İslamcı Feminizm

İslamcı Feminizm, modern düşün hayatında yer bulmaya başlayan hibrid ideolojilerin bir örneğidir. İslami paradigma içinde dile getirilen feminist söylem ve uygulamalar bütününe verilen isimdir. İslam felsefesinde tüm insanların eşit olduğu söylenirken, İslam alemindeki kadın-erkek ayrımcılığı, bazı insanları bu felsefeyle kökten çelişen, kadınların üstünlüğünü savunan bir düşünce sistemiyle İslam felsefesini harmanlamaya itmiştir.

İslamcı Feminizm

İslamcı Feminizm, modern düşün hayatında yer bulmaya başlayan hibrid ideolojilerin bir örneğidir. İslami paradigma içinde dile getirilen feminist söylem ve uygulamalar bütününe verilen isimdir. İslam felsefesinde tüm insanların eşit olduğu söylenirken, İslam alemindeki kadın-erkek ayrımcılığı, bazı insanları bu felsefeyle kökten çelişen, kadınların üstünlüğünü savunan bir düşünce sistemiyle İslam felsefesini harmanlamaya itmiştir.

Tarihçe



İslam dünyasında büyüyen İslamcılık hareketi içinde gelişen İslamcı Feminizm, terim olarak İran'da yazar Afsaneh Najmabadeh ve Ziba Mir-Hosseini'nin eserlerinde ve Tahran kadın dergisi Zanan'da (1992 yılında kuruldu) ve Suudi Arabistanlı kadın yazar Mai Yamani tarafından 1996 yılında yayımladığı "Feminism and Islam" kitabında kullanılmıştır. Terim olarak ortaya çıkışı yakın tarihlere rastlasa da müslüman toplumlarında kadın haklarının müdafaasının yaklaşık yüz yıllık bir geçmişe dayanmaktadır. Batılı ülkelerin müslüman toplumlara yönelik eleştirilerine cevap niteliği taşıyan ve ilkin ihyacı-reformist İslamcı erkek yazarların eserlerinde yer alan bu müdafaa biçimi kadınların İslam toplumlarında köleden farksız ikinci sınıf insan muamelesi gördükleri suçlamalarını yok etmeye yönelikti. Kadını aile içerisinde ve yeni nesillerin yetiştirilmesinde birinci derecede önemli gören bu anlayış kadın ile erkeğin bir toplumda birbirlerinden farklı görevleri icra ederek karşılıklı bir tamamlayıcılık işlevi gördüklerini öne sürmekteydi. Ancak özellikle 90'lı yıllarda müslüman toplumlarını kadınlara verilen haklar itibariyle değerlendirmeye alan yeni, eğitimli İslamcı kadın yazarlar kuşağı geçmişteki "tamamlayıcı" perspektifin yetersiz olduğu hatta müslüman toplumlardaki kadının ikincil işlevini hasır altı ettiğini iddia ederek kadın ile erkeğin toplumda tamamen eşit hak ve statüde olması gerektiğini, hatta bunun dinin ilkeleriyle de uyumlu bir şekilde savunulabileceğini ifade etmeye ve bu iddialarını İslam dini içindeki unsurları derinlemesine tahlil ederek göstermeye çalışmışlardır. Süreç içinde İslam'daki kadının konumu üzerine batılı kaynakların yanısıra gittikçe artan sayıda yazarlarının İslamcı "feminist" olduğu kitaplar yayınlanmıştır.

İddiaları



İslamcı Feminist yazarlar genel olarak batılı feminist hemcinsleri gibi toplumsal cinsiyet ayırımlarının kökenini kadın ve erkek bedeninde yani "biyoloji"de değil toplumsal bir inşa olarak gördükleri "kültür"de aramaktadırlar. Modernist islamcı yazar Fazlurrahman'ın tarihselcilik denilen ve Kur'an'daki ayetleri o günün sosyo-ekonomik ve kültürel koşulları içerisinde "anlamlandırma" çabası ve bu yönde kullandığı metodoloji İslamcı feminist yazarlar tarafından Kur'an'daki kadına ilişkin ve kadınla ilgili ayetlerin "anlamı"nı araştırmakta kullanılmakta ve böylelikle Amina Wedud Muhsin'in söyleyişiyle bu yöntemle Kur'an'ın modern kadın için anlamlı gelebilecek bir "okuması" yapılabilmektedir. Hz.Muhammed'in sözlerini içeren hadis külliyatına yönelik yaklaşımlarında da İslamcı feminist yazarlar, kadının modern toplumdaki statüsüyle uyuşmayacak ifadeleri içerdiklerini düşündükleri hadislerin geleneksel hadis usulü ve kritiğiyle değerlendirilmesinin yetersiz, eksik ve hatalı olacağını hatta dinin "ataerkil" söylemini kuvvetlendireceğini düşünmekte ve hadislerle ilgili modern, Foucaultçu bir özne-iktidar ilişkisine dayalı bir "okuma" yapmaktadırlar.

Göz At



Bağlantılar

  • http://www.geocities.com/islamifeminist İslamcı Feminizm
  • http://www.maryams.net/dervish/index.php/2003/08/31/feminist_movements_in_islam Feminist Movements in Islam
  • http://www.ithaca.edu/faculty/abarlas/ Asma Barlas


Kaynakça

  • Badran, Margot , Islamic feminism: what's in a name?, Al-Ahram Weekly, 17-23 January 2002. Al-Ahram
  • http://en.wikipedia.org/wiki/Islamic_feminism Wikipedia İngilizce Vikipedi İslamcı Feminizm sayfası

    Kaynak

    http://tr.wikipedia.org/wiki/%C4%B0slamc%C4%B1_Feminizm

İlgili konuları ara

Yanıtlar