarımla uğraştıklarından bu durum dinlerine de yansımıştır.Frigyalıların en büyük tanrısı toprak ve bereket tanrısı olan Kibela’dır. • Lidyalılar İyonlardan etkilenerek onların tanrılarına tapmışlardır. • Lidyalılar, Artemis, Zeus, Apollo gibi pek çok Yunan tanrısını İyonlardan alarak kendi tanrıları haline getirmişlerdir. • İlk Çağ uygarlıklarından bazıları öldükten sonra dirilmeye inanırlardı.Bundan dolayı mezarlarını kayaları oyarak oda şeklinde yaparlar ve içlerine çeşitli eşyalar koyarlardı. • Tanrılara kurban keserler ve tanrılarına yiyecek ve içecek sunarlardı.

Sosyal ve Ekonomik Hayat

• Anadolu’da kurulan İlk Çağ medeniyetlerinde insanlar eşit hak ve özgürlüklere sahip değillerdi. • Ülke sosyal sınıflara ayrılmış durumdaydı. Hititler’de Kral ve ailesi, soylular, rahipler, askerler ve köleler olmak üzere sınıflar vardı.Bu sınıfların ayrı ayrı hakları vardı. Kölelerin ise hemen hemen hiçbir hakkı yoktu. • Hititler’de sınıflar arası ilişkiler kanunlarla belirlenmişti. Mal sahibi olma, miras, evlenme, boşanma kanunlarla belirtilmişti. • Frigyalılar tarıma önem verdikleri için sert kanunlar koymuşlardır.Sabanını kıran öküzünü öldürene ölüm cezası vermişlerdir. • Lidyalılar kara ticaretine önem vermişler ve Kral Giges Ege kıyılarından başlayan ve Mezopotamya’ya kadar uzanan “Kral Yolu’nu” yapmışlardır.Böylece ticaret canlanmıştır. • Lidyalılar parayı tarihte ilk defa icat ettiler. • İyonyalılar deniz ticaretinde ileri gittiler ve Akdeniz ve Karadeniz’de koloniler kurdular.

Yazı, Dil, Edebiyat, Bilim ve Sanat

• Hititler ve Urartular çivi yazısı ve resim yazısı (hiyeroglif) kullanmışlardır. • Lidyalılar,İyonyalılar ve Frigyalılar ise Fenikeliler’den aldıkları alfabeyi kullandılar. • Hititler Mezopotamya medeniyetlerinin destanlarını tercüme edip kullanmışlardır. • Hititler tarih yazıcılığına önem vermişler ve Anal adı verilen yıllıklar yazmışlar ve bir yıl içinde meydana gelen olaylar tarafsız olarak yazılıp tanrılara sunulmuştur. • Anadolu’da bilim ve sanatın gelişmesinde Mezopotamya ve Mısır uygarlıklarının etkisi görülür. • İyonya’da bilim ve sanat çok gelişmiştir.Bunun sebebi deniz ticaretiyle uğraşmaları uygarlıkların kesiştiği yerde olması bilimin zengin kişilerce desteklenmesi Ön Asya’dan gelen yolların bitiş yerinde olması bilimin gelişmesini sağlamıştır. • Tales,Diyojen, Pisagor,Heredot,Homeros gibi bilim adamları İyonya’da yaşamışlardır.

Çevre Uygarlıklar ve Anadolu'ya Etkileri

• İlk Çağ’da Anadolu’yu en fazla etkileyen uygarlık merkezi Mezopotamya olmuştur. • Mezopotamya iki nehir arası demek olup Dicle ve Fırat nehirleri arasındaki bölgeye denir. • İlk Çağ’da Mezopotamya’da kurulan devletler; Sümerler, Babilliler, Asurlular ve Akadlardır.

Sümerler

• Mezopotamya’da kurulan ilk uygarlık Sümerlerdir. M.Ö 3500’de Orta Asya’dan gelerek Mezopotamya’da devlet kurmuşlardır. • Kanallar açmışlar ve bataklıkları kurutarak tarım ve hayvancılık yapmışlardır. • Tarihte ilk yazıyı Sümerler bulmuşlar ve kullanmışlardır.( Çivi yazısı) M.Ö 3200 • Not: Yazının bulunmasıyla tarih devirleri başlamıştır. • İlk yazılı kanunlar, ilk takvim, ilk matematik bilgileri de yine Sümerlere aittir. • Sümerler çok tanrılı dine inanırlar ve Ziggurat adı verilen tapınaklarında tanrılarına tapınırlardı ve kurban keserlerdi. • Sümerler Mezopotamya’da kurulan Akadlar tarafından son verilmiştir.

Babiller

• Aşağı Mezopotamya’da kurulmuştur. • Devletin en güçlü zamanı kral Hammurabi zamanıdır. Kral Hammurabi Sümer kanunlarını geliştirerek uygulamıştır. (Hammurabi Kanunları diye bilinir) • Babil, dünyanın yedi harikasından biri olan “Babil’in Asma Bahçeleriyle” ünlüdür. • Babilliler M.Ö 6.yüzyılda Persler tarafından yıkılmıştır.

Asurlular

• Yukarı Mezopotamya’da kurulmuştur. Ninova şehri başkenttir. • Asurlular ticaretle uğraşmışlardır. Anadolu, Mısır ve Mezopotamya arasında ticaret yapmışlardır. • Asurlular ticaret amacıyla Anadolu’ya geldiklerinde yazıyı da beraberinde getirmişlerdir.Böylece Anadolu hem yazıyı öğrenmiş hem de tarih çağlarına girmiştir. • Asurlular M.Ö 612 yılında Pers egemenliğine girmiştir.

Akadlar

• M.Ö 2300 lü yıllarda Arabistan’dan gelerek Mezopotamya’da devlet kurdular. • Akadlar; Elam, Asur, Doğu Anadolu ve Akdeniz’i fethederek imparatorluk kurdular. • M.Ö 2150 yıllarında kuzeyden gelen Gutiler tarafından yıkılmıştır.

Anadoluyu etkileyen diğer uygarlıklar

İran’da hüküm süren Persler M.Ö 6.yüzyılda Anadolu’ya gelerek 200 yıl hüküm sürdüler. • M.Ö 7.yüzyılda kurulan Makedonya Devleti’nin kralı olan Büyük İskender Asya seferine çıkarak Anadolu Mısır, Suriye, İran ve Hindistan’ı ele geçirmiş ve sefer dönüşü ölünce ülke küçük krallıklara bölünmüştür.Bunlardan biriside Batı Anadolu’daki Bergama krallığıdır.Bergama krallığı zamanında bilim ve kültür önem kazanmıştır. Parşömen (Bergamon) kağıdı icat edilmiş ve bilgiler kalıcı hale getirilmiştir. • M.Ö 753’te İtalya’da kurulan Roma İmparatorluğu M.Ö 60 ‘lı yıllarda sınırlarını hızla genişletmiş ve Anadolu,Mısır,Suriye ve Kuzey Afrika’yı ele geçirerek büyük bir imparatorluk kurmuşlardır. Anadolu’da Roma dönemine ait mimari eserler vardır.Bunlar; İstanbul’da Bozdoğan kemeri ve Çemberlitaş, Ankara’da ise Ogüst Mabedi (Tapınağı) ve Roma Hamamıdır. • Roma İmparatorluğu M.S 395 yılında Batı Roma ve Doğu Roma (Bizans İmparatorluğu) olmak üzere ikiye ayrıldı.Doğu Roma’dan (Bizans’tan ) günümüze pek çok mimari eser kalmıştır bunların en önemlisi İstanbul’daki Ayasofya , Yerebatan Sarnıcıdır. • Doğu Akdeniz kıyılarında denizcilikle uğraşan Fenikeliler buldukları 22 harflik alfabeleriyle Anadolu’yu ve Dünyayı etkileyerek katkıda bulunmuşlardır. • Mısır uygarlığı ise kullandıkları resim yazısı(Hiyeroglif), güneş yılı esaslı takvim ile tıp, matematik, astronomi alanlarında dünya medeniyetine katkıda bulunmuşlardır.

misafir - 6 yıl önce
Anadolu, Asya kıtasının batıya uzanan ek yarımadasıdır. Üç kıtanın ortasında bulunmaktadır. Anadolu eski çağlardan beri insanların dikkatini çekmiş, önemli bir yerleşim ve uygarlık merkezi olmuştur.

misafir - 6 yıl önce
çok teşekkür ederim proje ödevime yardımcı oldu inşalllah bilgiler doğrudur bide inşallah proje ödevinden 100 alırım :)

selahattin sav - 1 yıl önce
arkadaşlar proje ödevini yapanlar bana instagramdan atabilirlermi insatagram adım(selhatinoffical) lütfen çok ihtiyacım var proje ödevlerinin resimleri nerden çıkarıldığı falan çok ihtiyacım var cevabınızı bekliyorum lütfen:)

Görüş/mesaj gerekli.
Markdown kullanılabilir.

İran tarihi
1 yıl önce

(2010), "Yakın Doğu Uygarlıkları", Uygarlık Tarihi, Ankara: Pegem A Yayıncılık  Kaya, Mehmet Ali (2015), İlkçağ Tarih ve Uygarlığı, Ankara: Pegem Akademi...

Yuşâ Tepesi
5 yıl önce

olarak kabul edilmiş ve çeşitli uygarlıklar burada kendi dinlerinin mabet ve tapınaklarını inşa etmişler. İlkçağlarda burada Zeus tapınağının bulunduğu...

Ksenofanes
1 yıl önce

alaycı eleştirilerinden kendilerini kurtaramamaktadırlar. Aster, E. V., İlkçağ ve Ortaçağ Felsefe Tarihi, çev. Vural Okur, 3. baskı, İstanbul: İm, 2005...

Asur
1 yıl önce

yönetilmişlerdir. İlkçağda, Ortadoğu'nun en büyük imparatorluklarından birinin merkezi olmuştur. M.Ö. 2. binyıl'ın başından itibaren özellikle Anadolu'da koloniler...

Asur, Akdeniz, Asurbanipal, Asurlular, Babil, Hititler, Karadeniz, Kuzey, Mezopotamya, Musul, Mısır
Bigadiç
1 yıl önce

genişletti. 1097 yılında Anadolu Selçukluları ve Haçlı Ordusu arasında gerçekleşen Dorileon Savaşı sonucunda Selçuklular'ın İç Anadolu'ya çekilmesi ile Misya...

Bigadiç, Balıkesir, Ayvalık, Balıkesir, Balya, Balıkesir, Balıkesir, Balıkesir (il), Bandırma, Balıkesir, Burhaniye, Balıkesir, Dursunbey, Balıkesir, Edremit, Balıkesir, Erdek, Balıkesir, Gömeç, Balıkesir
Eskişehir
1 yıl önce

günümüze kadar değişik uygarlıklar altında varlığını sürdürmüştür. Üzerinde kurulan medeniyetlerden bazıları Frigya, Bizans, Anadolu Selçukluları ve Osmanlı...

Eskişehir (il), Türkiye idari, Adana, Adıyaman, Afyonkarahisar, Ahmet Kınık, Ahmet Nazif Demiröz, Akdeniz Bölgesi, Aksaray (il), Ali Fuat Güven, Alpu, Eskişehir
Eğirdir
1 yıl önce

üzere Burdur Gölü'ne kadar olan bölgeye İlkçağ'da Askania adının verildiği sanılmaktadır. Bu yöreye Luwi uygarlığı çağında Askawana,yani 'Ada Ülkesi' adı...

Eğirdir, Isparta, Aksu, Isparta, Anadolu, Atabey, Isparta, Atatürk, Eğirdir Gölü, Gelendost, Isparta, Gönen, Isparta, Isparta, Isparta (il), Keçiborlu, Isparta
Ayvalık
1 yıl önce

düşünülmektedir. Kentin daha sonraki çağlardaki gelişimi bu bölge merkezli olmuştur. İlkçağda Misya, Hititler, Frigler, Lidya, ortaçağda Roma İmparatorluğu ve Doğu Roma...

Ayvalık, Balıkesir, 1821, 1873, 1923, 1928, 1990, 2000, 2001, Akçapınar, Ayvalık, Ali Çetinkaya, Alibey Adası