Irk Bitig

düzenle|Kasım 2007

Vikikaynak|Irk Bitig

Bin Buda civarındaki mabetlerde bulunan Göktürk yazılarıyla yazılmış bu tam ve mükemmel el yazması şimdiye kadar elde edilen yazmaların en dikkat çekici olanıdır. Bulunan diğer yazmalar ise ``Altun Yaruk`` ve ``Sekiz Yükmek`` tir. Yazma, küçük bir kitap halindedir. Sarı renkli, kuvvetli, kalın ve iyi bir Çin kağıdı üzerine yazılmıştır. Sayfalarının uzunluğu 13.6 cm ,genişliği 8 cm, tabakalarının her biri birbirine dikilmemiş ama tutkal ile yapıştırılmıştır. Bu tutkal o kadar sağlamdır ki, aradan uzun bir zaman geçmiş olmasına rağmen, hala gevşememiştir. Kitap ciltli değildir. Çok fazla okuduğu için sayfa köşeleri ve dış yaprakları oldukça yıpranmış ve kırışmıştır. Kağıdın çok muhtemel bir cinsten olması kitabın son zamanlara kadar muhafaza olmasını temin etmiştir. Toplam 104 sayfa ve 65 paragraftan ibarettir. Kitabın adı 101. sayfada açıkça ``Irk Bitig`` olarak kaydedilmiştir. ``"Fal Kitabı"`` anlamına gelmektedir. Bu fal kitabı Doğu Türkistan`da Uygurlar`ın hakim olduğu ve Uygur Edebiyatı`nın parlak devirlerini geçirdiği çağa aittir. Bu bölgede ve Orta Asya`nın diğer bölgelerinde bu şekilde birçok yazma bulunmuştur. Bunların çoğu Budizm`e giren Türklere ait olup çoğunluğu Orhun Alfabesiyle yazılmıştır.



İçerik

Diktörtgen çubuğun 4 yüzünden herbirine O, OO, OOO, OOOO işaretlerini çizip, bu çubuklardan 3 tanesi yere atıldıktan sonra, gelen işaratlerin karşılığındaki 64 metinden birisi okunur.

[1] OO - OO - OO = "Tensi men. Yarın keçe altun örginvs|örgin üze olurupan mengilüyer men. Ança bilingler. Edgü ol."
[2] OO - OO - OO = "Tensi ben. Gündüz gece altın taht üzerine oturup mutluyum ben. Böyle biliniz. İyidir o."


[3] OOOO - OOOO - OOOO = "Ala atlıg yol tengri men. Yarınvs|yarın keçevs|keçe eşür men. Utru eki yalıg kişi oglın sokuşmiş, kişi korkmiş. `Korkma` timiş. `Kut birgey men` timiş. Ança bilingler. Edgü ol."
[4] OOOO - OOOO - OOOO = "Alaca atlı yol tanrısı ben. Gündüz gece koştururum (atımla) ben. Güleryüzlü iki insanoğluna denk gelmiş, insanoğulları korkmuş. `Korkma` demiş. `Kut vereceğim ben` demiş. Böyle biliniz. İyidir o."


[5] OOO - OOO - OOO = "Altun kanatlıg talımvs|talım kara kuş men. Tanım tüsi takı tükemezken taluydavs|taluy yatıpan tapladukumin tutar men, sebdükimin yiyür men. Antag küçlüg men. Ança bilingler. Edgü ol."
[6] OOO - OOO - OOO = "Altın kanatlı yırtıcı kartalım ben. Tenimin tüyleri büyümemişken, denizde yatarak dilediğimi tutarım ben, sevdiğimi yerim ben. Ondan güçlüyüm ben. Böyle biliniz. İyidir o."


[7] O - O - O = "Ürüng esrivs|esri toganvs|togan kuş men. Çıntanvs|çıntan ıgaç üze olurupan mengileyür men. Ança bilingler. Edgü ol."
[8] O - O - O = " Ak benekli doğan kuşum ben. Sandal ağacı üzerinde oturarak mutluyum ben. Böyle biliniz. İyidir o."


Kaynaklar



Kaynaklar

Vikipedi

Bu konuda henüz görüş yok.
Görüş/mesaj gerekli.
Markdown kullanılabilir.

Irk Bitig Resimleri

Uygur Metinleri
2 ay önce

kalmıştır. Altun Yaruk Sekiz Yükmek Bogu Kağan'ın Mani Rahipleriyle Konuşması Kalyanamkara ve Papamkara Hikâyesi Irk Bitig Yenisey Yazıları Orhun kitabeleri...

Uygur Metinleri, Budizm, Hristiyanlık, Maniheizm, Orhun kitabeleri, Türkistan, Uygurlar, Yenisey Yazıları
Şebnem Köstem
3 yıl önce

İstanbul Şehir Tiyatrosu Bayazıt : Jean Racine - İstanbul Şehir Tiyatrosu Irk Bitig : Kocaeli Şehir Tiyatrosu Bana Mastikayı Çalsana : Nilbanu Engindeniz...

öküz
1 ay önce

*ukʷsō- kökünden evrilmiştir. Kelimenin Türki dillerde geçtiği ilk kaynak Irk Bitig'dir. Boğa ^ "Arşivlenmiş kopya". 22 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi...

Sığırlar, Alt familya, Amerika bizonu, Animalia, Artiodactyla, At, Bilimsel sınıflandırma, Bos grunniens, Bovidae, Boynuz, Boynuzlugiller
Erkek
1 ay önce

Türkçe +ak ekiyle türetilmiştir. Kelimenin tarihte geçtiği en eski kaynak Irk Bitig olmasına ve Dîvânü Lugâti't-Türk'te de geçmesine rağmen Türkiye Türkçesinde...

Eski Uygur Türkçesi
1 ay önce

otuz dördü de ünsüzdür. Üç tane de harf bileşiği vardır: lt, nç ve nt. Irk Bitig Uygur Kağanlığı Uygurlar Maniheizm Budizm ^ Marcel Erdal (1991). Old Turkic...

Türk felsefesi
1 ay önce

çevirmenler tarafından geniş eklemeler yapılmıştır. Altun Yaruk, Sekiz Yükmek, Irk Bitig, Kalyanamkara Papamkara Hikayesi gibi birçok dilde çevirisi bulunan eserlerde...

Türk felsefesi, Abdülhamit, Afşar Timuçin, Agah Efendi, Ahmet Mithat Efendi, Ahmet Vefik Paşa, Ali Suavi, Arapça, Aristo, Azra Erhat, Batılılaşma
Orhun Alfabesi
1 ay önce

Yay. ISBN 9789759267049. ^ At damgasının kökeni üzerine çalışma..., Gökbey Uluç Irk Bitig Orhun Yazıtları Orhun Alfabesi'ni öğrenmeye yönelik el kitabı...

Orhun Alfabesi, Abece, Alfabe, Arap, Ermeni, Gök Türk, Kazım Mirşan, Kiril alfabesi, Kırgızlar, Kızıl, Latin
Yazı
2 ay önce

Orhun alfabesi ile yazılmış Irk Bitig, 10. yüzyıl....

Yazı, Yazı